Adalet Bakanı Akın Gürlek, yargılama süreçlerini hızlandırmak amacıyla boşanma davalarında kapsamlı bir değişiklik yapılacağını duyurdu. 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeye de değinen Gürlek, "Sosyal medya hesabı açmak isteyen kişi TC kimlik numarasıyla giriş yapacak. e-Devlet üzerinden doğrulama kodu temin edilecek ve bu kodla sosyal medya platformlarına erişim sağlanacak." dedi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, yargıda işlem sürelerini kısaltmaya yönelik olarak boşanma davalarında esaslı bir değişikliğe gidileceğini kamuoyuyla paylaştı. Bakan Gürlek, hazırlanan yeni düzenlemeye göre hâkimin, taraflar arasındaki evlilik birliğinin temelden sarsılmış olduğuna ve sürdürülemeyeceğine kanaat getirmesi halinde, diğer yan süreçlerin sonuçlanmasını beklemeksizin doğrudan boşanma kararı verebileceğini ifade etti. 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesi hakkında da açıklamalarda bulunan Gürlek, "Sosyal medya hesabı kullanmak isteyen kişi TC kimlik numarası ile giriş yapacak. e-Devlet üzerinden doğrulama kodu alınacak ve bu şekilde sosyal medyaya erişilecek." şeklinde konuştu.
Adalet Bakanı Akın Gürlek'in açıklamalarının öne çıkan başlıkları şöyle:
86 milyonun Adalet Bakanıyım. Kamuoyunu derinden etkileyen bazı olaylar mevcut. Gülistan Doku, Rojin Kabaiş gibi simge haline gelmiş isimler bulunuyor. Başsavcımız 2025 yılında soruşturmada hareketlilik yaşandığını belirtti. 2025 yılında gelen ihbarlar doğrultusunda gizli tanık dinlendi. Yeni deliller elde edildi.
Tanığın verdiği ifadeler mevcut delillerle örtüşüyor. Tanık mezar yerini belirtti. O noktadan numuneler alındı. Silahın da cesetle birlikte gömüldüğü tespit edildi. Toprak altında kalan silah oksitlenmeye uğramış durumda. Tanığın beyanlarıyla delillerin uyuşması üzerine rapor hazırlandı. Soruşturma sürecinde itirafçılar da ortaya çıktı. Polis memurunun eski valiyle ilgili ifadeleri dosyaya eklendi. Aşama aşama ilerleyen bir süreç söz konusu. Umut Altaş hakkında kırmızı bülten çıkarıldı. Altaş, ağabeyi ve avukatına çeşitli beyanlarda bulundu. Ancak bizzat ifade vermesi gerekiyor.
Kırmızı bülten kararı
Eğer kızcağızın bir mezarı varsa onu bulmak tek hedefimiz. Ailenin gidip dua edebilmesini arzu ediyoruz. Tek temennimiz bu. Bir de faillerin hak ettikleri cezayı alması. Hukuk önünde siyasetçi, vali ya da belediye başkanı ayrımı yapılmaz. Savcılık titiz bir çalışma yürüttü. Özel bir ekip oluşturuldu. Gizli tanığın beyanları delillerle birebir uyuşuyor. Gerçekten de tanığın işaret ettiği yerde ceset bulundu. Kamuoyunda 'ceset yoksa cinayet de yoktur' şeklinde yanlış bir algı var. Oysa böyle bir hukuki kural bulunmuyor. Bunu destekleyen pek çok emsal karar mevcut. İki kritik delil var: SIM kartın aileden alınarak özel siber polise gönderilmesi ve verilerin silinmesi ile hastane kayıtlarının silinmesi. Bunlar delilleri karartma suçlamasına konu teşkil eder. Bakanlığımız bünyesindeki Ceza İşleri Genel Müdürlüğü kapsamında bir ekip kuruldu. Soruşturma başsavcılık tarafından yürütülüyor. Ekipteki arkadaşlar dosyalara farklı bir perspektifle bakıyor. Soruşturmayı yürüten makam ilgili savcılıktır. Biz soruşturma makamı değiliz. Savcılığın yerine geçerek karar teyit etmiyoruz. Özel ekibimiz yalnızca teknik destek sağlıyor. Bir kez daha vurgulamak istiyorum: Soruşturmayı biz yürütmüyoruz. Umut Altaş yasal yollarla ABD'ye gitmiş ve oturma izni almış. Hakkında kırmızı bülten çıkarıldı ve iade talebinde bulunuldu. Umut Altaş, Gülistan'ın arkadaşıydı.
