Ermenistan"ın Azerbaycan"a karşı askeri saldırısı sonucunda işlenen barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, işgalci savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanun ve kurallarının ihlali, ayrıca terörizm, terörizmin finansmanı, iktidarı zorla ele geçirme ve sürdürme ile diğer çok sayıda suçtan sorumlu tutulan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşxanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin dosyalarıyla ilgili açık yargı süreci, 16 Ekim"de devam ettirilmiştir.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC"dan aktardığı habere göre, Bakü Askeri Mahkemesinde, Hakim Zeynal Ağayev başkanlığında, Cemal Ramazanov ve Anar Rzayev"den oluşan heyetle (Yedek Hakim Günel Samedova) gerçekleşen duruşmada, sanıkların her biri kendi bildikleri dilde tercüman ve savunmalarını yapmaları için avukatlar ile sağlandı.
Duruşmaya, sanıklar, onların avukatları, mağdur kişilerden bir kısmı, onların yasal mirasçıları ve temsilcileri ile İddia Makamı savcıları katıldı.
İlk söz alan sanık Davit İşhanyan, taşınır ve taşınmaz mallara, kültürel değerlere verilen zarara ilişkin belgelerin okunmasının kısaltılmasını ve sözde rejimin "ordu karargahı şefi" Kamo Vardanyan tarafından imzalanmış belgenin bir nüshasının kendilerine de verilmesini istedi.
Duruşmaya başkanlık eden Zeynal Ağayev, belgelerin incelenmesinin devam ettiğini, söz konusu belgenin sanıklara verilen tabletlerde mevcut olduğunu ve ayrıca belgelerin basılı kopyalarının sanıkların avukatlarına sunulacağını belirtti.
Ardından, önceki duruşmada sanık Levon Mnatsakanyan"ın talebi üzerine, mağdur İlham Mammadov yeniden mahkemeye çağrıldı.
İ.Mammadov, sanıklar tarafından kendisine yöneltilen soruları yanıtladı.
L.Mnatsakanyan"ın yanı sıra, David Babayan ve David Manukyan"ın sorularını da yanıtlayan İ.Mammadov, Ermenistan silahlı kuvvetleri askerleri tarafından esir alındığında kendisine uygulanan işkenceler hakkında, bu yıl 2 Ekim"de yapılan duruşmada detaylı bilgi verdiğini ifade etti.
Mağdur, 10 Mayıs 2002 tarihinde askerlik görevindeyken görev yerine giderken yolunu kaybettiğini ve Ermenistan silahlı kuvvetleri askerleri tarafından esir alındığını, işkence gördüğünü dedi. O, "Orada bir odada tutuluyordum, başka subaylar da vardı, sorgulanıyordum" diye bilgi verdi.
Engellilik derecesinin ne zaman ve hangi gerekçeyle verildiği sorusuna yanıt olarak mağdur, esirlik sırasında işkenceye maruz kaldığını ve yaralandığını, engellilik derecesinin de bu nedenle verildiğini dedi.
Esirlik sırasında yabancı bir ülkeye gitmesi teklif edilip edilmediği ve edilse kimin tarafından yapıldığı sorusuna İ.Mammadov, böyle bir teklif olsa da kabul etmediğini ve teklifi yapan kişiyi tanımadığını ifade etti.
Ardından L.Mnatsakanyan, bir sonraki duruşmada o dönemde yaşananlar hakkında detaylı bilgi vereceğini belirtti.
İddia Makamı Savcısı Fuad Musayev, L.Mnatsakanyan"ın bir yandan İ.Mammadov"u görmediğini söylediğini, diğer yandan ise yaşananları detaylı anlatacağını belirttiğini ifade ederek, eğer İ.Mammadov"u tanımıyorsa, o dönemde ne olduğunu nasıl bilebilir sorusunu yöneltti.
L.Mnatsakanyan, İ.Mammadov"u tanımadığını ancak o dönemde yaşanan olayları anlatacağını ifade etti.
Duruşma, belgelerin okunmasıyla devam etti.
Öncelikle, ekonomiye verilen zarar ve ekonomik kayıplarla ilgili belgeler okundu.
Belgelerde, Ermenistan"ın askeri saldırısı sonucunda savaşın doğrudan etkisi ve işgale uğrayan Azerbaycan topraklarında ülkenin ekonomik faaliyetlerinin tamamen durduğu, bölgedeki ekonomik kaynakların Ermenistan tarafından yasa dışı şekilde kullanıldığı (doğal kaynakların kullanım haklarının yabancı şirketlere satılması dahil) ve Azerbaycan ekonomisinin - halk, işletmeler ve devlet - büyük zarar ve kayıplarla karşı karşıya kaldığı belirtildi.
Ayrıca, Ermenistan"ın Azerbaycan"a karşı askeri saldırısı ve toprakların işgali sonucunda, yaklaşık 30 yıl boyunca bu topraklarda bulunan mineral hammadde kaynaklarının Ermenistan tarafından yasa dışı kullanıldığı, büyük miktarda gelir elde edildiği ve Azerbaycan"a ciddi ekonomik zarar verildiği ifade edildi.
İşgal süresince, cevher ve cevher dışı yataklarda yasa dışı işletmeler yürütüldü, ayrıca tüm yeraltı su kaynakları yasa dışı şekilde kullanıldı.
Belgelerde, Ermenistan tarafından işgal edilen Azerbaycan topraklarındaki hidroelektrik santrallerinin işgalci güçler tarafından yasa dışı, hiçbir çevresel kurala uyulmadan işletildiği ve elektrik enerjisi üretildiği belirtilmiştir. Bununla birlikte inşaat halinde olan elektrik santrallerinin tamamlanması mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, Azerbaycan hidroelektrik üretiminde büyük ekonomik kayıplar yaşadı..
