Brezilya'nın Belem şehrinde düzenlenen COP30 çerçevesinde Azerbaycan pavilyonunda Hazar Denizi'nin seviyesinin azalması konusunda yüksek düzeyli toplantı gerçekleştirdi.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, etkinlik Azerbaycan tarafının girişimiyle COP29 Başkanlığı, Azerbaycan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı ve Hazar Denizi'nin Deniz Çevresi'nin Korunması hakkında Çerçeve Sözleşmesi'nin (Tahran Sözleşmesi) Geçici Sekreterliği'nin ortak organizasyonuyla düzenlendi.
Toplantıya, Hazar kıyısı ülkelerinin çevre koruma alanında faaliyet gösteren ilgili devlet kurumlarının yöneticileri ve üst düzey temsilcileri, ayrıca BM Çevre Programı (UNEP), BM Yerleşim Programı (UN-Habitat) ve Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) üst düzey temsilcileri ve diğer davetliler katıldı.
Toplantı, Hazar Denizi seviyesinin tarihsel olarak en hızlı ve çok yönlü şekilde azalması eğilimine dikkati artırmak ve bölgesel dayanışmayı güçlendirmek amacını taşıyordu.
COP29 Başkanı ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın İklim Konuları Temsilcisi Muhtar Babayev, Hazar Denizi seviyesinin azalmasının ekosistemlere, kıyı altyapısına ve ekonomik faaliyetlere, ayrıca deniz kıyısı bölgelerde yaşayan halkın refahına gösterdiği etkiler hakkında konuştu. Bu sürecin yarattığı zorlukların ancak ortak çabalar, bilimsel temellere dayalı yaklaşım ve bölgesel koordinasyon yoluyla etkili bir şekilde çözülebileceği belirtildi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın bu konuyu 2022'de Aşkabat'ta düzenlenen Hazar Kıyısı Devletleri Devlet Başkanları Zirvesi'nde ve ayrıca bu yıl BM 80. Genel Kurulu'nda küresel düzeyde sürekli olarak gündeme getirdiği belirtildi. Azerbaycan tarafı, ayrıca Hazar Denizi'nin seviyesinin azalmasıyla ilgili koordineli faaliyetin sağlanması amacıyla beş taraflı ortak çalışma grubunun oluşturulması girişiminde bulundu.
Azerbaycan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakan Yardımcısı Umayra Tağıyeva, Hazar Denizi'nin seviyesinin son yıllarda sürekli olarak azaldığını, bu sürecin nehirlerdeki su akışının azalması, sıcaklık artışı ve buharlaşmanın güçlenmesiyle daha da hızlandığını vurguladı. O, Hazar'da gelecekteki seviye değişimlerinin ciddi riskler yarattığını belirterek bilimsel temelli kararların, bölgesel işbirliğinin ve adaptasyon önlemlerinin önemini özellikle vurguladı.
İran, Kazakistan, Rusya ve Türkmenistan temsilcileri, Hazar Havzası'nda yürütülen ulusal gözlemler, ortaya çıkan bilimsel eğilimler ve hükümetler tarafından belirlenen öncelikli alanlar hakkında ayrıntılı bilgi verdi. Görüşmelerde, Hazar'a kıyısı olan ülkelerin sorumluluklarının artırılması, bölgede bilime dayalı kararların ve birleşik ve koordineli eylemlerin desteklenmesi gerektiği bir kez daha vurgulandı.
Ayrıca, UNEP, BM Habitat ve Dünya Meteoroloji Örgütü temsilcileri, Hazar Havzası'ndaki gözlem ve izleme sistemlerinin güçlendirilmesi, kıyı toplulukları için sürdürülebilir yerleşim ve kalkınma planlamasının desteklenmesi, su dengesinin doğru bir şekilde değerlendirilmesi ve bölgede bilimsel araştırmaların yaygınlaştırılması konularında iş birliği yapmaya ve teknik destek sağlamaya hazır olduklarını ifade ettiler.
Son olarak, "Hazar'a Kıyısı Olan Ülkelerin Bakanları ve Üst Düzey Temsilcilerinin Hazar Denizi Seviyesinin Düşmesi Konusunda İş Birliğinin Güçlendirilmesine İlişkin Ortak Bildirgesi" kabul edildi.
Bildirge, geçen yıl COP29 kapsamında Bakü'de kabul edilen Bakü Bildirgesi'ne atıfta bulunmakta ve Hazar kıyısı ülkelerinin bu konudaki önceki taahhütlerini sürdürdüklerini vurgulamaktadır. Bakü Bildirgesi'nin bilimsel iş birliği, bilgi alışverişi ve koordineli eylem için bir temel oluşturduğu ve COP30'da kabul edilen yeni Ortak Bildirge'nin bu yöndeki çabaları daha da güçlendirmeye hizmet ettiği bildirilmektedir.
Belge, bilimsel araştırma, izleme ve bilgi alışverişi alanında iş birliğini güçlendirme hedeflerini ifade etmektedir. Ayrıca, BM sistemiyle ortak faaliyetleri ve projeleri teşvik etme ve Hazar bölgesinin sürdürülebilir kalkınmasını ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini sağlamak için ortak adımlar atma ortak niyetini de yansıtmaktadır.
Belirtmek gerekir ki, Hazar Denizi'nin su seviyesinin düşmesi konusu Azerbaycan'ın girişimiyle COP28'den başlayarak üst üste üçüncü kez ele alındığı ve BM iklim konferansları kapsamında Azerbaycan pavilyonunda bu konuya adanmış üst düzey toplantı düzenleniyor.
