Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barış ve insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, bunlarla birlikte işgalci savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş yasalarının ve kurallarının ihlali, ayrıca terörizm, terörizmin finansmanı, iktidarı zorla ele geçirme, zorla elde tutma ve diğer çok sayıda cinayeti işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşhanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerleri hakkında açılan ceza davalarıyla ilgili açık mahkeme duruşması 20 Ekim'de devam etti.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev'in başkanlığında, Cemal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyetle (Yedek Hakim Günel Samedova) yapılan mahkeme oturumunda sanıkların her biri, bildikleri dilde tercüman ve ayrıca savunmaları için avukatlarla temin edildi.
Oturuma sanıklar, onların avukatları, mağdurlardan bazıları, onların yasal varisleri ve temsilcileri ile İddia Makamı savcıları katıldı.
Önce sanık Davit İşhanyan söz alarak iki ek belgenin mahkemede delil olarak incelenmesini rica etti. Hakim Zeynal Agayev, söz konusu belgelerin sanığın kendisi veya avukatı tarafından mahkemeye sunulması halinde delil olarak incelenmesine karar verileceğini bildirdi. D. İşhanyan bu konuda konuşmak üzere avukatıyla arada gizli biçimde görüşmek istediğini belirtti, mahkeme başkanı buna onay verdi. Sanık David Babayan da birkaç olaya ilişkin belgenin dosyaya eklenerek delil olarak incelenmesini mahkemeden rica etti. Mahkeme Başkanı, sanığa bu olaylara dair belgeler mahkemeye sunulduktan sonra incelenme meselesine bakılacağını bildirdi.
Sanık Arkadi Gukasyan söz alarak incelenen belgelere dair genel görüşlerini belirtti, ayrıca incelenen bazı belgeler ve orada yer alan hususlarla hemfikir olmadığını ifade etti.
Ardından duruşmada mazeretli nedenlerle katılamayan ve bu hususta mahkemeye başvuruda bulunan mağdurların ifadeleri okundu.
Okunan ifadeye göre, mağdur Şakir Albalıyev, Haziran 1992'de askerliğe çağrıldığını, evinin ve mal varlığının Cebrayıl ilinin Dağ Tumas köyünde bulunduğunu beyan etti. 25 Ağustos 1993 tarihinde Ermenistan silahlı kuvvetleri hizmet ettiği taburu kuşatarak yoğun ateş altına almışlardı. Aynı dönemde Ermenistan silahlı kuvvetleri Cebrayıl ilinin bir dizi köyünü, yaşadığı Dağ Tumas köyünü ve anne babasının yaşadığı Piresed köyünü işgal ederek yakdılar.
Onunla birlikte Müşvik, Almammad, Mezahir Mammadov, Mezahir Cebrayılov ve adlarını hatırlayamadığı birkaç kişiyle birlikte Dağ Tumas köyünde bulundukları sırada, Mehammed Hümmet oğlu Aliyev ve Benövşe adlı yaşlı bir kadının evlerinin önünde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından kurşuna dizilmiş cesetlerini gördüler.
Ş. Albalıyev 26 Ağustos'ta Cebrayıl ilçesinin Sofulu köyü yakınlarında Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından esir alındı. O, esirlikde dövülmüş, ağır işkencelere maruz kalmıştır. 28 Ağustos 1993'te esirlikten kaçtı.
Okunan ifadeye göre, mağdur Elşen Nuhiyev 2 Temmuz 1993 tarihinde Füzuli ilçesinin Gorazıllı köyünde dedesinin evinde bulunurken babası Arif, annesi Mahmer, kardeşi Rövşen, amcası Vagif, amcasının eşi Raisa, kızı Sevil, amcası Balay, dayısı Marks, nineleri Tamaşa ve Maya ile birlikte Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından rehin alınarak Hocavend ilçesine, ardından Hankendi Şehir Çocuk Hastanesi"ne götürüldüler. Aynı gün babası Arif'i, amcası Vagif'i, Balay'ı ve dayısı Marks'ı onlardan ayırarak Şuşa Cezaevi'ne götürdüler. Hankendi'de onlardan başka Laçın, Abşeron, Kelbecer ilçelerinden farklı kişiler de tutulmaktaydı.