Kamu görevlileri söz konusu olduğunda özel bir soruşturma usulü uygulanıyor. Kaymakam ve valiler hakkında soruşturma açma yetkisi, suçun işlendiği yere en yakın ağır ceza merkezinin bulunduğu başsavcılığa ait. Bu davada suç yeri Tunceli olduğundan, Tunceli'ye en yakın ağır ceza merkezi olan Erzurum'daki başsavcılık soruşturmayı yürütüyor. Bu durum kanunda açıkça düzenlenmiş özel bir hüküm.
Bu davada bir yargılama süreci devam ediyor. 407 sanık hakkında iddianame kabul edildiğinden yargılama aşamasına geçildi. Mahkeme yargılamayı sürdürüyor ve bildiğim kadarıyla belli bir noktaya ulaşıldı. Ben soruşturma evresinde görev yaptım. Başsavcı olarak iddianameyi hazırladım. Görevimizi ifa ettik. Artık dava yargılama aşamasında ve karar mahkemenin takdirinde.
Burada bir ayrım yapılması gerekiyor: Mahkeme, maddi delillere ve vicdani kanaatine dayanarak hüküm kurar. Hatırladığım kadarıyla 143 eylem üzerinden suç isnadı yapılmıştı. Şu an mahkeme sanıkların savunmalarını ve avukatların beyanlarını alıyor. Ardından tanık ifadeleri dinlenecek. Soruşturmanın genişletilmesi talebi varsa avukatların bu konudaki görüşleri alınacak. Sonrasında iddia makamına söz hakkı verilecek. Yani belirli bir yargılama usulü takip ediliyor.
Ancak şunu tekrar vurgulamak istiyorum: Mahkeme salonlarında asla siyaset yapılmamalıdır. Benim de önemli davalara bakmam nasip oldu. Mahkeme salonları siyasi bir arena değildir. Orada yargılama faaliyeti icra edilir; savunma dinlenir, deliller müzakere edilir. Herkes delillere karşı söz hakkını kullanır. Tanıklara sorular yöneltilir. Mahkemenin tereddüt ettiği hususlarda açıklama talep edilir. Bu nedenle mahkeme salonlarında özellikle titiz davranılması şarttır.
Bu mekânlarda savunma icra edilir, deliller değerlendirilir. Mahkeme salonlarında hâkimin otoritesi hâkim olmalıdır. Hâkimler kesinlikle siyasi tartışmalara göre değil, delillere istinaden karar verirler. Mahkemeler Türk milleti adına yargılama yapar ve hâkimler vicdani kanaatlerine göre hüküm kurar. Burada özellikle yargı kurumlarımızın ve mahkemelerimizin yıpratılmamasını, siyasi çekişmelerin arenasına dönüştürülmemesini önemle ifade etmek istiyorum.
Kamuoyunda bazı davaların uzunluğu sıklıkla tartışma konusu oluyor. Boşanma davaları ve kira davaları bunların başında geliyor. Bu kapsamda Yargılama Etkinliği Büromuz faaliyet gösteriyor. Bu büro son derece kritik bir işlev üstleniyor: Hâkim arkadaşlarımızın büyük çoğunluğunun dosyalarla özverili bir şekilde çalıştığını biliyoruz, ancak bazı durumlarda maalesef dosyalar sarkıtılabiliyor. Yani süresinde verilmesi gereken kararlar geciktirilebiliyor.
