Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barışa ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, saldırgan savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanunlarını ve kurallarını ihlal etme, ayrıca terörizm, terörizmin finansmanı, zorla iktidarı ele geçirme, zorla iktidarda kalma ve diğer çok sayıda suç işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Arutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşhanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin hakkındaki ceza davalarına ilişkin açık duruşma 2 Haziran'da devam etti.
Oxu.Az'ın AZERTAC'a dayanarak verdiği habere göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev başkanlığında, Camal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyet (Yedek Hakim Günel Semedova) tarafından gerçekleştirilen duruşmada, sanıkların her biri bildikleri dilde tercüman ve savunmaları için avukatlarla temin edildi.
Duruşmada sanıklar, savunucuları, mağdurların bir kısmı, onların yasal varisleri ve temsilcileri ile devlet iddiasını savunan savcılar yer aldı.
Hakim Zeynal Ağayev, duruşmaya ilk kez katılan mağdurlara mahkeme heyetini, devlet iddiasını savunan savcıları, tercümanları vb. tanıttı ve ayrıca onların yasalarca öngörülen haklarını ve görevlerini açıkladı.
Mahkemede, 2020 yılında meydana gelen 44 günlük savaş döneminde Azerbaycan'ın sivil altyapısına zarar verilmesi, sivillerin öldürülmesiyle ilgili olay yeri inceleme tutanakları ve uzman raporları, Başsavcının Birinci Yardımcısı Vüsal Aliyev'in katılımıyla incelendi.
Öncelikle savaş sırasında Ağcabedi ilçesinin ateşe tutulması olaylarına ilişkin belgeler incelendi. 27 Eylül 2020 tarihinde saat 6 sıralarında Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından başlatılan silahlı saldırılar ve askeri saldırganlık sonucunda Ağcabedi ilçesinde 1 sivilin kasıtlı olarak öldürüldüğü, 19 kişinin ise çeşitli derecelerde bedensel yaralanmalar aldığı belirtildi. Yaralananların 5'i kadın, 14'ü erkek olup, ayrıca 2'si küçük yaştadır.
Silahlı saldırılar ve askeri saldırganlık sonucunda Ağcabedi ilçesinde 536 sivil yapıya, 17 taşıt aracına ve 50 çiftlik işletmesine özellikle büyük miktarda maddi zarar verildi.
Ağdam ilçesinin ateşe tutulmasıyla ilgili incelenen belgelere göre, 27 Eylül 2020'den 10 Kasım 2020'ye kadar ağır topçu silahları olarak kabul edilen T-64, T-72, T-80, T-90 tipi tanklardan, 2S3 Akasiya, 2S1 Gvozdika ve diğer kendi kendine hareket eden topçu silahlarından, 2A36 Giasint B, D-20, D-30, D-44, D-81 (D-81M) markalı toplardan, mayın ve bombaatarlardan, BM-21 (Grad) ve diğer markalı büyük çaplı silahlardan ateş açılarak Ağdam ilçesinde tek bir niyetle toplam 7 sivil kasıtlı olarak öldürüldü, 46 sivile kasıtlı olarak yaralanma verildi.
Ağdam ilçesi bölgesinde devlet mülkiyetine, 2.098 gerçek ve 2 tüzel kişiye özellikle büyük miktarda maddi zarar verildi.
Diğer belgelere göre, 44 günlük savaş döneminde Beylegan ilçesinin ateşe tutulması sonucunda 2 sivil hayatını kaybetti, 5 kişi ise çeşitli derecelerde bedensel yaralanmalar aldı. İlçede 73 sivil yapıya, 3 taşıt aracına zarar verildi. 73 sivil yapıdan 62'si özel konut, 10'u ticari alan, 1'i ise idari binadır.
Berde ile ilgili inceleme tutanaklarına göre, ilçe Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından Grad markalı 122 milimetre çaplı G2000, Smerç markalı 300 milimetre çaplı 9M528 çoklu roketatar sistemleriyle ateşe tutuldu. Sonuç olarak, 5 Ekim 2020'den 7 Kasım 2020'ye kadar Berde ilçesinde toplam 29 sivil kasıtlı olarak öldürüldü, 112 sivile yaralanmalar verildi. Bu saldırılar sırasında Berde ilçesi bölgesinde devlet mülkiyetine, 333 gerçek ve 2 tüzel kişiye özellikle büyük miktarda maddi zarar verildi.