Bunun dışında, Hankendi Şehri Çocuk Hastanesi'nde Kamo adlı ve diğer bazı Ermeni gözetmenler onlara çeşitli türde işkenceler yapmışlar. O, orada 4 ay 5 gün tutulduktan sonra 1993 yılı kasım ayı başlarında Ağdam ilinin Gervend köyü civarında esirlikten kurtuldu. Yaklaşık 1 ay sonra annesi Mahmer serbest bırakıldı, babası Arif ise onlardan önce serbest kaldı. Babasından amcası Vagif'in rehin tutulduğu süre boyunca sürekli dövüldüğünü, ağır işkenceler sonucu öldüğünü öğrendi.
Okunan diğer ifadeye göre, mağdurun yasal varisi olarak dinlenen Mihriban Kerimova, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin 8 Nisan 1992 tarihinde yaşadığı Kelbecer ilinin Ağdaban köyüne silahlı saldırı düzenleyerek çok sayıda kişiyi kasten öldürdüğünü, bazılarına çeşitli ağır beden yaraları verdiğini dedi. Onu, babası Sovet Kerimov'u, Azerbaycan dili ve edebiyatı öğretmeni Sevinc Guliyeva ve onun çocukları Zülfiyye Guliyeva ve Samir Guliyev'i rehin aldılar. Annesi Gemer ise o gün otomatik silahtan açılan ateşle öldürüldü.
Ermenistan silahlı kuvvetleri köydeki evleri, içinde yaşayan olup olmadığına bakmaksızın yakmış, yolda gördükleri sivil halkı ateş açarak öldürmüştür. O, babasıyla birlikte bu vahşetin canlı tanığı olmuş, gözleri önünde köylülerinin vahşice öldürüldüğünü görmüştür.
M. Kerimova, Ermenistan askerlerinin evleri yağmaladığını, değerli eşyaları ve hayvanları çaldığını da yol boyunca gözlemlediğini belirtmiştir İfadesinde ayrıca, rehin alındıktan sonra köyün merkezinde yaşlı bir kadının evine götürüldüklerini söyledi. Eve girdiklerinde yaklaşık 6 yaşında Ülviyye adlı bir çocuğun yerde yattığını görmüştür. Sonradan Ülviyye'nin babası Cemal'in sırtındayken Ermenistan askerlerinin ateş açarak ikisini birlikte öldürdükleri öğrenilmiş. Ayrıca o sırada orada bulunan Tural isimli köy sakini elleri bağlı şekilde ot yığınına doğru götürülmüş, oraya vardıklarında arkadan otomatik silahla vurulmuş, ardından ot yığını yakılarak Tural alevler içinde yanarak ölmüştür. Daha sonra, Tural'ın annesinin de ağzından otomatik silahla vurularak öldürüldüğü öğrenildi.
O ayrıca İfadesinde ayrıca saldırı sırasında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin dayısı, Aşık Şemşir'in torunu Gulu Şaber oğlu Gurbanov'u ateşte diri diri yaktıklarını belirtti. Bunun dışında Âşık Şemşir'in akrabaları Bekir, Zeynep, Gulu, Gara ve diğer yakınları da Ermenistan askerleri tarafından öldürülmüştür. Bazıları evlerinde aile fertleriyle birlikte yakılmıştır.
M. Kerimova bir ay sonra esaretten kurtulmuştur.
Okunan başka bir ifadeye göre, mağdur Behram İbrahimov'un yasal varisi Sakit Feyzullayev, 7 Ekim 2020 tarihinde oğlunun Terter ilçesinin Suqovuşan köyü istikametinde süren çatışmalarda şehit olduğu haberini aldığını belirtti.
Mağdur Murad Mahmudov'un yasal varisi Mahir Mahmudov'un ifadesine göre, oğlu 10 Ekim 2020 tarihinde Terter ilçesinin Sugovuşan köyü istikametinde süren çatışmalarda Ermenistan silahlı kuvvetlerinin açtığı keskin nişancı ateşi sonucu şehit olmuştur.
