Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barış ve insanlık aleyhine suçlar, savaş suçları, bunun yanı sıra saldırgan savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanun ve kurallarını ihlal etme, ayrıca terörizm, terörün finansmanı, zorla iktidarı ele geçirme, zorla iktidarda kalma ve diğer çok sayıda suçları işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşhanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin haklarındaki ceza davalarına ilişkin açık mahkeme duruşması 2 Ekim'de devam etti.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev başkanlığında, Cemal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyetle (Yedek Hakim Günel Samedova) gerçekleştirilen mahkeme oturumunda sanıkların her biri bildikleri dilde tercüman, ayrıca savunmaları için avukatlarla temin edilmiştir.
Oturumda sanıklar, avukatları, mağdurların bir kısmı, onların yasal varisleri ve temsilcileri, İddia Makamı savcıları hazır bulundular.
Önce mağdur İlham Mammadov ifade verdi. O, 2002 yılı 10 Mayıs'ta askeri hizmetteyken karakola giderken Haramı düzünde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından esir alındığını söyledi. İ.Mammadov, o sırada silahsız olduğunu belirtti. Ermenistan silahlı kuvvetlerinin askerleri onu dövmüş, işkencelere maruz bırakmış. Onu döven subaylardan birinin özel bir zalimlik sergilediğini belirtti. Mağdur, bu subayın adını daha sonra öğrendiğini, isminin Levon olduğunu söyledi.
Mağdur, Başsavcı Büyük Yardımcısı Vüsal Aliyev'in sorularına cevabında sanık Levon Mnatsakanyan'ı göstererek zalimlik yapan kişinin o olduğunu söyledi ve ekledi: "O, başıma yumrukla, sonra ise tüfeğin dipçiğiyle vuruyordu. Beni siperin üzerine çıkarıp tüfekle ateş açtı. O sırada arkam Azerbaycan Ordusu'nun mevzilerine dönüktü.
O sırada arkam Azerbaycan Ordusunun mevzilerine dönüktü. Öyle bir yerde durmaya mecbur ettiler ki, bizimkiler farkında olmadan beni vurabilirdi. Sonra beni zorla mayınlı arazilerde gezdirdiler."
Mağdur, Başsavcılık İddia Makamı Dairesi Başkanlığı'nda Şube Müdürü Nesir Bayramov'un, Başsavcı Özel Görevler Yardımcısı Tuğay Rehimli'nin, diğer İddia Makamı savcıları Terane Mammadova'nın ve Vüsal Abdullayev'in sorularını da yanıtladı. İ. Mammadov, o dönemde Azerbaycan'ın Ermenistan silahlı kuvvetlerinin işgali altında olan bölgelerinde bir hafta tutulduğunu söyledi. Daha sonra Ermenistan'a gönderildiğini, 6 ay 15 gün boyunca orada kaldıktan sonra Azerbaycan'a teslim edildiğini belirtti.
Mağdur, savunma tarafının sorularına cevaben, esir alınana kadar L. Mnatsakanyan'ı tanımadığını, o dönemdeki görevini bilmediğini söyledi. "Ancak o dönemde ona gösterilen ilgiden tahmin ediyorum ki, görevi kurmay başkanıydı" diye ekledi.
Levon Mnatsakanyan'ın sorularına cevaben, 1973 doğumlu olduğunu, esir alındığı sırada üsteğmen rütbesinde bulunduğunu ifade etti. Mağdur, "Azerbaycan Tarım Enstitüsü'nü bitirirken subay rütbesi verdiler. Orada Askeri Bölüm vardı" dedi.
Ayrıca, zorunlu askerlik hizmetinde önce arka cephede, daha sonra ön cephede görev yaptığını, terhisine yakın esir alındığını ekledi.
Sanık L. Mnatsakanyan, 2002 yılında böyle olayın yaşandığını, yani bir Azerbaycan askerinin esir alındığını doğruladı. Söz konusu askerin soruşturmaya dahil edildiğini, müfettişler tarafından sorgulandığını ve daha sonra ilgili makamlara teslim edildiğini söyledi. Bunun dışında, o askerin işkence görmediğini, kendisine su ve ekmek verildiğini iddia etti.
L. Mnatsakanyan, İddia Makamı Savcısı'nın sorularına cevaben o dönemde esir düşen Azerbaycanlının İ. Mammadov olup olmadığını bilmediğini ve onu tanımadığını ifade etti.
Daha sonra sanık Melikset Paşayan'ın avukatı mahkemeye başvurarak kendilerine gizli görüş imkanı verilmesini talep etti. Hakim Zeynal Agayev, arada bunun için şartların sağlanacağını bildirdi.
Ardından sanık Davit İşhanyan mahkemeye başvurarak Azerbaycan'da kayıtlı uluslararası kurumların ve medya kuruluşlarının listesinin kendisine verilmesini istedi. Oturuma başkanlık eden hakim, bu meselenin mahkemenin yetkisi ve faaliyetine dahil olmadığını söyledi. Azerbaycan'da uluslararası kurumların faaliyetinde hiçbir sorun bulunmadığını, bu kuruluşların yasal olarak faaliyet yürüttüklerini ve ülke yasalarına saygı gösterdiklerini belirtti. Hakim, sanığın haklarını savunan avukatın bu kuruluşların listesini kendisine verebileceğini bildirdi.
Hakim ayrıca, Davit İşhanyan'a, önceki duruşmalardan birinde delil olarak incelenen, Ermenistan eski Savunma Bakan Yardımcısı Manvel Grigoryan'ın video röportajının da sanıkların tabletlerine yükleneceğini söyledi.
