Türkiye, son yılların en kurak dönemlerinden birini yaşıyor. Özellikle Konya Ovası'nda etkisini artıran kuraklık ve bilinçsiz tarımsal sulama, yer altı su seviyelerinde ciddi düşüşlere neden oldu.
Oxu.Az'ın İHA'dan aktardığı habere göre, uzmanlar, bazı bölgelerde 400 metre derinliğe kadar inen kuyulardan bile su alınamadığını belirterek kritik uyarılarda bulundu.
Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, su kaynaklarının alarm verdiğini söyledi. Hem yaz hem de kış aylarında yeterli yağış alınamaması nedeniyle yer altı sularına olan bağımlılığın arttığını belirten Arık, "Sahadan gelen bilgiler, mevcut kuyulara ek borular takıldığını ama buna rağmen bazı yerlerde suya ulaşılamadığını gösteriyor. Hatta 300-400 metre derinliğe inen kuyuların bile kuruduğunu tespit ettik," dedi.
"Daha az su tüketen ürünlere geçilmeli"
Tarımda su tüketiminin azaltılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Arık, kuraklık ve iklim değişikliğiyle birlikte aşırı yer altı suyu kullanımının tehlikeli boyutlara ulaştığını ifade etti.
"Şeker pancarı, mısır, ayçiçeği ve yonca gibi su tüketimi yüksek bitkiler hala yaygın şekilde üretiliyor. Ancak bu noktada daha az su isteyen ürünlere yönelmek zorundayız. Su artık hayati bir kaynak. Bu dengeyi iyi kuramazsak hem tarım hem de yaşam ciddi şekilde etkilenecek," diye konuştu.
Kaçak kuyular büyük tehdit oluşturuyor
Bir diğer önemli sorun ise kaçak su kuyuları. Prof. Dr. Arık, resmi olarak kayıtlı 40 bin kuyunun yanında, yaklaşık üç katı kadar izinsiz kuyu bulunduğunu belirtti.
"Bu kuyuların çoğunda su seviyesi bilinmiyor, analiz yapılmıyor ve tuzlu suyun temiz kaynaklara karışmasına neden olabiliyor. Ayrıca kaçak kuyular yüzünden yer altı su seviyesi daha da hızlı düşüyor. Bu durumun mutlaka kontrol altına alınması gerekiyor. Yasal düzenlemeler uygulanmalı, kaçak kuyu sahiplerine yaptırım uygulanmalıdır."
Obruk sayısı artıyor: 2025'te 12 yeni obruk oluştu
Kuraklığın ve yer altı su çekilmesinin bir başka sonucu ise obruklar. 2024 yılında 40'tan fazla obruk oluştuğunu belirten Arık, 2025'te şu ana kadar kayıtlı 12 obruğun daha meydana geldiğini söyledi.
"Konya Havzası ve çevresinde obruklar oluşmaya devam ediyor. Yer altı suları çekildikçe, zemin boşalıyor ve çökme yaşanıyor. Ayrıca bazı bölgelerde yüzey yarıkları da ortaya çıkmaya başladı. Bu hem tarım alanları hem de yerleşim yerleri açısından ciddi bir tehlike oluşturuyor."
Sonuç: Acil önlem şart
Uzmanlara göre Türkiye'nin birçok bölgesi, özellikle de tarım açısından stratejik öneme sahip olan Konya Ovası, kuraklık tehdidiyle karşı karşıya. Tarımsal sulama alışkanlıklarının değişmesi, kaçak kuyuların önlenmesi ve suyun daha verimli kullanılması artık ertelenemez bir zorunluluk.
