Bugün Karadağlı faciasının üzerinden 34 yıl geçiyor.
Oxu.Az'ın hatırlatmasına göre, Hocavend ilçesinin Karadağlı köyü Ermeni işgalcilere karşı 4 yıl kahramanca mücadele etmiştir. Köy 1992 yılı 17 Şubat'ta işgal edilerek yakılmış, Ermeni işgalciler sivil halka karşı soykırım gerçekleştirmişlerdir. 34 yıl önce burada gerçekleştirilen katliam, köy sakinlerine verilen işkenceler 200 yıla yakın sürede Ermeni milliyetçilerinin Azerbaycanlılara karşı uyguladığı etnik temizlik ve soykırım politikasının devamı, Azerbaycan Türklerine besledikleri nefretin sonucu olmuştur.
Karadağlı köyü Hocavend ilçe merkezinden 13 kilometre batıda, Hocavend-Hankendi karayolunun kenarında, dağ eteği bölgesinde yer almaktadır. 1988'de Karabağ'da Ermeni ayrılıkçıların ayaklandığı dönemde Hocavend ilçesinin Qaradağlı köyünün de felaketli günleri başlamıştır. Köyün sakinleri büyüyüp yetiştikleri doğdukları yurdun her karışı, her taşı uğrunda mücadeleye kalkmışlar, onlarca köy sakini Ermenilere karşı eşit olmayan savaşlarda şehit olmuştur.
1990 yılı 24 Kasım'da üç köy sakini Hocavend-Hankendi yolunun 6. kilometresinde Ermeni haydutlar tarafından vahşice katledilmiştir. 1991 yılı 9 Ocak'ta köye gelen UAZ marka otomobil Ermeniler tarafından ateşe tutulmuş, 1 kişi öldürülmüş, 4 kişi yaralanmıştır. Bunlardan 2'si daha sonra aldıkları yaralardan hayatını kaybetmiştir.
Ermeniler 1991 yılı 8 Mart'ta köyün yakınında 2 kişiyi vahşice katletmişlerdir. Aynı yıl 28 Haziran'da köyün yanındaki çiftlikte 6 sakin - 3 erkek ve 3 kadın diri diri yakılmıştır. 1991 yılı 8 Eylül'de Ağdam'dan Qaradağlı'ya gelen yolcu otobüsü Hocavend-Hankendi yolunun 5-6. kilometresinde Ermeni haydutlar tarafından ateşe tutulmuştur. Otobüsteki 40 kişiye yakın yolcudan 2 erkek, 6 kadın hayatını kaybetmiştir. 1992 yılı 8 Ocak'ta köyün yakınında bir Azerbaycanlı daha vahşice katledilmiş, 100'e yakın koyun Ermeniler tarafından ganimet olarak götürülmüştür.
1991 yılı 19 Aralık'ta Hocavend köyü, 1992 yılı 12 Şubat'ta ise Şuşa'nın Malıbeyli köyü işgal edilerek yakılmıştır. Sıradaki hedef Qaradağlı olmuştur. Köyde durum giderek zorlaşmış, felaketin yaşanacağı gün yaklaşmıştır.
14 Şubat 1992 tarihinde Ermeni çeteleri, yabancı paralı askerler ve özellikle Hankendi'nde konuşlu Sovyet ordusunun 366. Alayı'nın teknik desteği ile canlı gücünü kullanarak, her taraftan kuşatıldı ve yardımsız kalan Karadağlı köyüne saldırı başlattı. Köyde bulunan 104 sivil ve 14 asker, son mermilerine kadar 4 gün boyunca kahramanca düşmana karşı direndi. Çatışmalarda biri kadın olmak üzere 14 kişi hayatını kaybetti. Silah ve mühimmatı tükenen soydaşlarımız sonunda Ermeniler tarafından esir alındı ve ardından akıl almaz işkenceler başladı.
Köyün Beylik Bağı olarak bilinen bölgesinde 23 sivil, Ermeni cellatları tarafından kurşuna dizildi. Çoğunluğu yaralı halde, diri diri silaj kuyusuna gömüldü. Esirlerin bir kısmı Karadağlı-Hankendi yolu üzerindeki Ermeni köylerinde araçlardan indirilerek infaz edildi. İki kişi Zeki Pınarı'nda, iki kişi ise Cemiyet köyünde öldürüldü. Rehin tutulan 8 köy sakini, Ermeniler tarafından ağır işkenceler altında vahşice katledildi. Dört kişi farklı zamanlarda şehit düştü. Beş kişinin akıbeti ise bugüne kadar belirsizliğini koruyor.
Sonuç olarak 17 Şubat 1992'de Karadağlı köyü Ermeni silahlı grupları tarafından işgal edilerek ateşe verilmiş. İşgal sırasında 118 kişi esir alınmış, 33 kişi kurşuna dizilmişdir. Ermeni cellatları, öldürülenleri ve yaralıları birlikte tarım kuyusuna atarak üzerlerini toprakla örtmüştür. Toplamda esir alınanlardan 68'i öldürülmüş, 50'si büyük zorluklarla esaretten kurtarılmışdır. Esir alınanlardan 10'u kadın, 2'si okul çağında çocuktu. Kurtarılanlardan 18'i aldıkları ağır yaralar nedeniyle sonradan hayatını kaybetmişdir. Esirlere karşı uygulanan vahşet; başların kesilmesi, diri diri gömülme, dişlerin sökülmesi, aç ve susuz bırakılma, dövülerek öldürülme gibi insanlığa karşı işlenmiş suçları oluşturuyordu. Ermenistan'ın devlet düzeyinde gerçekleştirdiği bu soykırım sonucunda Karadağlı köyünde iki ailenin her birinden 4 kişi katledilmiş, 43 aile reisini kaybetmiş, 146 çocuk yetim kalmışdır. Köyde 91 kişi, yani her 10 kişiden biri katledilmişdir. İşgal sonucunda köydeki 200 ev, 1 kültür merkezi, 320 kapasiteli ortaokul binası, 25 yataklı hastane binası ve diğer yapılar ile Azerbaycanlılara ait tarihi, dini, kültürel anıtlar ve mezarlık tahrip edilmişdir. Köyün yaklaşık 800 sakini zorla yerinden edilmişdir.
Karadağlı faciasının dünya kamuoyuna duyurulması amacıyla "Soykırım: Karadağlı", "Soykırım Karadağlı: Devam Ediyor..." ve "Karadağlı, Mücadele" belgesel filmleri çekildi. Ayrıca "Karadağlı Soykırımı Tanıkların Dilinden" adlı kitap hazırlandı. Şehitlerin anısını yaşatmak için Yeni Karadağlı, Yeni Hocavend kasabalarında ve Nergiztepe bölgesinde anıt kompleksleri inşa edildi.
Belirtmek gerekir ki köy, 17 Şubat 1992'den 10 Kasım 2020'ye kadar Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'nin işgali altında kalmışdır. İkinci Karabağ Savaşı sonuçlarına göre imzalanan 10 Kasım 2020 tarihli üçlü bildiriye uygun olarak Karadağlı köyü Rusya Barış Gücü'nün kontrolüne geçmişdir. 19-20 Eylül 2023'te Karabağ'da yürütülen yerel terörle mücadele operasyonlarının ardından Azerbaycan'ın kontrolüne alınmışdır.
