Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Abu Dabi'de düzenlenecek olan "Geleceğin Oyunları 2025" küresel spor turnuvasının açılış törenine katılmak için Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) iş ziyaretinde bulunuyor. Devlet Başkanımızın ziyareti çerçevesinde BAE Cumhurbaşkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile ikili görüşmesi gerçekleşti. Bu ziyaretin amacı sadece spor etkinliğine katılımla sınırlı olmayıp, aynı zamanda Azerbaycan-BAE stratejik ortaklığının güçlendirilmesi, ekonomik ve insani işbirliğinin genişletilmesi, ayrıca bölgedeki istikrarın korunması açısından büyük önem taşımaktadır.
Belirtmek gerekir ki, "Geleceğin Oyunları" turnuvası her yıl düzenlenmekte ve sporcuların hem fiziksel hem de dijital oyunlardaki becerilerini sergiledikleri küresel bir platformdur. Turnuvanın organizatörü "Phygital International", fiziksel ve dijital oyunların birlikte yapılmasını teşvik etmektedir. Yarışma iki aşamada gerçekleştirilmektedir: sporcular ilk aşamada fiziksel spor dallarında, ikinci aşamada ise dijital oyun becerilerinde sınanmaktadır. 18-23 Aralık tarihleri arasında Abu Dabi Ulusal Sergi Merkezi'nde düzenlenecek bu yılki turnuvaya çeşitli ülkelerden 11 spor dalında katılımcıların katılması planlanmaktadır.
Oxu.Az'ın haberine göre, AZƏRTAC ziyaretin önemini Azerbaycan-BAE stratejik ortaklığının güçlendirilmesi, ekonomik ve insani işbirliğinin genişletilmesi ve bölgedeki istikrarın korunması açısından analiz etmiştir.
İşte bu analizi sunuyoruz:
Siyasi irade ve karşılıklı güven ilişkileri derinleştiriyor
Öncelikle belirtmek yerinde olur ki, Azerbaycan Cumhuriyeti, Birleşik Arap Emirlikleri ile hızla gelişen stratejik ortaklık ilişkilerini yüksek değerlendirmektedir. Son yıllarda ikili ilişkiler niteliksel olarak yeni bir seviyeye yükselmiş, devlet başkanları arasındaki mevcut ilişkiler tüm alanlarda işbirliğinin gelişmesine ivme kazandırmıştır. Karşılıklı ziyaretler ise ilişkilerin daha da güçlenmesine hizmet etmekte, ekonomik, siyasi ve insani işbirliği için geniş fırsatlar yaratmaktadır.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bugüne kadar Birleşik Arap Emirlikleri'ni 6 kez, BAE Cumhurbaşkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ise Azerbaycan'ı 3 kez ziyaret etmiştir. Bu ziyaretler, iki ülke arasında stratejik diyaloğun ve karşılıklı güvenin güçlendirilmesinde önemli rol oynamıştır. Ziyaretler sırasında imzalanan belgeler ve anlaşmalar, iş birliğinin yapısını ve geleceğe yönelik hedeflerini netleştirmiştir. Nitekim 2024 yılının Ocak ayında BAE Cumhurbaşkanı'nın Azerbaycan'a gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret sırasında "Stratejik Ortaklık Hakkında Mutabakat Muhtırası" imzalanmış, 2025 yılının Eylül ayında ise "Kapsamlı Stratejik Ortaklık İlişkileri Hakkında Ortak Bildiri" yürürlüğe girmiştir. Bu belgeler, Azerbaycan ile BAE arasındaki ikili ilişkileri niteliksel olarak yeni bir aşamaya taşıyarak stratejik ortaklığın tüm alanlarda güçlendirilmesine hizmet etmektedir. Özellikle siyaset, ekonomi, ticaret, enerji ve yatırım alanlarında iş birliğinin genişletilmesini sağlamakta; karşılıklı faydaya dayalı projelerin daha verimli ve sürdürülebilir şekilde hayata geçirilmesi için mükemmel bir hukuki ve kurumsal zemin oluşturmaktadır. Kapsamlı Stratejik Ortaklık Bildirisi, iki ülke arasındaki güvenin artırılmasına, karşılıklı diyaloğun yoğunlaştırılmasına ve uzun vadeli iş birliği perspektiflerinin belirlenmesine imkan tanımaktadır.