Belgelere göre, Fuzuli ilçesinin ateşe tutulması sonucunda 3 sivil kasıtlı olarak öldürüldü, toplam 17 sivile kasıtlı olarak yaralanma verildi.
Fuzuli ilçesi bölgesinde devlet mülkiyetine ve 376 gerçek kişiye özellikle büyük miktarda maddi zarar verildi.
44 günlük savaş sırasında Goranboy ilçesinde ve Naftalan şehrinde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından atılan roket ve diğer patlayıcı cihazların patlaması sonucunda 8 kişinin hayatını kaybettiği, 12 kişinin yaralandığı belirtildi. 368 kişinin malına, 7 kişinin otomobiline zarar verildi. 8 kişinin ise konut dışı alanına zarar verildi.
Daha sonra Mingeçevir şehrinin ateşe tutulması olaylarına ilişkin belgeler incelendi. Belgelere göre, silahlı çatışma bölgesinden tamamen uzak coğrafi koordinatta bulunan, Azerbaycan'ın en büyük 4. şehri olan Mingeçevir ve ayrıca bu şehirde bulunan ve ülkeyi elektrik enerjisiyle sağlayan Azerbaycan Termik Elektrik Santrali Limited Şirketi (LLC) 4 Ekim 2020'de saat 22 sıralarında Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından büyük yıkıcı güce sahip Smerç çok namlulu roketatar füzeleriyle kasıtlı olarak hedef alınarak o yöne ateş açıldı.
Smerç roketlerinden birinin Mingeçevir şehri, Bozdağ sokağı 60 adresinde bulunan, 1984 doğumlu Elçin Yagub oğlu Bağırov'a ait özel konutun bahçesinde inşa edilmiş kapının önüne düşerek patladığı tespit edildi. Sonuç olarak eve, onun Hyundai Grandeur markalı otomobiline, bahçenin önünde bulunan akrabası - Ağdam ilçesinin Evoğlu köyü sakini, 1958 doğumlu Atamoğlan Sabir oğlu Seferov'a ait KamAZ 55111 markalı yük aracına zarar verildi. Ayrıca Elçin Yagub oğlu Bağırov, 1957 doğumlu annesi Nabat Çerkez kızı Bağırova, akrabası Atamoğlan Sabir oğlu Seferov ve komşuluğunda bulunan özel konutun sahibi, 2004 doğumlu Adil Müşvig oğlu İbrahimli bedensel yaralanmalar aldı.
Olay yerinden Azerbaycan Termik Elektrik Santrali LLC'ye olan mesafenin 2.800, Mingeçevir su rezervuarının barajına olan mesafenin ise 5.300 metre olduğu tespit edildi.
Smerç roketlerinden biri Mingeçevir şehri, Azdres kasabasında bulunan Azerbaycan Termik Elektrik Santrali LLC'nin 6 ve 7. enerji bloklarının arasındaki boş alana düşmüş ve asfalt kaplamayı delerek 40 santimetre derinliğinde toprağa gömülmüş, ancak şans eseri patlamamıştır. Roketin düştüğü yerden Azerbaycan Termik Elektrik Santrali LLC'nin 6. enerji bloğunun giriş kapısına kadar mesafe 19 metre, 7. enerji bloğunun giriş kapısına kadar mesafe ise 29 metredir.
Ayrıca, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin 4 Ekim'den sonraki günlerde de Mingeçevir şehrini kasıtlı olarak hedef alarak o yöne roket mermileri attığı tespit edilmiştir. Öyle ki, 11 Ekim'de saat 5 sıralarında Azerbaycan Termik Elektrik Santrali LLC'nin bulunduğu bölge yeniden hedef seçilmiş ve atılan roket, LLC'nin idari binasının bahçesindeki parkın alanında çimenlik alana düşmüştür. Şans eseri roket patlamadığı için ölen veya yaralanan olmamıştır.
Olayların meydana geldiği yerin çevre bölgelerinde herhangi bir askeri tesis bulunmamaktaydı.
Olaylar sırasında Mingeçevir'de 45 özel konuta zarar verilmiştir.
Daha sonra mahkemede savaş sırasında Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı'nın ve Güney Kafkasya Boru Hattı'nın Smerç roketi ile hedef alınmasına dair (Yevlah ilçesi ve Goranboy ilçesinin Goran köyü yönünde roket atılması olayları) belgeler incelenmiştir.
