Her yıl milyonlarca insan kanser tanısı alırken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında yayımladığı yeni raporla önemli bir gerçeği ortaya koydu. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) katkılarıyla hazırlanan rapor, kanser vakalarının büyük bir bölümünün önlenebilir olduğunu vurguladı.
Raporda, dünya genelinde yeni kanser vakalarının yaklaşık dörtte birinin, yani 7,1 milyonunun, önlenebilir nedenlerle bağlantılı olduğu tahmin ediliyor. Bu çarpıcı tespitler, küresel kanser yükünü azaltmak adına alınacak önlemlerin önemini bir kez daha ortaya koydu.
30 farklı önlenebilir risk faktörü incelendiğinde; tütün kullanımı, alkol tüketimi, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve enfeksiyonlar en önemli nedenler arasında yer aldı. Rapor, 2022 yılında gerçekleşen tüm yeni kanser vakalarının yüzde 37'sinin bu risk faktörleriyle ilişkili olduğunu gösteriyor.
Verilere göre, tütün kullanımının küresel yeni kanser vakalarının yüzde 15'inden sorumlu olduğu; enfeksiyonların ise yüzde 10, alkol tüketiminin ise yüzde 3 oranında etkili olduğu belirtildi. Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri, önlenebilir kanserlerin en büyük payını oluşturuyor. Akciğer kanseri özellikle sigara ve hava kirliliğiyle, mide kanseri helikobakter pilori enfeksiyonuyla, rahim ağzı kanseri ise HPV virüsü ile ilişkilendiriliyor.
Raporda, önlenebilir kanser oranlarının erkeklerde kadınlara göre daha yüksek olduğu da dikkat çekti. Erkeklerde yeni kanser vakalarının yüzde 45'inin, kadınlarda ise yüzde 30'unun önlenebilir nedenlere bağlı olduğu ifade edildi. Erkeklerde en sık görülen nedenler arasında sigara ve enfeksiyonlar bulunurken, kadınlarda enfeksiyonlar, sigara ve yüksek vücut kitle indeksi öne çıkıyor.
İçerisinde bulunduğumuz bölgelerde ise önlenebilir kanser oranlarının farklılık gösterdiğine dikkat çekildi. Kuzey Afrika ve Batı Asya'da kadınlarda bu oran yüzde 24 iken, Sahra Altı Afrika'da yüzde 38'e kadar yükseliyor. Erkeklerde ise en yüksek oran yüzde 57 ile Doğu Asya'da, en düşük ise Latin Amerika ve Karayipler'de gözlemlendi.
Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Kanser Kontrolü Ekip Lideri Andre Ilbawi, "Bu rapor, kanser risklerinin ne kadarının önlenebilir olduğunu gösteren ilk küresel analiz. Hükümetler ve bireyler, bu bilgiler ışığında önleyici adımlar atabilir," dedi. IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram ise, "Bu rapor, davranışsal, çevresel ve bulaşıcı risklerin tümünü kapsayan kapsamlı bir değerlendirmedir. Bu risklere çözüm bulmak, küresel kanser yükünü azaltmak için en büyük fırsatlardan biridir," ifadelerini kullandı.
Rapor, kanserle mücadelede yeni dönüm noktası olarak değerlendiriliyor ve önlenebilir risk faktörlerine odaklanmanın, küresel kanser yükünü önemli ölçüde azaltabileceğine işaret ediyor.
Türkiye Gazetesi
