Fransa'ya casuslukla suçlanarak tutuklanan Martin Ryan ve devlete ihanette suçlanan Azad Mammadli hakkında Devlet Güvenlik Servisi'nde (DTX) başlatılan ceza davası üzerine bir sonraki duruşma yapıldı.
Oxu.Az'ın haberine göre, Bakü Ağır Ceza Mahkemesi'nde hakim Elmin Rüstemov başkanlığında gerçekleştirilen duruşmada tanıklar ifade verdi.
Davada tanık olarak ifade veren K.Y., daha önce Devlet Sınır Hizmeti'nde gerçek askeri hizmette bulunduğunu, rütbesinin albay olduğunu belirtti. Martin Ryan'ı tanıdığını, onunla 2019 yılında Bakü'de faaliyet gösteren World Business Centre'de tanıştığını söyledi. K.Y., o dönemde Fransızca öğrenmeye karar verdiğini ve bu merkezde Fransızca eğitimi verildiğini dikkate alarak oraya başvurduğunu ve orada Fransızca eğitimi ile ilgilenen Martin Ryan ile tanıştığını belirtti. Ancak daha sonra Martin Ryan'ın öğretim yöntemi ve profesyonel olmayan yaklaşımından memnun kalmayarak kurstan ayrıldığını söyledi. Martin Ryan ile tanıştıktan sonra asker olduğunu gören Martin'in nerede ve hangi görevde çalıştığını sorduğunu ve kendisinin de DSX'de çalıştığını belirttiğini söyledi. Tanık, sonraki görüşmelerde Martin Ryan'ın kendisine Bakü'de hangi adreste ve kiminle yaşadığı hakkında sorular sorduğunu, kendisinin de Martin'in bu sorularını yanıtladığını belirtti.
Diğer tanık N.M. ifadesinde, World Business Centre'de faaliyet gösteren, yabancı diller üzerine eğitimlerin organize edilmesiyle ilgilenen Linguist LLC'nin yöneticisi ve Expert Services FZE LLC'nin icra direktörü olduğunu belirtti. Yaklaşık 2 ay süreyle Martin Ryan şirkette Fransızca eğitimi verdi. Bu süre zarfında Martin Ryan, DSX'de çalışan K.Y.'ye ve Rusya'nın Azerbaycan'daki büyükelçiliğinde çalışan O.K.'ye Fransızca eğitimi verdi. Tanık, Fransa büyükelçiliğinin düzenlediği birkaç etkinlikte Martin Ryan ile görüştüğünü, ancak onunla başka herhangi bir sohbeti olmadığını belirtti.
Tanık Z.M. ifadesinde şunları söyledi: 2008 yılında bir öğrenci toplantısında, Fransa vatandaşı fakat aslen Belaruslu olan sınıf arkadaşı Gleb Zharkov aracılığıyla o dönemde Montpellier 3 Üniversitesi'nde eğitim gören Martin Ryan ile tanıştığını belirtti. Eğitimini tamamladıktan sonra Fransa'da istikrarlı bir işi olmadığı için Azerbaycan'a döndüğünü, çeşitli dil kurslarında Fransızca öğretmeni olarak çalıştığını ve bu kurslardan birinde Azad Memmedli ile tanıştığını anlattı. Z.M., Azad Memmedli'nin kendisinin öğrencisi olduğunu söyledi.
2019 yılında, Ramin adlı bir eski sınıf arkadaşının kendisini arayarak Martin Ryan'ın Azerbaycan'a geleceğini, bu yüzden kalacak bir eve ihtiyaç duyduğunu bildirdiğini belirtti. Bir süre sonra, Martin ile birlikte Bakü'de bir dairede kirada yaşamaya başladıklarını ifade etti. Z.M., Azad Memmedli'yi Martin Ryan'la tanıştıran kişinin kendisi olduğunu vurguladı. 2020 yılında Bakü Bulvarı'nda Martin Ryan ile gezerken Azad Memmedli ile karşılaştıklarını, bu tanışlıktan sonra ikisinin yakın arkadaş olduklarını, Azad'ın Martin'le birçok kez baş başa görüştüğünü söyledi.
Z.M., Azad'ın birkaç yıl önce çalışmak için Kuzey İrlanda'ya gittiğini, gitmeden önce Martin'in onu Fransa Büyükelçiliği çalışanları Frederic Devos ve Laurent Girard ile tanıştırdığını anlattı. Bu kişiler, Azad'ı gizli iş birliğine çekmeye çalıştılar. Tanık, Martin'in kendisine Fransa istihbarat görevlilerinin Azad"a yazılı talimatları bir kitabın arasına koyarak verdiklerini söylediğini aktardı. Azad ise, gizli iş birliği karşılığında Fransa vatandaşlığı talep etti.
Martin, Fransa istihbarat teşkilatının Azerbaycan'daki İran ve Rusya faaliyetleriyle yakından ilgilendiğini belirtdi. Z.M., maaşının düşük olması nedeniyle önceki işinden ayrıldığını ve Fransa Büyükelçiliği'ne tercüman olarak başvurduğunu, Martin Ryan'ın kendi adına elçiliğe dilekçe gönderdiğini ifade etti. Kısa süre sonra mülakata çağrılmış ve orada çalışmaya başladı.
Z.M., Martin'in kendisine daha elçilikte işe başlamadan önce, Büyükelçi Danışmanı Frederic Devos'un aslında Fransa istihbarat servisine bağlı olduğunu söylediğini, daha sonra bu göreve Laurent Girard'ın atandığını belirtti. Martin Ryan'ı doğrudan bir ajan olarak değil, istihbarat servisiyle bağlantılı biri olarak tanıdığını ifade etti. Frederic Devos'un bir keresinde Martin'e İran'a gidip gidemeyeceğini sorduğunu da dile getirdi. Martin'in kendisine, Frederic Devos, Laurent Ledit ve Laurent Girard'ın Fransa istihbarat servisinin mensupları olduğunu sonradan açıkladığını belirtti.