Mahkeme sürecinde 44 günlük savaş sırasında Terter ilçesinin ağır topçu ateşine tutulması sonucunda sivillerin ölmesi, sivil altyapıya, vatandaşların mallarına zarar verilmesi üzerine belgeler de incelenmiştir.
Aradan sonra mahkemede mağdur kişilerin ifadeleri dinlenmiştir.
Mağdur Pervin Gasımova, 2020 yılı 4 Ekim'de sabah saatlerinde Gence şehri, Aziz Aliyev caddesinde yaşadıkları eve Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından atılan roketin düştüğünü söylemiştir. Sonuç olarak görme yeteneğini kaybetmiş, yüzünden, kollarından ve vücudunun diğer bölgelerinden yaralanmıştır. Olay sırasında evde bulunan annesi de yaralanmıştır.
Devlet Savcısı Vüsal Abdullayev'in sorularını yanıtlayan mağdur, olay sırasında 3 yaşında ve 4 aylık kızlarının evde olduğunu, büyük kızının hala psikolojik travma yaşadığını belirterek şöyle demiştir: "Gökyüzünden uçak geçtiğinde eve roket düşeceğini sanıyor. Havai fişek atıldığında korkuyor, titriyor."
Mağdur İrade Gasımova, kızı Gasımova'nın söylediklerini doğrulayarak olay sırasında bilincini kaybettiğini söylemiştir. Yaralanmalarından dolayı tedavisinin hala devam ettiğini belirtmiştir.
"Büyük torunum hala korku içinde. 'Evimize yine roket atacaklar mı?' diyor. 'Evladım, artık hiçbir şey yok' diyorum," diye İ. Gasımova, Bakü şehrinin ilçe mahkemelerinde Devlet İddiasının Savunması Şubesinin Savcısı Terane Memmedova'nın sorularını yanıtlarken belirtmiştir.
Mağdur Goşgar Halilov ise çocukları - Orhan Goşgar oğlu Halilli ve Meryem Goşgar kızı Emrahlı'nın yasal varisi olarak tanındığını belirtmiştir. 2020 yılı 17 Ekim'de saat 1 sıralarında Gence şehri Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından ağır topçu ateşine tutulurken, roket mermisinin Hacıyev caddesinde bulunan evinin yakınına düşüp patlaması sonucunda o evde yaşayan oğlu Orhan, kızı Meryem, eski eşi Hatire Gehremanova ve kayınbiraderi kızı Leman'ın hayatını kaybettiğini söylemiştir.
Başsavcılığın Devlet İddiasının Savunması İdaresinin Şube Başkanı Nesir Bayramov'un sorularını yanıtlayan Halilov, söz konusu bölgede askeri amaçlı herhangi bir tesisin bulunmadığını da belirtmiştir.
Mağdur Hosrov Ejderov, Başsavcının Özel Görevler Yardımcısı Tugay Rehimli'nin sorularına cevabında, 2020 yılı 2 Ekim'de saat 20 sıralarında arkadaşı Rüfet Veliyev ile birlikte Terter İlçe Polis Şubesinin idari binasının önünde arabayla hareket halindeyken Ermenistan silahlı kuvvetlerinin attığı roketlerden birinin araçlarının yakınına düştüğünü söylemiştir. Sonuç olarak yaralanmıştır.
Mağdur Şamama Guliyeva, Ağdam ilçesinin Benövşeler kasabasında 2020 yılı 19 Ekim'de öğle saatlerinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin açtığı topçu ateşi sonucunda kendisinin, kızı Maya Guliyeva'nın ve askeri gazeteci Anar Şuşalı'nın (Anar Hesenov, o zaman AZTV'de çalışıyordu - ed.) yaralandığını belirtmiştir. Olay sırasında evine de zarar verilmiştir.
"Savaşı sivillere karşı mı yapıyorlar? Yaşlıları, bebekleri öldürmek savaş değildir. Amacınız Azerbaycanlıları yok etmekti," diye Guliyeva ifade verirken sanıklara dönerek belirtmiştir.
Devlet Savcısı Fuad Musayev'in sorularını yanıtlayan mağdur, o sırada cephe bölgesi ile Benövşeler kasabası arasında birkaç köyün olduğunu söylemiştir.
