Dünya genelinde petrol fiyatları sert bir düşüş yaşarken, Türkiye'de akaryakıt fiyatları artmaya devam ediyor.
Oxu.Az'ın TGRT Türk'ten aktardığı habere göre, uzmanlar, bu durumu piyasadaki "Roket ve Tüy" etkisiyle açıklıyor.
Dünya piyasalarında petrol düşerken, Türkiye'de akaryakıt neden zamlanıyor?
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, 20 Haziran'dan bu yana 77 dolardan 68 dolara geriledi. Buna rağmen Türkiye'de benzine 2,26 TL, motorine 2,12 TL ve LPG'ye 97 kuruş zam yapıldı. Bu tersine hareket, tüketicilerde şaşkınlık yaratırken, ekonomistler durumu "Roket ve Tüy" etkisiyle yorumluyor.
Roket ve Tüy nedir?
"Roket ve Tüy" olgusu, akaryakıt gibi ürünlerin fiyatlarında görülen bir davranış biçimini ifade ediyor. Petrol fiyatları yükseldiğinde, Türkiye'de pompa fiyatları hızlıca fırlıyor (roket etkisi). Ancak petrol fiyatları düştüğünde, akaryakıt fiyatları aynı hızla aşağı inmeyip, yavaş yavaş azalıyor (tüy etkisi).
Özellikle savaş, kriz veya jeopolitik gerilim dönemlerinde petrol fiyatları arttığında, Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına hemen zam gelirken, düşüşlerde aynı hızda ve oranda indirim yapılmıyor.
Tüketicinin omuzundaki yük sürüyor
Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının yüksek seyretmesi, tüketicilerin bütçesini zorlamaya devam ediyor. Üretim maliyetleri ve lojistik giderlerdeki düşüşlerin fiyatlara tam yansımaması, taşıma ve ulaşım maliyetlerinin aynı oranda azalması beklenmiyor. Bu durum ise enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
ÖTV artışı da zamda etkili oldu
Temmuz başında uygulamaya konan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) bazlı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) artışı, benzin, motorin ve LPG fiyatlarındaki zamların diğer önemli nedeni olarak gösteriliyor.
Özetle, petrol fiyatlarındaki küresel düşüşe rağmen Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının artmasının ardında "Roket ve Tüy" etkisi ile vergi düzenlemeleri ve maliyet unsurları bulunuyor. Bu durumun tüketiciler üzerindeki finansal yükü ise devam ediyor.
