Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Hankendi'de "Dijital Geçişler: Yapay Zeka Çağında Bilgi ve Medya Dayanıklılığının Güçlendirilmesi" konusunda 3. Şuşa Global Medya Forumu'ndaki konuşması, gazetecilerin sorularına verdiği cevaplar dünya basınının ilgi odağında.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, Reuters Ajansı'nın haberinde Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in AZAL Havayollarına ait uçağın Rusya hava sahasında vurulması, bu olayla ilgili karşı tarafın hala hiçbir mantıklı açıklama vermemesi görüşleri yer aldı. Azerbaycan Devlet Başkanı'nın Moskova'nın hayatını kaybedenlerin ailelerine ve yaralanan kişilere, ayrıca AZAL'ın uçağı içi tazminat ödemesi talebini ileri sürdüğü belirtildi. Ajans Devlet Başkanımızın sözlerini alıntılıyor: "Rusya tarafını uluslararası adalet sistemine başvuracağımız konusunda bilgilendirdik. Belirli bir dosya hazırlıyoruz. Bunun zaman alacağını biliyoruz. Malezya Havayolları'na ait Boeing ile ilgili soruşturmanın tamamlanması on yıl sürdü. Ancak biz bu adaleti elde edeceğiz. Bunu başaracağız. Maalesef, bugünkü durum ikili ilişkilerimiz açısından hiç de kabul edilebilir değil."
İtalya'nın Agenzia Nova haber portalının yayınladığı haberde Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın farklı ülkelerden gelen gazetecilerin sorularına verdiği ayrıntılı cevaplar odak noktası oldu.
Yazıda Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış anlaşmasına dair Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in dile getirdiği düşüncelerden alıntılar yapıldı: "Evet, metin paraflanabilir ve Azerbaycan tarafı Abu Dabi'de bu teklifle çıktı. Ancak bildiğiniz gibi, paraflama imzalama anlamına gelmiyor. Yani, taraflar arasında sözlü anlaşma sağlanması başka, tarafların belgenin her sayfasının sonuna imzalarını koyarak onu paraflaması başka. Bence biz barış anlaşması imzalamaya çok yakınız."
Makalede ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın, Ermenistan Anayasası'nın değiştirilmesi ve AGİT Minsk Grubu'nun feshedilmesinin ardından barış anlaşmasının imzalanabileceğini vurguladığı da belirtildi.
İspanya basın kuruluşları Europapress, Democrata, Teleprensa ve Upday'de geniş bir okuyucu kitlesine ulaşan materyallerde, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Azerbaycan ve Ermenistan arasında bir barış anlaşmasının imzalanması ve Zangezur Koridoru'nun açılması konusundaki görüşlerine geniş yer verildi. İspanya basını, Azerbaycan Devlet Başkanı'nın ülkesinin Ermenistan ile barışa yakın olduğunu belirttiğini, ancak Erivan'ın bu süreçte daha yapıcı bir rol oynaması ve iletişim kanallarının açılması yönünde olumlu adımlar atması gerektiğini vurguladığını kaydetti.
Kardeş Türkiye'nin önde gelen haber ajansları, televizyon kanalları, haber siteleri ve gazeteleri de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 3. Şuşa Global Medya Forumu'ndaki konuşmasına geniş yer verdi.
Resmi Anadolu Ajansı'nın geniş haberinde, Azerbaycan Devlet Başkanı'nın toplantıda Ermenistan ile ilişkilerin normalleşmesi, bölgesel iletişim kanallarının açılması, AZAL uçağı kazası, Ukrayna'daki savaş ve diğer önemli konulara değindiği belirtiliyor.
Türkiye haber ajanslarının yanı sıra TRTHaber, NTV, HaberGlobal ve HaberTürk televizyon kanalları, Cumhurbaşkanı'mızın konuşmasından alıntılar yaptı. Bu alıntılarda, Ermenistan Anayasası'nın değiştirilmesi ve Zengezur Koridoru'nun açılması konusundaki görüşleri, Erivan'ın sadece ulaşımda değil, siyasi alanda da izolasyona yol açan yanlış politikaları da yer aldı.
