Anayasa Mahkemesi (AYM), nüfusu 2 bin kişinin altına gerileyen belediyelerin köye dönüştürülmesini düzenleyen yasal hükmün iptali talebini reddetti.
Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yer alan karara göre, CHP, 2025 tarihli 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle yeniden düzenlenen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan "Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür." hükmünün Anayasa'ya aykırılığını öne sürerek AYM'ye iptal başvurusunda bulundu.
Söz konusu başvuruda, düzenlemenin kamu yararına hizmet etmediği, gerçekleştirilecek dönüşümün belde ve köylerdeki nüfus kaybını daha da derinleştireceği ve nüfusun büyükşehirler gibi daha yoğun idari birimlerde toplanmasına yol açacağı belirtildi. Ayrıca dinamik bir yapıya sahip nüfus sayım sistemi verilerine dayanan idari yapıların ani değişikliklere maruz bırakılmasının hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle örtüşmediği savunuldu.
Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, ilgili düzenlemeyi Anayasa'ya uygun bularak iptal istemini reddetti.
AYM'nin kararında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda ya da kanun düzeyinde başka bir mevzuatta belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin sona erdirilmesine dair hangi makamın hangi usulde karar vereceğine yönelik bir düzenlemenin bulunmadığı ifade edildi. Belediyelerin tesisi ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle gerçekleştirilmesinin anayasal bir zorunluluk teşkil ettiği belirtilen kararda, "Bu itibarla kuralda Anayasa'nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." değerlendirmesi yapıldı.
Düzenleme çerçevesinde, belediyelerin tüzel kişilikleri sonlandırılırken yöre halkının beş yıllık seçim dönemi için ortaya koyduğu iradenin dönem sonuna kadar geçerliliğinin korunduğu vurgulanan kararda, tüzel kişiliğin kaldırılmasının ardından köy tüzel kişiliğinin organlarının oluşturulması amacıyla vatandaşların seçme haklarını kullanabilmelerine olanak sağlandığı aktarıldı.
5393 sayılı Kanun'un 11. maddesinde belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasların ayrıntılı biçimde düzenlendiği vurgulanan kararda, "Kuralın bu yönüyle kapsamının açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır." ifadesine yer verildi.
İptali talep edilen düzenlemenin "daha etkin ve verimli bir kamusal hizmet sunmak" amacı taşıdığına dikkat çekilen kararda, şu değerlendirmelere yer verildi:
"Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir."