Mağdur olarak tanınıp dinlenen Vügar Süleymanov, Taleh Nebiyev, Taceddin Kerimov, Ayhan Cemalzade, Vurğun Ebilov, Faik Seferov ve diğerlerinin ifadelerine göre, çeşitli zamanlarda mayın ve diğer mühimmatların patlaması sonucu yaralanmışlar.
Nabat Bağırova, Selmine Aliyeva, Mehmet Mahmudov, Hikmet Abdullayev, Valeh Hasanov, Refail Bayramov, Samir Elizade, Zameddin Hasanov, Ali Ağalarov, Azer Mammadov, Ziyeddin Mirzayev, Fuad İbrahimli, Deyanet Aliyev, Dilgam Seferov, İlgar Ferecov, Urfan Azizov, Yunis Kuliyev, Vahid Dadaşov, Ceyhun Rzaguliyev, İbrahim Aliyev, Nigar Elizade, Sadık Ahmedov, Nazir İmranzade, İsaq Demirov, Nihad Kuliyev ve diğer mağdurların da ifadeleri okundu.
Mahkeme süreci 23 Ekim'de devam edecek.
Belirtelim ki, Ermenistan devletinin, onun devlet kurumlarının yetkililerinin, silahlı kuvvetlerinin ve yasa dışı silahlı gruplarının doğrudan yönlendirmesi ve katılımı, sözlü-yazılı talimatları, emir ve gösterileri, maddi, teknik ve personel desteği, merkezi şekilde yönetimi ve sıkı denetimi altında Azerbaycan topraklarında iç ve uluslararası hukuk normlarına aykırı biçimde Azerbaycan'a askeri saldırı amacıyla kurulmuş, ayrıca Koçaryan Robert Sedraki, Sarkisyan Serj Azati, Manukyan Vazgen Mikaeli, Sarkisyan Vazgen Zaveni, Babayan Samvel Andraniki, Balasanyan Vitali Mikaeli, Balayan Zori Hayki, Ohanyan Seyran Muşegi, Garamyan Arşavir Surenoviç, Melkonyan Monte Çarlz ve diğerlerinin yönettiği, doğrudan veya dolaylı katıldıkları saldırgan savaş sürecinde işlenmiş çok sayıda suça ilişkin ceza davasında 15 sanık suçlanmaktadır.
Bu kişiler, yani Harutyunyan Arayik Vladimiri, Gukasyan Arkadi Arşaviri, Sahakyan Bako Sahaki, İşhanyan Davit Rubeni, Manukyan David Azatini, Babayan David Klimi, Mnatsakanyan Levon Henrikoviç, Beglaryan Vasili İvani, Gazaryan Erik Roberti, Allahverdiyan Davit Nelsoni, Stepanyan Gurgen Homeri, Balayan Levon Romiki, Babayan Madat Arakeloviç, Martirosyan Garik Grigori, Paşayan Melikset Vladimiri Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 100 (saldırgan savaşı planlama, hazırlama, başlatma ve yürütme), 102 (uluslararası korumadan yararlanan kişi veya kuruluşlara saldırı), 103 (soykırım), 105 (nüfusu imha), 106 (kölelik), 107 (nüfusu zorla göç ettirme veya sürgün etme), 109 (takip), 110 (insanları zorla ortadan kaldırma), 112 (uluslararası hukuk normlarına aykırı özgürlükten yoksun bırakma), 113 (işkence), 114 (paralı askerlik), 115 (savaş yasalarını ve geleneklerini ihlal), 116 (silahlı çatışma sırasında uluslararası insancıl hukuk normlarını ihlal), 118 (askeri yağmacılık), 120 (kasten adam öldürme), 192 (yasadışı girişimcilik), 214 (terörizm), 214-1 (terörizmin finansmanı), 218 (suç örgütü kurma), 228 (yasadışı silah, mühimmat, patlayıcı madde ve düzenek edinme, verme, satma, bulundurma, taşıma ve kullanma), 270-1 (havacılık güvenliğini tehdit eden eylemler), 277 (devlet veya kamu görevlisinin yaşamına kast), 278 (iktidarı zorla ele geçirme ve zorla elde tutma, devletin anayasal düzenini zorla değiştirme), 279 (yasalarca öngörülmeyen silahlı birlik ve gruplar oluşturma) ve diğer maddeleri uyarınca suçlanmaktadırlar.
