28 Ağustos 2025 tarihinde "Karabağ Kayıp Aileleri" Kamu Birliği temsilcileri Cenevre'de BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR - The Office of the High Commissioner for Human Rights) Zorla Kaybedilmeler Komitesi (CED - Committee on Enforced Disappearances) Sekreterliği ile görüşme gerçekleştirdi.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'tan aktardığı habere göre, görüşmede "Karabağ Kayıp Aileleri" Kamu Birliği başkanı Könül Behbudova, Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda 3990 Azerbaycan vatandaşının kaybolduğunu, bunlardan 6 kişinin 2020 yılında 44 günlük savaş sırasında kaybolduğunu dikkata sundu. Kayıpların arasında 71 çocuk, 284 kadın, 316 yaşlı kişi bulunuyor. O, "Karabağ Kayıp Aileleri" Kamu Birliği'nin Azerbaycan'daki kayıp ailelerini bünyesinde birleştirdiğini belirterek, BM'nin, Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin Azerbaycanlı kayıpların akıbetinin aydınlatılması için çabalarını artırmasının önemini vurguladı ve onları kayıp Azerbaycan vatandaşları hakkında bilgi sunması için Ermenistan'a çağrıda bulunmaya davet etti: "30 yıldan fazladır Ermenistan bu konuda hiçbir bilgi vermiyor. Biz 2023 yılının Ağustos ayında BM Genel Sekreteri'ne, BM Genel Kurulu başkanına, BM İnsan Hakları Konseyi başkanına, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri'ne başvurarak yine Ermenistan'a çağrı yapılmasını, kayıp kişilerin akıbeti hakkında bilgileri açıklamasını, toplu mezarların yerlerini Azerbaycan tarafına sunmasını talep ettik. Bize henüz cevap verilmedi. Uluslararası insani hukuk ve onun temel kaynağı olan 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri'nin gereklerine göre, silahlı çatışmalar sırasında kaybolan kişiler hakkında ailelerinin bilgi alma hakkı açıkça tanınmaktadır. Biz haklarımıza saygı gösterilmesini istiyoruz."
Zorla Kaybedilmeler Komitesi'ndeki görüşme sırasında Könül Behbudova, 1 gün önce babası vefat ettiği için bu toplantıya gelmenin kendisi için çok zor olduğunu da dile getirdi: "Babam, 1992 yılında Zengilan'da kaybolan oğlu Abbas Behbudov'un hasreti, özlemi ve acısıyla bu dünyadan göçtü. Ben onun cenaze törenini yarım bırakarak buraya geldim ki, siz kardeşimin akıbeti hakkında bilgi edinmemize yardımcı olasınız. Bu, babamın en büyük arzusuydu. Babam da tıpkı binlerce kayıp ailesi gibi yıllardır haber bekliyordu."
Ermenistan savaş suçlularını cezalandırmıyor
Görüşmede kayıp İlham Dadaşov'un annesi Elmira Dadaşova, kayıp Şahin Aliyev'in annesi Mahuru Şahin, kayıp Azad Cabbarov'un eşi Feride Cabbarova, kayıp Sakhavet Caniyev'in eşi Reyhan Caniyeva, kayıp Oktay Memmedov'un eşi Pervane Memmedova ve Karabağ Kayıp Aileleri Kamu Birliği'nin diğer temsilcileri, Ermenistan'da Azerbaycan'a karşı savaş suçu işlemiş hiçbir kişinin cezalandırılmadığını, aksine bu kişilere zaman zaman Ermenistan toplumunda sahte kahramanlar olarak övgüyle yaklaşıldığını üzüntüyle ifade ettiler.
5 yılda 28 toplu mezar bulundu
Kayıp aileleri, 2020 yılından bu yana geçen 5 yıl içinde işgalden kurtarılan bölgelerde 28 toplu mezarın bulunmasının korkunç bir tablo olduğunu dile getirdi. İnsanların toplu şekilde öldürülerek gayriinsani yöntemlerle gömülmesi ve izlerinin silinmesi tüm insanlık değerlerine bir hakaret ve vahşet olarak nitelendirildi. Bazı durumlarda ise aile bireylerinin birlikte kaybolduğu ve tüm ailelerin, soyların yok edildiği hatırlatıldı. I. Karabağ Savaşı'nda 61 ailenin 2 ila 7 üyesi kaybolmuş, hiçbirinin akıbeti hala bilinmiyor. Karabağ Kayıp Aileleri Kamu Birliği, Ermenistan'ın bu toplu mezarlarla ilgili haritaları Azerbaycan tarafına vermesi gerektiğini talep etti.
Sarsılan güven
Zorla Kaybedilmeler Komitesi ile yapılan görüşmede kayıp aileleri, Uluslararası Kızılhaç Komitesi'ne olan güvenlerinin ciddi şekilde sarsıldığını da ifade ettiler.
BM, kayıp kişiler için özel raportör kurumu kurmalı
Görüşmede Karabağ Kayıp Aileleri Kamu Birliği temsilcileri, kayıp kişilerin akıbeti meselesinin küresel bir sorun olduğuna dikkat çekerek, Birleşmiş Milletler'in kayıp şahıslar için özel raportör kurumu oluşturmasına büyük ihtiyaç olduğunu vurguladılar.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) Zorla Kaybedilmeler Komitesi (CED) Sekretaryası temsilcileri Gabriela Guzman ve Albane Prophette Pallasco, toplantı sırasında yapılan tartışmalara dair gerekli notları aldıklarını belirttiler.
Bu bir ilk
Belirtilmelidir ki, bu görüşme Karabağ Kayıp Aileleri Kamu Birliği'nin taleplerine Birleşmiş Milletler düzeyinde ilk kez değerlendirme yapılması anlamına geliyor.