Buna ek olarak, Ermenistan"ın askeri saldırısı sonucunda işgal edilen Azerbaycan topraklarında halkın tarım ile uğraşması mümkün olmadı, bu nedenle hem halk hem de devlet büyük ekonomik kayıplarla karşılaştı.
"Mayın ve patlamamış mühimmatlarla kirlenmenin verdiği zarar" başlıklı belgede, Ermenistan'ın Azerbaycan"a karşı askeri saldırısı ve toprak işgali sırasında işgal edilen bölgelere yüz binlerce mayın yerleştirildiği ve geniş alanların patlamamış mühimmatlarla kirletildiği vurgulandı. Bu nedenle, işgalden kurtarılan bölgelerin Azerbaycan"ın diğer topraklarına tam entegrasyonu için uzun süreli ve büyük mali kaynak gerekmektedir.
Çevreye verilen zarar ile ilgili belgede, Ermenistan tarafından işgal edilen Azerbaycan topraklarında ormanlar, korular, tarihi ağaçlar yok edildi, Azerbaycan"ın fauna ve florasına, su havzalarına ciddi zarar verildi.
Ardından suç örgütleri ile ilgili belgeler incelenmiştir. Belgelerde, "Yerkrapa" ("Gönüllüler") adlı suç örgütünün 1990"lı yıllarda kurulduğu ve Ermenistan"ın ilk yasa dışı silahlı gruplarından biri olduğu belirtildi. Bu grup, 1993 yılında Ermenistan Savunma Bakanı Vazgen Sarkisyan tarafından kurulmuştur ve Azerbaycan topraklarının Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından işgali sırasında çatışmalarda aktif rol aldı.
Ayrıca, mahkeme sürecinde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından Azerbaycan"ın egemen topraklarının işgaline katılmış "Haçlılar", "Malatiya Gönüllü", "Muş", "Arabo", "Sasna Tsrer", "Sasuntsi Davit", "Bağımsızlık Ordusu Gönüllü Milis Askeri-Siyasi Birliği" ve diğer suç örgütleri hakkında bilgiler açıklandı.
Mahkeme duruşmasında, bazı internet kaynakları ve sosyal medyada yer alan bilgiler temel alınarak belgeler de incelendi, ayrıca belgelerle ilgili fotoğraflar gösterildi.
Mahkeme süreci 17 Ekim"de devam edecek.
16 Ekim"de Bakü Askeri Mahkemesi'nde, Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşlarının yargılandığı dava süreci, belgelerin okunması ile devam ettirilmektedir.
Oxu.Az"ın haberine göre, duruşmada öncelikle ekonomiye verilen zarar ve ekonomik kayıplarla ilgili belgeler okundu.
Belgede, Ermenistan"ın askeri saldırısı sonucunda savaşın doğrudan etkisine ve işgale uğramış Azerbaycan topraklarında ülkenin ekonomik faaliyetlerinin tamamen durduğu, bölgenin ekonomik kaynaklarının Ermenistan tarafından yasa dışı olarak kullanıldığı (doğal kaynakların kullanım haklarının yabancı şirketlere satılması dahil) ve Azerbaycan ekonomisinin - halk, işletmeler ve devlet - büyük zarar ve kayıplara uğradığı belirtildi.
Ayrıca, Ermenistan"ın Azerbaycan"a karşı askeri saldırısı ve toprakları işgal etmesi sonucunda, yaklaşık 30 yıl boyunca bu topraklarda bulunan mineral hammadde kaynaklarının Ermenistan tarafından yasa dışı şekilde kullanıldığı, büyük miktarda yasa dışı gelir elde edildiği ve Azerbaycan"a ciddi ekonomik zarar verildiği ifade edildi. İşgal süresince cevher ve cevher dışı yataklarda yasa dışı işletmeler yürütülmüş, ayrıca tüm yeraltı su kaynakları yasa dışı şekilde kullanılmıştır.
Belgelerde, Ermenistan"ın işgal ettiği topraklarda Azerbaycan"a ait hidroelektrik santrallerin işgalci güçler tarafından yasa dışı ve hiçbir çevresel kurala uyulmadan işletildiği, elektrik üretiminin gerçekleştirildiği belirtildi. Ayrıca, inşaat halinde olan elektrik santrallerinin tamamlanması mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, Azerbaycan hidroelektrik üretimi alanında büyük ekonomik kayıplar yaşadı.
Bunun yanı sıra, Ermenistan"ın askeri saldırısı sonucunda işgal edilen Azerbaycan topraklarında halkın tarımla uğraşması mümkün olmamış, bu nedenle hem halk hem de devlet büyük ekonomik kayıplara uğramıştır.
"Mina ve patlamamış mühimmatlarla kirlenmenin verdiği zarar" başlıklı belgede, Ermenistan"ın Azerbaycan"a karşı askeri saldırısı ve toprak işgali sırasında işgal edilen topraklara yüz binlerce mayın yerleştirildiği ve geniş alanların patlamamış mühimmatlarla kirletildiği belirtilmiştir. Bu nedenle, işgalden kurtarılan bölgelerin Azerbaycan"ın diğer topraklarına tam entegrasyonunun sağlanması için uzun süreli ve büyük mali kaynak gerekmektedir.
Belirtelim ki, Ermenistan"ın askeri saldırısı sonucunda işlenen barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, işgalci savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanun ve kurallarının ihlali, ayrıca terörizm, terörizmin finansmanı, iktidarı zorla ele geçirme ve sürdürme ile diğer çok sayıda suçtan sorumlu tutulan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşlarının mahkemesi devam etmektedir.