Mağdurun ifadesinden sonra onun bahçesine mermi düşmesiyle ilgili inceleme protokolü araştırılmıştır.
Mahkemede mağdur kişilerin hakkındaki tıbbi-ekspertiz raporları da açıklanmıştır.
Mahkeme sürecinde sanık Davit İşhanyan'ın savunma avukatının sağlık durumu nedeniyle duruşmaya katılamayacağı, kendisine yeni bir savunma avukatı atanacağı bildirilmiştir. İşhanyan, avukatının iyi bir avukat olduğunu söyleyerek, yeni avukat atanmasına itiraz etmediğini belirtmiştir.
Mahkeme süreci 5 Haziran'da devam edecektir.
Askeri cinayetler işlemekle suçlanan Ermeni asıllı kişilerin ceza davası duruşması yapılıyor.
Oxu.Az Report'a dayanarak bildiriyor ki, süreç Bakü Mahkeme Kompleksinde Bakü Askeri Mahkemesi hakimi Zeynal Ağayev'in başkanlığında gerçekleşiyor.
Belirtelim ki, onlar Ermenistan devleti ve silahlı kuvvetleri, ayrıca Ermenistan tarafından Azerbaycan'ın işgal edilmiş topraklarında kurulan sözde Dağlık Karabağ cumhuriyeti ve onun yasadışı silahlı birlikleri tarafından Azerbaycan'a ve halkına karşı barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, ayrıca saldırgan savaş yürütme, soykırım, nüfusu zorla göç ettirme, zulüm, işkence, askeri yağma ve diğer yasadışı eylemlerle suçlanıyorlar.
Hatırlatalım ki, Ermenistan Cumhuriyeti ve silahlı kuvvetleri, ayrıca Ermenistan'ın kurduğu yasadışı "Dağlık Karabağ cumhuriyeti" ve onun yasadışı silahlı birlikleri tarafından işlenen suçlarla suçlanan 15 kişi - Arkadi Arşaviri (Arşaviroviç) Gukasyan, Arayik Vladimiri (Vladimiroviç) Arutyunyan, Bako Saaki (Saakoviç) Saakyan, Davit Rubeni (Rubenoviç) İşxanyan, Davit Klimi (Klimoviç) Babayan, Lyova Henrixi (Henrixoviç) Mnatsakanyan, Davit Azati (Azatoviç) Manukyan, Garik Grigori (Grigoroviç) Martirosyan, Melikset Vladimiri (Vladimiroviç) Paşayan, Davit Nelsoni (Nelsonoviç) Allahverdiyan, Gurgen Omerosi (Omerosoviç) Stepanyan, Levon Romiki (Romikoviç) Balayan, Madat Arakeli (Arakeloviç) Babayan, Vasili İvani (İvanoviç) Beglaryan ve Erik Roberti (Robertoviç) Gazaryan'a karşı Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 100 (saldırgan savaşı planlama, hazırlama, başlatma ve yürütme), 102 (uluslararası korumadan yararlanan kişilere veya kuruluşlara saldırma), 103 (soykırım), 105 (nüfusu yok etme), 106 (kölelik), 107 (nüfusu sınır dışı etme veya zorla göç ettirme), 109 (zulüm), 110 (insanları zorla kaybetme), 112 (uluslararası hukuk normlarına aykırı özgürlükten mahrum bırakma), 113 (işkence), 114 (ücretli askerlik), 115 (savaş kanunlarını ve geleneklerini ihlal etme), 116 (silahlı çatışma sırasında uluslararası insani hukuk normlarını ihlal etme), 118 (askeri yağma), 120 (kasten adam öldürme), 192 (yasadışı girişimcilik), 214 (terörizm), 214-1 (terörizmi finanse etme), 218 (suç örgütü (organizasyon) kurma), 228 (yasadışı olarak silah, parçaları, mühimmat, patlayıcı maddeler ve cihazlar edinme, başkasına verme, satma, saklama, taşıma ve bulundurma), 270-1 (havacılık güvenliğine tehdit oluşturan eylemler), 277 (devlet adamına veya kamu görevlisine suikast), 278 (iktidarı zorla ele geçirme ve zorla tutma, devletin anayasal düzenini zorla değiştirme), 279 (yasalarda öngörülmeyen silahlı birlikler ve gruplar oluşturma) ve diğer maddeleriyle suçlanıyorlar.
