Kar yağışıyla birlikte ülke genelini etkisi altına alan dondurucu soğuklar giderek şiddetini artırıyor. Türkiye'nin en soğuk yerleşim yerleri yıldan yıla değişirken, geçmişte "kutup köy" olarak anılan bazı bölgelere kış aylarında ulaşım tamamen imkansız hale geliyordu.
Oxu.Az'ın Türkiye Gazetesi'nden aktardığı habere göre, bir zamanlar Türkiye'nin kış haberlerinin en ilgi çekici konularından biri, termometrelerin rekor seviyelerde düşüş göstermesiydi.
Mevsim geçişlerinin belirgin yaşandığı dönemlerde, gazetelerde dondurucu soğukların hüküm sürdüğü köylerdeki zorlu yaşam koşulları okuyucuların dikkatini çekiyordu.
Erzurum, Van, Kars ve Ardahan soğuk hava rekorlarıyla anılan şehirler olarak hafızalara kazınsa da, bu şehirlerin merkezlerinden daha zorlu şartlara sahip bazı köyler, ulusal gazetelerde manşetleri süslüyordu.
Türkiye Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) düzenli olarak "Türkiye'de ve Dünyada Kaydedilen En Düşük ve En Yüksek Değerler" raporunu yayınlıyor.
Bu kapsamlı rapora göre Türkiye'nin en soğuk illeri, ilçe ve köyleri şöyle sıralanıyor:
Ağrı ili kırsalında 1972 yılı ve öncesinde −45 °C civarında aşırı düşük sıcaklıklar kayıtlara geçmişti. Ancak Van'ın Çaldıran ilçesi 9 Ocak 1990'da −46,4 °C ile Türkiye'de kaydedilen en düşük sıcaklık rekorunu eline aldı.
4 Şubat 1947'de Kars ve çevresinde −37,0 °C'lik dondurucu soğuklar kaydedildi.
Ardahan'ın Göle ilçesi ve çevresi 28-29 Şubat 2024'te −34,3 °C'yi görerek son yıllarda Türkiye'nin "en soğuk günü" unvanını kazandı.
Erzurum yaklaşık −30 °C seviyelerindeki sıcaklıklarıyla Türkiye'nin en soğuk illerinin başında geliyor.
MGM'nin 1991-2020 iklim istatistiklerine göre Erzurum'daki aylık ortalama en düşük değerler −24 °C'nin altında seyrediyor.
Türkiye'nin bu en soğuk bölgelerinde yoğun kar yağışı yolları kapatarak ulaşımı neredeyse imkansız hale getiriyor. Günümüzün gelişmiş imkanlarıyla bile ulaşılması güç olan bazı köyler, bir dönem 'kutup köy' olarak anılıyordu.
Erzurum'un Meydanlar Köyü bu yerleşimlerden biri. Köye ancak Mart ayında ulaşabilen muhabirimiz "evlerin Eskimo barınaklarını andırdığını" aktarıyordu.
26 Mart 1987 tarihli Türkiye gazetesi haberinde kutup köydeki olağanüstü yaşam şöyle anlatılıyor:
"Yurdumuzun batı bölgelerini tesiri altına aldıktan 15 gün sonra Doğu'ya kayan yoğun kar yağışı, Erzurum'un Meydanlar Köyü'nde hayatı bambaşka bir boyuta taşıdı. Normal yıllarda bile 8 ay kış yaşayan köylüler, bu sene dokuzuncu aylarına girdi.
Meydanlar Köyü, Erzurum'un adeta kutup bölgesi olarak kabul ediliyor. Kardan tüneller içinde kalan evler, Eskimoların igloo evlerini anımsatıyor. Köy sakinleri, evlerinde bulundurdukları küreklerle tünel açarak dışarı çıkıyor, yine tüneller içinden geçerek kar altında kalmış çeşmeye ulaşıp su ihtiyaçlarını gideriyor.
Yolların açılmasına rağmen Meydanlar Köyü'ne motorlu taşıtlarla ulaşmak mümkün olmuyor. Tek ulaşım vasıtası, tıpkı kutup bölgelerinde Eskimoların vazgeçilmez aracı olan kızak.
250 nüfuslu Meydanlar Köyü, Tortum ilçesine 35, Erzurum'a ise 61 kilometre mesafede bulunuyor. Son dönemin yoğun kar yağışı Doğu bölgesine kayınca, Meydanlar Köyü'nde kar kalınlığı 4 metreye ulaştı ve evler tamamen kar altında kaldı.
Köylüler tuvalet ve su gibi temel ihtiyaçlarını, saatlerce süren tünel kazma çalışmalarıyla karşılayabildiler. Hatta birbirleriyle iletişim kurabilmek için iki gün süren yorucu tünel kazma işleminden sonra komşularıyla görüşebilme imkanı buldular.
Halen yolları kapalı ve dış dünyayla bağlantısı kesik olan Meydanlar Köyü'ne, son kar yağışından hemen önce ulaşmayı başarmıştık. Ziyaretimiz sırasında bile kar kalınlığı evlerin çatılarını aşmıştı. Elektrik tellerinin altından eğilerek geçmek zorunda kalmıştık.
Köylerinin başka bir yere taşınmasını, kendilerinin ve çocuklarının geleceği için talep eden Meydanlar Köyü sakinleri, bu hayallerinin gerçekleşeceğine inanıyorlar.
Köye ilk kez gelenler, bu kar tünellerinden geçip bir eve girdiklerinde kendilerini bir Eskimo barınağında hissedebilirler. Köylüler ise komşularıyla görüşebilmek için bu tünelleri günlerce süren çalışmalarla açtıklarını anlatıyorlar.
Metrelerce kar altında kaybolan Meydanlar köyü sakinleri, içme suyu ihtiyaçlarını karşılayabilmek için günlerce süren bir çalışmayla tünel kazıp çeşmenin bulunduğu yere ulaştılar ve nihayet çeşmeyi bulabilmeyi başardılar.
Meydanlar Köyü'nde öylesine yoğun bir kar yağışı vardı ki, köye elektrik sağlayan tellere çarpmamak için neredeyse sürünerek, dört büklüm bir vaziyette altlarından geçerek köye ulaşabildik!