Aslında her dava türünün ne kadar sürede sonuçlanması gerektiği belirlenmiş durumda. Hedef süre uygulaması mevcut. Örneğin bir kira davasının 6 ay içinde karara bağlanması öngörülüyor. Tüm hâkimlerimiz bunu biliyor. Hedef sürenin neden aşıldığını incelememiz gerekiyor. Eğer aşımın sebebi hâkimin kişisel tutumundan kaynaklanıyorsa, gerekli işlemler elbette yapılacak. Yani dosyalarla çalışmak bir zorunluluk.
Eğer hedef süre aşımı hâkimin kişisel tutumundan değil de sistemden kaynaklanıyor ve mevzuat değişikliği gerektiriyorsa, biz bu düzenlemeyi yapacağız. Ya da iş yoğunluğu nedeniyle örneğin bir aile mahkemesi mevcut yükün altından kalkamıyordur. Çok fazla dosya birikmiş olabilir. Bu durumu sistemden tespit ederek yeni bir aile mahkemesi kuracağız.
Daha önce hayata geçirdiğimiz "Alo Adalet" hattı, Yargılama Etkinliği Bürosu ile birlikte yargılamanın hızlandırılmasına katkı sağlıyor. Vatandaşlar bu hat aracılığıyla dosyalarının hangi aşamada olduğunu öğrenebilecek. Örneğin bir vatandaş aile mahkemesinde nafaka davası açmış, 8 ay geçmiş ve bizi arıyor. Eğer yargılama makul sürede ilerliyorsa bunu bildiriyoruz. Ancak makul süre aşılmışsa, dosyanın hangi aşamada olduğu vatandaşa ayrıca iletilecek. Bu uygulama vatandaş açısından önemli bir muhatap bulma imkânı sunacak.
Bazı dava türlerinin uzun sürdüğünü özellikle tespit ettik. Boşanma davaları bunların en başında yer alıyor. Ortalama bir çekişmeli boşanma davası; ilk derece mahkemesi, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay aşamaları dahil edildiğinde yaklaşık 1300 gün sürmektedir.
Bu konuyla ilgili üzerinde çalışmalarımızı sürdürdüğümüz kapsamlı bir düzenleme paketi bulunuyor: 12. yargı paketi. Boşanma konusunda önemli değişiklikler öngörülüyor. Hâkimlere geniş bir takdir yetkisi tanınacak. Hâkim, taraflar arasındaki evlilik birliğinin artık sürdürülemez olduğuna kanaat getirdiğinde doğrudan boşanma kararı verebilecek. Ancak velayet, nafaka ve vesayet gibi konular ayrı davalar olarak yürütülmeye devam edecek.
Yasa dışı bahis, sanal kumar ve uyuşturucu ülkemizin kanayan yarası olmayı sürdürüyor. Bu alanda kararlılıkla mücadele edilecek. Şubat ve Mart aylarında 1.516 operasyon gerçekleştirildi. 15.306 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı. 4.873 şüpheli tutuklandı. Mevcut düzenlemede yasa dışı bahis suç değil kabahat olarak tanımlanıyor. Bunun suça dönüştürülmesi ve cezai yaptırım uygulanması gerekiyor. Şu an oynayan kişi için suç teşkil etmiyor; ancak yer sağlayan ve oynatan için suç kapsamında değerlendiriliyor. Bu yapıların işleyiş sistemleri ve yöntemleri incelendi. Halihazırda oynayan kişilere yalnızca idari para cezası uygulanıyor.
