Fransa'ya casuslukla suçlanan Martin Ryan ve devlete ihanette suçlanan Azad Memmedli hakkında Devlet Güvenlik Hizmeti'nde (DTX) başlatılan ceza davası üzerine bir sonraki mahkeme duruşması gerçekleştirildi.
Oxu.Az'ın bilgisine göre, Bakü Ağır Ceza Mahkemesi'nde hakim Elmin Rüstemov'un başkanlığında gerçekleştirilen duruşmada sanık Martin Ryan ek ifade için söz istedi.
O, ifadesi tercüme edilirken bazı terimlerin net ifade edilmediğini belirtti: "Daha açık olmak için bazı şeyleri netleştirmek istiyorum. Orada gizli işbirliği, gizli görüşme ifadeleri Fransızca'ya tercüme edilirken gizli görüşme olarak anlaşıldı. Ancak, ben onlarla görüşmeleri gizlemedim. İddia edilen ajanlarla konuşmaları çok sayıda insanın yanında, açık mekanlarda yaptım. Herkes biliyordu, Azad Memmedli dahil."
Daha sonra Martin Ryan'ın ilk soruşturmada verdiği ifade okundu.
Onun ifadesinden anlaşıldığına göre, Fransa'nın özel hizmet organlarının çalışanı olan Frederik Devos ile "Araz" kafesinde görüşmüş, daha sonra gezintiye çıkmışlar. Bu görüşmede Azerbaycan-Ermenistan savaşı tartışılmış. Frederik onlardan Türkiye'den ve Pakistan'dan olan paralı askerlerin Azerbaycan için savaşıp savaşmadığını sormuş. M.Ryan internetten okuduklarına dayanarak soruları cevaplamış. Daha sonra M.Ryan şirket açmak için destek istemiş. Frederik Devos bununla ilgili üst düzey yetkililerden yardım isteyeceğini belirtmiş. F.Devos Fransızca bilenleriyle işbirliği yapmak istediğini söylediği için Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Üniversitesi'nde okuyanlarla ilgilenmiş. Martin Ryan onu Azad Memmedli ile tanıştırmış. Daha sonra Azad Memmedli Azerbaycanlı tanıdığı A.Ş.'yi Frederik Devos ile tanıştırmış.
Bir müddet sonra Martin Ryan'ın ebeveynleri onu ziyarete gelmişler. Ceza dosyasına eklenen ve onun telefonu aracılığıyla çekilmiş fotoğraflarda gösterilmiştir ki, Martin Ryan; babası, annesi, arkadaşları ve Fransa özel servis görevlisi Loran Lödi, onun eşi ve kızıyla birlikte önce Səbail ilçesinde kirada kaldığı evde buluşmuş, ardından bir ziyafete gitmişler. O sıralarda Loran, Martin"e bir klavye hediye edeceğini söylemiş. Büyükelçiliğin yanında klavyeyi hediye etmiş.
Bunun dışında, başka bir fotoğrafta daha önce Fransa'da eğitim almış Azerbaycanlı Z.M.'nin doğum gününü kutlamak amacıyla Martin Ryan, Loran ve diğerlerinin bir araya geldiği toplantı yer almış. Bu fotoğraflar mahkeme salonunda gösterilmiştir.
Aynı yılın mart ayı sonunda Jerom adlı kişi, Loran"dan Martin Ryan"ın numarasını alarak onunla konuşmuştur. Jerom da Fransa özel servislerinde görevli bir kişiymiş.
Bunun dışında Frederik Devos, Azad Memmedli'yi bir görüşmeye davet etmiştir.
Martin Ryan, Azad Memmedli ile birlikte Fransız iş adamı Serj Banvel ile 2019 yılının Ekim ayında Bakü Frankofoni Derneği'nin düzenlediği etkinlikte yer almışlardır. Frederik ve büyükelçilikte çalışan eşi, onları bu tür etkinliklere daha fazla katılmaları konusunda teşvik etmişlerdir. Sonrasında da birkaç kez bu tür etkinliklerde yer almışlardır.
Daha sonra Martin Ryan, Loran Lödi ve diğerlerini Noel"de kendi evinde bir ziyafete davet etmiştir. Ancak bu olaylardan sonra Loran ile iletişime geçememiştir. Onların dost olduğuna inanıyormuş. Fakat anlamıştır ki, Loran bir istihbaratçıymış ve sadece ondan faydalanmış.
Azad Memmedli de Loran"ın kendisiyle değil, Azerbaycan'ın iç meseleleriyle ilgilendiğini fark etmiş; bir kafede sohbet ederken çevresine şüpheyle baktığını ve dikkatle dinlediğini görerek onun bir istihbaratçı olduğundan şüphelenmiştir.