Z.M., Fransa istihbarat yetkililerinin, İkinci Karabağ Savaşı"ndan sonra Azerbaycan"da ve ayrıca Rusya, İran ve Türkiye'deki siyasi gelişmelerle yakından ilgilendiklerini söyledi. Martin Ryan'ın kendisine, Azad"ın Fransa istihbaratıyla çalışmasına rağmen Rus istihbaratından korktuğunu anlattığını da ekledi. Frédéric Devos'un Martin'e "Bakü'de yaşayan Ruslardan uzak dur" diye talimat verdiğini aktardı.
Tanık Ü.E. ise, 2004-2009 yılları arasında Fransa'daki Montpellier Üniversitesi"nde eğitim gördüğünü, 2005 yılında Belaruslu Gleb aracılığıyla Martin Ryan'la tanıştığını belirtti. Martin Ryan'la yakın bir dostluk kurduklarını, aralarında geçen konuşmalarda Ryan'ın iş bağlantılarından, Azerbaycan"daki içki ticaretini büyütme planlarından ve ülke siyasetiyle ilgili merakından söz ettiğini söyledi.
Yaklaşık iki yıl önce, Martin Ryan'ın Bakü"deki evinde Azad Memmedli ile tanıştığını ve Azad'ın kendisini Azerbaycan Uluslararası Bankası'nda çalışan bir hukukçu olarak tanıttığını belirtti. Martin'in evinde birkaç kez üçlü olarak buluştuklarını dile getirdi.
2023 Kasım ayında Fransa'nın Bakü Büyükelçiliği'nden Fransa-Azerbaycan Üniversitesi'nde düzenlenecek bir konferansa davet edildiğini, etkinlikten sonra düzenlenen resepsiyonda Laurent Girard'la tanıştığını söyledi. Girard kendisini Büyükelçi'nin birinci katibi olarak tanıtmış ve iş birliği teklif etmiş. Ancak Ü.E. kırsal bölgede (Haçmaz) çalıştığını söyleyince, Girard oraya gelemeyeceğini belirtmiş.
Etkinlikten sonra Martin Ryan'a bu tanışmadan bahsettiğini, Ryan"ın ona Laurent Girard'ın Fransa istihbaratı için çalışan gençleri ajan olarak devşirmekle meşgul olduğunu söylediğini ve aynı teklifi Azad Memmedli'ye de yaptığını aktardı.
Ü.E., Martin Ryan'ın 2022 kışında ailesiyle Bakü'ye geldiğini, Ryan"ın evinde ailesiyle birlikte Laurent Ledit adlı biriyle de tanıştığını belirtti. Martin, Ledit'i elçilik çalışanı olarak tanıtmış. Ledit'in soğuk tavırlar sergilemesi nedeniyle daha sonra onunla iletişim kurmadığını söyledi.
Tanık H.A. ise 4-5 yıl önce Z.M. aracılığıyla Martin Ryan'la tanıştığını ifade etti. Ryan'ın iyi derecede Azerice konuştuğunu, genellikle Z.M. aracılığıyla görüştüklerini, hiçbir zaman tek başına buluşmadıklarını söyledi. Z.M.'nin Martin'e bilgisayar temin etmek istediğini, kendisinin de bilgisayar satışıyla uğraştığını, Martin'e bir bilgisayar sattığını belirtti.
Z.M.'nin bir süre sonra kendisini arayarak Martin"e verilen klavyede "çip" olabileceğini sorduğunu, ama cihazı hiç görmediğini, konunun devamının gelmediğini söyledi.
Tanıklar R.Q., R.B., H.T. ve E.C. ifadelerinde önceki beyanlarını doğruladılar.
Tanık R.B., evini kiraya verdiği Martin Ryan'a mesleğini sorduğunda, önce denizcilikle uğraştığını söylediğini, ancak 2023 civarında yaptığı başka bir konuşmada, aslında Azerbaycan'a şarap ve diğer alkollü içkileri ithal edip sattığını açıkladığını ifade etti.
Bir sonraki duruşmanın 24 Kasım'da diğer tanıkların dinlenmesiyle devam edeceği bildirildi.
İddianameye göre, Martin Ryan'ın Azerbaycan'da üretilen silah ve mühimmat hakkında bilgi toplamak, Azerbaycan ordusuna mensup veya yedekteki kişileri, yurt dışında Fransızca eğitimi almış kişileri ve yabancı şirketlerle çalışan vatandaşları Fransa istihbaratı adına izlemekle görevlendirildiğine dair güçlü şüpheler bulunuyor.
Ayrıca, Fransa istihbaratı adına Azerbaycan üzerinden diğer ülkelere gizli para transferi organize etme, İngiltere, Cezayir, Türkiye, Pakistan, İran, Çin, Somali ve Orta Asya ülkeleriyle olan askeri ilişkiler hakkında bilgi toplama görevleri aldığı ileri sürülüyor.
Devlet Güvenlik Servisi (DTX) tarafından yürütülen soruşturma kapsamında zanlılar 4 Aralık 2023'te tutuklandı. Merkorama MMC"nin genel müdürü Martin Ryan'a Azerbaycan Ceza Kanunu'nun 276. maddesi (casusluk) uyarınca suçlama yöneltildi.
Aynı davada, Azerbaycan vatandaşı Azad Memmedli'ye de Ceza Kanunu'nun 274. maddesi (vatana ihanet) suçlaması yöneltildi.
Haber: Elgün Hasenli