Sokak çeteleriyle mücadele kapsamında yoğun çalışmalar ve operasyonlar yürütülüyor. Suça sürüklenen çocuklar sorunu gündemde. Meclis bünyesinde komisyon oluşturuldu. Mağdur ailelerle bir araya gelinerek toplantı yapıldı. Suça sürüklenen çocuklara verilen cezalarda vicdanları rahatsız eden durumlar tespit edildi. Bu cezalar artırılacak. Çocukları suça alet edenlere yönelik yaptırımlar da ağırlaştırılıyor. Suça sürüklenen çocuklar hakkındaki cezalar yukarı yönde revize edilecek.
Kahramanmaraş'ta yaşanan olayda baba tutuklanırken anne de sorguya sevk edildi. Söz konusu çocuğun sorunlu bir profil sergilediği belirlendi. Rehber öğretmen, çocuğun ivedilikle psikolojik destek alması gerektiğini bildirmişti. Ancak çocuk psikoloğa götürülmemişti. Ebeveynlerin ihmali söz konusu. Evde 5 adet silah ele geçirildi. Ruhsatlı silahların evde muhafaza koşullarına ilişkin bir düzenleme yapılması zorunlu. Bu silahların belirli güvenlik standartlarında saklanması gerekiyor. Babanın silahları güvenli bir ortamda koruması gerekirdi.
Meclis'te Aile Bakanlığı tarafından 15 yaşını doldurmamış çocuklara yönelik hazırlanan bir düzenleme var. Sosyal medya hesabı açmak isteyen kişi TC kimlik numarasıyla giriş yapacak. e-Devlet sistemi üzerinden doğrulama kodu alınacak ve bu kodla sosyal medya platformlarına erişim sağlanacak. Takma isimle hesap oluşturulabilecek, ancak TC kimlik numarası bildirmek zorunlu olacak. Katalog suçlar belirlenmiş durumda. Bunlar tespit edildiğinde ilgili platforma iletilecek ve suç işlendiğinin anlaşılması halinde gerekli bilgiler talep edilecek.
Nafaka meselesinde yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyoruz. Geniş katılımlı bir istişare süreci yürütülmesi gerekiyor. Hassasiyet gerektiren bir konu olması nedeniyle dikkatle ele alınıyor. Süresiz nafaka uygulaması olmamalı. Çalışmalar devam ediyor, fikir alışverişi yapılıyor ancak henüz olgunlaşmış bir taslak ortaya konulmadı.
FETÖ mensupları ve diğer suçlular hakkında kırmızı bülten çıkarılıyor ve iade talepleri iletiliyor. Suçluların iadesi konusunda uluslararası anlaşmalar mevcut. Ancak bazı ülkeler bu anlaşmalara riayet etmiyor. Deliller gönderiliyor, talepler tekrar tekrar yenileniyor. Yeni delil elde edildiğinde dosya güncellenerek iade yeniden talep ediliyor. Bu süreç yakından takip edilmeye devam ediyor.
Uygulamadan gelen bir isim olarak hâkimlik ve savcılık mesleğinin psikolojisini yakından tanıyorum. Yaklaşık 27 bin 500 savcı ve hâkimimiz bulunuyor. Büyük çoğunluğu zamanında karar vermek için büyük gayret gösteriyor. Ancak görevini gereği gibi yerine getirmeyen hâkim ve savcılar da mevcut. HSK olarak herhangi bir suça karışmış hâkim veya savcının arkasında durulmuyor. Hâkim ve savcılık geniş bir teşkilat ve her büyük yapıda olduğu gibi çürük elmalar çıkabilir. 2022-2026 yılları arasında 2.322 hâkim ve savcı hakkında disiplin veya adli işlem gerçekleştirildi. Hâkim ve savcılar suçtan muaf değildir.
12. yargı paketi
İnfaz düzenlemesi 11. yargı paketinde hayata geçirilmişti. Bu konuda yeni bir çalışma yürütülüyor, ancak söz konusu düzenlemenin 12. yargı paketine dahil edilip edilmeyeceği ve Meclis'ten geçip geçmeyeceği henüz netleşmedi. 12. yargı paketinde farklı önceliklerimiz bulunuyor.
Haber Global