Bu yaklaşım aynı zamanda Azerbaycan ile BAE arasındaki dostluk ve ortaklık ilişkilerini daha da derinleştirmekte, gelecekte enerji ve yatırım alanlarında yeni projelerin hayata geçirilmesini kolaylaştırmaktadır. Belgelerde öngörülen mekanizmalar, ekonomik ve ticari ilişkilerin çeşitlendirilmesine, inovasyon ve teknoloji alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesine, ayrıca sosyal ve insani alanlarda ortak girişimlerin geliştirilmesine uygun ortam yaratmaktadır. Sonuç olarak, iki ülke arasındaki ilişkiler yalnızca nicelik açısından değil, nitelik bakımından da daha üst bir seviyeye ulaşmakta; bu durum ise bölgede sürdürülebilir istikrar ve kalkınma açısından önemli bir faktör olarak öne çıkmaktadır.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın Birleşik Arap Emirlikleri'ne gerçekleştirdiği bu son iş ziyareti, aynı zamanda 9 Temmuz 2025 tarihinde imzalanan "Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması"nın uygulanmasını hızlandırmaktadır. Bu Anlaşma, ticaret hacimlerinin artırılmasını, yatırım akışlarının çeşitlendirilmesini, inovasyon ve yeşil teknolojiler alanlarında iş birliğinin genişletilmesini hedeflemektedir. Aynı zamanda iş dünyası çevreleri arasındaki bağların güçlendirilmesine destek olmakta ve ikili ekonomik ilişkilerin derinleşmesini sağlamaktadır.
Genel olarak bugüne kadar Azerbaycan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında siyasi, ekonomik, enerji, insani ve kültürel alanları kapsayan 50'den fazla ikili belge imzalanmıştır. Bu da ilişkilerin kurumsal temeller üzerinde geliştiğini göstermektedir. Parlamentolar arası ilişkiler de dinamik bir karakter taşımakta ve karşılıklı siyasi diyaloğun önemli bir unsuru olarak öne çıkmaktadır. 2025 yılında her iki ülkenin parlamento başkanlarının karşılıklı ziyaretleri, yasama organları arasındaki iş birliğinin derinleştirilmesi ve karşılıklı tecrübe paylaşımı için geniş imkanlar yaratmıştır. Bu ilişkiler, siyasi güvenin güçlendirilmesine, ekonomik ve kültürel alanlarda iş birliğinin daha da genişletilmesine hizmet etmektedir.
Azerbaycan ve BAE aynı zamanda Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi ve İslam İşbirliği Teşkilatı dahil olmak üzere uluslararası platformlar çerçevesinde de başarılı bir şekilde iş birliği yapmaktadır. Özellikle Azerbaycan'ın 2012-2013 yıllarında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde geçici üye olduğu dönemde BAE'nin ülkemize verdiği siyasi destek yüksek takdirle karşılanmaktadır. Bu iş birliği, tarafların uluslararası hukuka ve çok taraflı diplomasiye verdikleri önemi ortaya koymakla birlikte, bölgesel ve küresel düzeyde barışın, güvenliğin ve siyasi istikrarın güçlendirilmesine de önemli katkılar sağlamaktadır.
Ticaret, yatırım ve yeşil enerji iş birliği
Azerbaycan Cumhuriyeti ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında ekonomik alandaki iş birliği son yıllarda dinamik bir şekilde gelişmekte ve somut rakamlarla da kendini göstermektedir. Nitekim cari yılın Ocak-Ekim aylarında iki ülke arasındaki ticaret hacmi, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 80'den fazla artarak 147,49 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Bu artış, karşılıklı ekonomik çıkarların genişlediğini ve imzalanan anlaşmaların somut sonuçlar verdiğini göstermektedir. Yatırım alanında ise Azerbaycan Yatırım Holdingi ile Abu Dabi Kalkınma Holdingi tarafından kurulan Ortak Yatırım Fonu, bir dizi öncelikli projenin finansmanına ve uzun vadeli ekonomik iş birliğinin güçlendirilmesine imkan sağlamaktadır.
