Konya'nın "tahıl ambarı" olarak bilinen bölgesinde, yüzlerce dev obruk açıldı. Orta Anadolu'nun kalbinde yer alan Konya'da, onlarca metre derinliğe ulaşabilen bu çöküntüler, tarlaları ve bazı evleri yutan tehlikeli olaylar haline geldi. Bu dev obrukların nedeni ise kuraklık ve yeraltı suyunun aşırı kullanımıyla doğrudan bağlantılı.
Konya bölgesinde, toprak adeta insanların ayaklarının altından kayboluyor. Bir zamanlar nadir görülen doğal jeolojik süreçler olan obruklar, bugün hızla çoğalıyor. Bu dev çöküntülerin oluşumu, yeraltı su seviyelerinin hızla düşmesiyle yakından ilişkilidir. Sürekli devam eden kuraklık ve sürdürülemez tarımsal su kullanımı nedeniyle, yeraltı suları her yıl yaklaşık 4-5 metre azalmaktadır. Su seviyeleri düştükçe, yeraltındaki boşluklar desteklerini kaybediyor ve üzerlerindeki toprak aniden çökmeye başlıyor. Sadece Karapınar ilçesinde şu ana kadar 530'dan fazla obruk tespit edildi; bölgeyi dünyada obruk yoğunluğunun en yüksek olduğu alanlardan biri haline getiriyor.
Konya, binlerce yıldır Doğu Akdeniz'in en verimli tarım bölgelerinden biri olarak biliniyor. İnsanlık tarihindeki ilk tarım toplumlarından biri MÖ 8000 civarında Çatalhöyük'te kurulmuştu. Bölge, aynı zamanda Hititlerin su kültlerinin ve İpek Yolu kervanlarının geçtiği önemli bir kavşaktı.
Türkiye Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) verilerine göre, ülkede toplam 684 obruk tespit edilirken, bunların 534'ü sadece Karapınar ilçesinde bulunuyor. Bu rakamlar, bölgeyi dünyada en yüksek obruk yoğunluğuna sahip yerlerden biri yapıyor. Dünya genelinde Florida, Yucatán Peninsula ve Guangxi gibi bölgelerde de obruklar mevcut olsa da, Karapınar'daki yoğunluk daha dikkat çekici.
2024'te Konya Havzası'nda yaşanan şiddetli kuraklığın ardından, yağış miktarlarında belirgin bir artış oldu. Yağışların artmasıyla birlikte, uzun süredir akmayan dereler ve pınarlar yeniden canlandı. Anadolu Ajansı'nın haberine göre ani yağış rejimiyle toprağın doygunluğa ulaşması, yüzey akışını artırdı. Özellikle Toroslar'dan gelen aşırı yağışlar, geçici çağlayanlar ve seller oluşturdu.
Ancak, Konya Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Ferat Bayram, bu ani yağışların obruk oluşumlarını tetikleyebileceği konusunda uyarıda bulundu. Bayram, "Konya'daki yer altı suları katmanlı akifer sistemlerinden oluşmakta. Ani su aktarımı ve ani su beslenmesi, eriyebilir kayalardaki su boşluklarının daha fazla aşınmasına neden olabilir. Bu da obrukların artmasına sebep olabilir. Yani, yer altı sularındaki ani değişimler çok uygun görülmeyen bir durum," dedi.
Uzmanlar, bölgedeki obrukların hızla çoğalmasının, özellikle sürdürülebilir su kullanımı ve kuraklıkla mücadele edilmeden devam edilmesi halinde, daha büyük tehlikeler doğurabileceğine dikkat çekiyor. Yetkililer ve bölge halkı, bu jeolojik olaylara karşı dikkatli olunması gerektiğinin altını çiziyor.
Haber Global
