Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev "Kültürel Miras ve Geri Dönüş Hakkı: Ermenistan'dan Sürgün Edilmiş Azerbaycanlıların Kültürel Mirasının Restorasyonu - Adalete, Uzlaşmaya ve Barışa Giden Yol Olarak" konulu III. uluslararası konferans katılımcılarına hitap gönderdi.
Oxu.Az President.az'a dayanarak hitabın metnini sunuyor:
"Sizi 'Kültürel Miras ve Geri Dönüş Hakkı: Ermenistan'dan Sürülen Azerbaycanlıların Kültürel Mirasının Restorasyonu - Adalete, Uzlaşmaya ve Barışa Giden Yol Olarak' konusuna adanmış III. uluslararası konferansta yürekten selamlıyorum.
Kadim devlet geleneği ve kültür tarihine sahip olan Azerbaycan halkı, son iki yüzyılda defalarca mahrumiyetler, sürgünler ve soykırımlarla karşı karşıya kalmış, Ermenilerin Azerbaycan'ın ezeli topraklarına yerleştirilmesinden sonra - 1905-1907, 1918-1921, 1948-1953 ve 1987-1991 yıllarında Azerbaycanlılara karşı gerçekleştirilen katliamlar ve yasadışı sürgünler sonucunda yüz binlerce soydaşımız kendi doğduğu yurtları terk ederek Azerbaycan'a sığınmıştır.
Ermenistan topraklarında yaşayan Azerbaycanlıların dağlık bölgelerden daha sıcak iklimi olan yerlere zorla göçürülmesi, onların yıllarca inşa ettikleri mülklerin gasp edilmesi, maddi kültür örneklerinin ele geçirilerek yıkılması ve yabancılaştırılması, bugün güvenilir belgelerle kanıtlanmış tarihi gerçeklerdir.
Ermenistan tarihsel olarak Batı Azerbaycan'da yaşayan Azerbaycanlıların zengin maddi ve manevi kültürel mirasını, kutsal inanç yerlerini, mezarlıklarını kendi topraklarından Azerbaycan halkının izlerini silmek amacıyla zaman zaman yok etmiştir. Ermenilerin Azerbaycanlılara karşı insanlık aleyhine işlediği suçların uluslararası hukuk düzleminde değerlendirilmesi için gerekli adımların atılması ve uluslararası toplumun bu konuda bize desteği son derece önemlidir.
Bugün, Ermenistan'dan zorla çıkarılmış Azerbaycanlıların geri dönüşünün, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme, Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme ve diğer önemli uluslararası belgelerde yer alan "geri dönüş hakkı" çerçevesinde sağlanması, ayrıca kültürel mirasın yeniden inşası ve korunmasıyla bağlı sürecin uluslararası toplumun, özellikle de BM'in ilgili kuruluşlarının iştirakı ilə başlanması üçün çabaların artırılması büyük önem taşımaktadır. Çünkü geri dönüş hakkı, insan haklarının temel prensiplerinden biridir. Bu hakkın hayata geçirilmesi, yalnızca doğduğu topraklara fiziksel dönüş değil, aynı zamanda toplumun manevi bütünlüğünün, kültürel mirasının ve tarihî hafızasının yeniden canlandırılması anlamına gelir.
Ermenistan'daki Azerbaycan kültürel mirasının yenilenmesi ve korunması, Azerbaycan halkının meşru talebi olmakla birlikte, evrensel değerlere saygının, düşmanlığın sona ermesinin ve halklar arasında karşılıklı anlayışın sağlanması açısından da zorunludur.
Deportasyon ve katliamlardan doğrudan etkilenen insanları bir araya getiren Batı Azerbaycan Topluluğunun soğukkanlı ve yapıcı yaklaşımı, barışa ve diyaloğa açık olması, faaliyetlerini uluslararası hukuka uygun şekilde yürütmesi, devletlerin toprak bütünlüğüne ve egemenliğine saygı göstermesi takdir edilmelidir.
8 Ağustos 2025'te Washington'da Amerika Birleşik Devletleri'nin arabuluculuğuyla Azerbaycan ve Ermenistan"ın bir araya gelmesi, Ortak Bildiri'nin imzalanması ve barış anlaşması taslağının parafe edilmesi, her iki halkın gelecekte birlikte barış içinde yaşaması konusunda umut ve güven uyandırmaktadır.
İnanıyoruz ki, Batı Azerbaycan Topluluğunun barış yanlısı üyeleri ata-baba yurtlarına geri dönecek ve halklarımız arasında dostane komşuluk ilişkileri kurulacaktır.
Uluslararası bir platforma dönüşen bu geleneksel uluslararası konferansın çalışmalarına başarılar diliyor, yapılacak müzakerelerin kültürel mirasın korunmasına ve geri dönüş hakkına dair ortak anlayışın oluşmasına, soydaşlarımızın doğdukları topraklara güvenli, onurlu ve barışçıl bir şekilde dönüşüne katkı sağlayacağına, barış ve uzlaşıya giden yolda önemli bir adım olacağına olan inancımı bir kez daha vurguluyorum.
09:25
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Batı Azerbaycan Topluluğu'nun düzenlediği "Kültürel Miras ve Geri Dönüş Hakkı: Ermenistan'dan Sürgün Edilmiş Azerbaycanlıların Kültürel Mirasının Yeniden İnşası Adalet, Uzlaşı ve Barışa Giden Yol Olarak" konulu III. Uluslararası Konferans'ın katılımcılarına bir mesaj göndermiştir.
Oxu.Az'ın haberine göre mesajı, Cumhurbaşkanlığı İdaresi'nin Siyasi Partiler ve Yasama Organlarıyla İlişkiler Dairesi Başkanı Adalet Veliyev seslendirmiştir.
Agil Velili