Turizm alanındaki ilişkilerin gelişmesinde doğrudan havayolu seferlerinin özel rolünü de vurgulamak gerekir. Bakü ile Abu Dabi, Dubai ve Şarja şehirleri arasında gerçekleştirilen direkt uçuşlar, insanların seyahatlerini kolaylaştırmakla kalmayıp insani temasların genişlemesine de katkı sağlamaktadır. Cari yıl içinde yaklaşık 39 bin BAE vatandaşının Azerbaycan'ı ziyaret etmesi, turizm ilişkilerinin artan bir seyir izlediğini göstermektedir. Bunun yanı sıra, iki ülke arasındaki transit taşımacılık hacminin yüzde 20'den fazla artması, Azerbaycan'ın bölgesel bir lojistik merkez olarak konumunun güçlendiğini ve ticari ilişkilerin daha da genişlediğini ortaya koymaktadır.
Enerji alanındaki iş birliği ise Azerbaycan-BAE stratejik ortaklığının temel yönlerinden biri olarak özel bir önem taşımaktadır. BAE'nin önde gelen enerji şirketleri olan Masdar ve ADNOC'un Azerbaycan'ın enerji sektörüne aktif katılımı, bu iş birliğinin somut bir göstergesidir. Güneş ve rüzgar enerji santrallerinin inşasını öngören bu projeler, ülkemizin enerji güvenliğinin güçlendirilmesine, yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artırılmasına ve "yeşil dönüşüm" stratejisinin hızlandırılmasına önemli katkılar sağlamaktadır. Aynı zamanda bu girişimler, Azerbaycan'ı bölgede yeşil enerji alanında öncü ülkelerden biri haline getirme hedefine hizmet etmektedir.
İnsani diplomasi de ilişkilerin önemli yönlerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin, Azerbaycan'ın işgalden kurtarılmış topraklarında mayın temizleme faaliyetlerine verdiği destek, ikili ilişkilerin insani boyutunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır. BAE hükümetinin bu amaçla ANAMA'ya 5 milyon ABD doları tutarında mali yardım ayırması, çatışma sonrası dönemde güvenliğin sağlanmasına, yeniden imar ve yeniden yapılanma süreçlerinin hızlandırılmasına önemli katkı sunmaktadır. Bu adım aynı zamanda BAE'nin Azerbaycan'ın toprak bütünlüğüne ve barış gündemine verdiği siyasi ve insani desteğin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. İnsani alandaki iş birliğinin yanı sıra, eğitim alanındaki ilişkiler de istikrarlı bir şekilde genişlemekte ve karşılıklı kültürel yakınlaşmayı teşvik etmektedir.
Bu çerçevede, 2024 yılında Azerbaycan Diller Üniversitesi'nde Şeyh Zayid adına Arap dili sınıfının açılması, iki ülke arasındaki eğitim ve kültürel iş birliğinin önemli örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Halihazırda Azerbaycan'daki birçok yükseköğretim ve ortaöğretim kurumunda Arapçanın öğretilmesi, gençler arasında dil bilgisinin ve kültürel anlayışın gelişmesine hizmet etmektedir. Aynı zamanda Azerbaycan ve BAE'nin önde gelen yükseköğretim kurumları arasında imzalanan mutabakat muhtıraları, akademik değişim programlarının, ortak bilimsel araştırmaların ve staj olanaklarının genişletilmesine imkan tanımaktadır.
Ülkelerimiz arasındaki kültürel ilişkiler de düzenli ve sistemli bir biçimde geliştirilmektedir. Düzenlenen kültür günleri, sergiler ve tanıtım etkinlikleri, halklar arasında karşılıklı anlayışın güçlenmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Özellikle 2024 yılında Abu Dabi'de organize edilen "Şuşa Günleri" etkinliği, Azerbaycan'ın zengin tarihi ve kültürel mirasının BAE kamuoyuna tanıtılması açısından dikkat çekici bir olay olarak değerlendirilmektedir. Bu tür girişimler, insani diplomasinin güçlenmesine, ülkelerimiz arasındaki dostane ilişkilerin daha da derinleşmesine ve uzun vadeli iş birliği için sağlam temellerin oluşturulmasına hizmet etmektedir.