Bilindiği gibi, söz konusu röportaj mahkemede incelendikten sonra Davit İşhanyan, videonun tamamının tabletlerine yüklenmesini istemişti.
Mahkeme süreci, ceza davalarına ilişkin belgelerin okunmasıyla devam etti.
Öncelikle, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin ateşleri sonucu Azerbaycanlıların öldürülmesi, yaralanması ve mayın sabotajları sonucu meydana gelen olaylara ilişkin belgeler okundu.
Daha sonra 19-20 Eylül 2023!te Ermenistan ordusunun kalıntıları ve yasa dışı Ermeni silahlı grupları tarafından işlenmiş suçlara dair belgeler sunuldu.
Mahkemede ayrıca, işgalden kurtarılan bölgelerde sivillerin mayın ve diğer patlayıcıların infilakı sonucu hayatını kaybetmesi ya da yaralanmasına ilişkin belgeler de okundu.
Aynı zamanda, televizyon gazetecisi Çingiz Fuad oğlu Mustafayev'in (ölümünden sonra Azerbaycan'ın Milli Kahramanı unvanı verilmiştir - ed.) öldürülmesi olayıyla ilgili belgeler de okundu.
Mahkeme oturumunda 26 Ocak 1992'de Şuşa'nın Daşaltı köyünde yürütülen askeri operasyon, 23 Nisan 1992'de Gazah-Barhudarlı Demiryolu Hattı'nda TEM-2-7065 numaralı lokomotife saldırı, 9 Eylül 1991'de Barhudarlı İstasyonu'nun ateşe tutulması ve diğer olaylara dair belgeler okundu.
Bunun yanı sıra, Vatan Savaşı sırasında Terter ilçesinin ateşe tutulması, "TerterPamuk" AŞ'ye büyük maddi zarar verilmesi, ayrıca Vatan Savaşı döneminde Füzuli, Beylegan, Goranboy, Berde, Ağdam, Ağcabedi, Cebrayıl (Cocuq Mercanlı köyü dahil - ed.), Naftalan şehirlerinin ateşe tutulmasına dair belgeler sunuldu.
Mahkemede, Vatan Savaşı sırasında Yevlah ve Goranboy'un Goran köyü yönüne füze atılması, Mingeçevir'in ateşe tutulması, 22 Ekim 2020'de Siyezen, Kürdemir ve Gebele yönlerine füze atılması olaylarına dair belgeler de okundu.
Sonraki belgeler, Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından işgal edilmiş bölgelerde yapılan yıkımlar, konutlara, ticari yapılara, kültürel mirasa verilen zararlarla ilgiliydi.
Laçın ilçesinin ormanlarına büyük zarar verilmesi, Laçın ve diğer bölgelerde evlerin yok edilmesiyle ilgili belgeler de okundu.
Ayrıca, halkın yasa dışı iskanı, Karabağ'a silah kaçakçılığı yapılması, fosfor bombalarının kullanılması olaylarına dair belgeler de sunuldu.
Belgelerin incelenmesi, ceza davalarıyla ilgili fotoğraflarla desteklendi.
Mahkeme süreci 3 Ekim"de devam edecek.
Bilindiği üzere, Ermenistan devletinin, onun kurumlarının, yetkililerinin, silahlı kuvvetlerinin ve yasa dışı silahlı birliklerinin doğrudan talimatları, emirleri ve desteğiyle, merkezi yönetimi ve denetimi altında Azerbaycan'a karşı yürütülen saldırgan savaş sırasında işlenmiş çok sayıda suçla ilgili ceza davasında 15 sanık yargılanmaktadır.
Bu kişiler, yani Harutyunyan Arayik Vladimiri, Gukasyan Arkadi Arşaviri, Saakyan Bako Sahaki, İşhanyan Davit Rubeni, Manukyan David Azatini, Babayan David Klimi, Mnatsakanyan Levon Henrikoviç, Beglaryan Vasili İvani, Gazaryan Erik Roberti, Allahverdiyan Davit Nelsoni, Stepanyan Gurgen Homeri, Balayan Levon Romiki, Babayan Madat Arakeloviç, Martirosyan Garik Grigori ve Paşayan Melikset Vladimiri, Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 100 ( işgalci savaşı planlama, hazırlama, başlatma ve yürütme), 102 (uluslararası korumadan yararlanan kişi veya kuruluşlara saldırı), 103 (soykırım), 105 (sivil nüfusun imhası), 106 (köleleştirme), 107 (nüfusun sürgün edilmesi veya zorla göç ettirilmesi), 109 (takip), 110 (insanların zorla kaybettirilmesi), 112 (uluslararası hukuk normlarına aykırı özgürlükten mahrum etme), 113 (işkence), 114 (paralı askerlik), 115 (savaş yasalarını ve adetlerini ihlal), 116 (silahlı çatışmada uluslararası insancıl hukuk kurallarının ihlali), 118 (yağmacılık), 120 (kasten adam öldürme), 192 (yasa dışı girişimcilik), 214 (terör), 214-1 (terörün finansmanı), 218 (suç örgütü kurma), 228 (yasa dışı silah, mühimmat, patlayıcı madde bulundurma, satma, taşıma), 270-1 (havacılık güvenliğini tehdit eden eylemler), 277 (devlet veya kamu görevlisine suikast), 278 (iktidarı zorla ele geçirme, anayasal düzeni zorla değiştirme), 279 (kanun dışı silahlı birlik kurma) ve diğer maddeleri kapsamında suçlanmaktadır.