Aynı yıl bir Azerbaycanlı gazeteci Martin Ryan ile iletişime geçmiş ve ondan röportaj almıştır. Gazeteci bu röportajı video şeklinde istemiştir. Böyle birkaç gazeteci daha onunla iletişime geçerek, Fransa'nın Azerbaycan-Ermenistan savaşındaki tutumuyla ilgili Fransız bakış açısını öğrenmeye çalışmıştır. Bu tür röportajlar ve yayımlanan makaleler nedeniyle M. Ryan Fransa halkının gözünden düşmüş ve bu durum ona bir Fransız olarak ağır gelmiştir.
Martin Ryan ayrıca Z.M.'nin Loran Lödi tarafından istihbarat ofisine çağrılmasından şüphelenmiştir.
Martin Ryan, Loran Lödi ve Frederik Devos'tan sonra kendisiyle Jerom Qassarino'nun çalıştığını, bu kişinin Azerbaycan'da şirket açmakla ilgili, ayrıca Azerbaycan-İran ilişkileri ve kendisinin ilgilendiği kişilerle ilgili sorular sorduğunu söylemiştir.
Bir süre sonra Martin Ryan, Azad Memmedli ile görüşmek istediğini belirten bir telefon görüşmesi yapmış ve büyükelçiliğin yanında olduğunu bildirmiştir. Bunun nedeni Frederik ve diğerlerinin istihbaratçı olup ona görev verdiklerini düşünmesidir.
Mahkeme kararına göre, elde edilen telefon görüşmesinde M. Ryan, Azad Memmedli'ye içki miktarını azaltmasını ve söylediklerine dikkat etmesini tavsiye etmiştir. Ona, düzeyli etkinliklerde yüksek sesle bazı konular hakkında konuşmamasını, dikkatli olmasını, itibarını zedelememesini söylemiştir. Yanlış anlaşılabilecek konularda dikkatli olmasını istemiştir.
Martin Ryan, Azad Memmedli ile konuşurken, büyükelçilikte Loran soyadlı iki kişi olduğunu belirtmiştir. Martin, Loran Lödi'yi hatırlayıp onun veda etmeden Azerbaycan'dan ayrıldığını söylemiştir. Ayrıca belirtmiştir ki, Loran Lödi ve Loran Qrard kendisinden ve Azad'dan bilgi almak için onları kullanmışlardır. Azad Memmedli, istihbaratçıların değiştiğini, yenilerinin hemen kendisiyle iletişime geçtiğini belirtmiştir. Azad Memmedli ayrıca onların samimi iletişimden uzak olduklarını da eklemiştir. İstihbaratçılar ilgilendikleri bilgileri Martin Ryan'dan ve özellikle de Azad Memmedli'den analiz şeklinde almışlardır. Martin Ryan, Rus pasaportlu Ermenilerin Karabağ'ı terk etmesi bilgilerini de iletmiştir.
Başka bir telefon görüşmesinde Azad Memmedli, Martin Ryan'a demiştir ki, Zengezur koridorunda Rusya"nın Federal Güvenlik Servisi'ni değil, Fransa'nın silahlı kuvvetlerini görmek istiyor.
Daha sonra Martin demiştir ki, Loran Qrard"ın istihbaratçı olduğunu Ruslara söylese ne olur? Azad Memmedli bunun tehlikeli olacağını belirtmiştir. Azad Memmedli ayrıca eklemiştir ki, kendilerini ajan değil, kaynak olarak görüyorlar.
Bir sonraki duruşma 8 Eylül'e belirlenmiştir.
Not edelim ki, sanıklar 4 Aralık 2023 tarihinde tutuklanmışlardır. Devlet Güvenlik Hizmeti tarafından "Merkorama" MMC'nin genel direktörü olan Martin Ryan'a karşı Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 276. maddesi (casusluk) uyarınca suçlama yöneltilmiştir.
Suçlamaya göre, Martin Ryan, onu gizli iş birliğine dahil eden ve daha sonra Bakü'den "istenmeyen kişi" ilan edilerek sınır dışı edilen Fransa'nın DGSE (Dış Güvenlik Genel Müdürlüğü) çalışanları tarafından ajan-casus olarak kullanılmıştır. Bu ceza davası kapsamında Martin Ryan'la birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı Azad Memmedli'ye de Ceza Kanunu'nun 274. maddesi (devlete ihanet) uyarınca suçlama yöneltilmiştir.
Elgün Hasanlı