Bir dizi gazete ve televizyon kanalı, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Rusya'nın kazada hayatını kaybeden ve yaralananların ailelerine ve AZAL uçağı için tazminat ödeme yükümlülüğü hakkındaki sözlerine yer verdi. Cumhurbaşkanımızın işgalin kabul edilemezliği ve devletlerin toprak bütünlüğünün dokunulmazlığı konusundaki sözlerine de özel bir dikkat gösterildi.
Ukrayna Ukrinform, RBK-Ukraine, Interfax-Ukraine, UNIAN, Radio Liberty'nin Ukrayna temsilciliği, Gordon yayını, Korrespondent, Tcensor haber ajansları, haber portalları ve diğer medya kuruluşları, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın konuşmasının ana hatlarını yayınladı.
Makalelerde, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Ermenistan-Azerbaycan, Rusya-Ukrayna çatışmaları ve Rusya topraklarında bir Azerbaycan Hava Yolları (AZAL) uçağının düşürülmesi hakkındaki görüşleri yer alıyor. Devlet Başkanı'na atıfta bulunarak, Azerbaycan'ın Rusya'dan yedi aydır net bir yanıt alamadığı belirtiliyor. Azerbaycan Başsavcılığı, Rusya Soruşturma Komitesi'ne soruşturma gönderiyor, ancak yalnızca "soruşturma devam ediyor" ifadesini alıyor. Azerbaycan uluslararası adalet sistemine başvurmayı düşünüyor.
Makalelerde, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Malezya Boeing uçağının düşmesiyle ilgili soruşturmanın 10 yıldan uzun süredir devam ettiğini hatırlattığı belirtiliyor. Azerbaycan da gerektiği kadar beklemeye hazır. Azerbaycan, suçunun kabul edilmesini, uçağı düşürenlerin cezalandırılmasını, hayatını kaybedenlerin ailelerine tazminat ödenmesini ve AZAL'a verilen zararın tazmin edilmesini talep ediyor.
Ukrayna medyası, Devlet Başkanımızın işgal altındaki Azerbaycan topraklarının kurtarılması ve Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaş hakkındaki görüşlerine de yer verirken, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Ukrayna'ya işgali asla kabul etmemesini tavsiye ettiğini vurguladı.
Makalelerde Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in konuşmasından alıntılar yer alıyor: "Şimdi vereceğim cevap önceki cevabımdan farklı olmayacak ve aynı zamanda Ukrayna halkının işgalle asla uzlaşmama yönündeki istekleriyle de örtüşüyor. Asıl tavsiye bu. Biz bunu yaptık. Daha doğrusu, bu süreci böyle gördük."
Haberlerde ayrıca, Azerbaycan'ın Birinci Karabağ Savaşı sırasında yaptığı sayısız fedakarlıklara ilişkin Devlet Başkanı'nın görüşlerine de yer verildi. Ukrayna medyası Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın "Çatışma sonrası dönem, ahlaki ve ekonomik açıdan da en az diğerleri kadar zordu. Yaşama imkanından mahrum bırakılmış yaklaşık bir milyon insanımız vardı. Bunların 700 bini Karabağ bölgesinden, 250 bini ise Ermenistan'dan sınır dışı edilen Azerbaycanlılardı. O dönemde ülkemizin nüfusu 8 milyondu. Yani bu, kişi başına düşen mülteci sayısı açısından en yüksek göstergelerden biriydi.
Para yoktu, hazine boştu, neredeyse kimse bizi desteklemiyordu. Kimseden önemli bir uluslararası destek görmedik, ekonomi çöküyordu, enflasyon yüzde bin, kitlesel işsizlik ve yoksulluk neredeyse yüzde 100'dü. Bakın, böyle bir Azerbaycan vardı.
... Arazi, uluslararası durum aleyhimizeydi. AGİT Minsk Grubu eş başkanlarının her biri kişisel nedenlerle Ermenistan'ın yanındaydı ve her biri bu durumu sonsuza dek korumaya çalıştı. Dolayısıyla bu statüko değişmedi. Hatta bazen inanılmaz diplomatik çabalarla eş başkan ülkeler Ukrayna medyası, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın görüşlerine atıfta bulunarak, "Kendisi adına bir açıklama yapmayı başardığında, bir süre sonra yalanlandı... 2020'de 44 gün içinde yeni gerçeklikler yaratmaya başladık" diye yazdı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in konuşması, TASS, Interfax, RIA Novosti, Lenta.ru, Gazeta.Ru, Moskovsky Komsomolets, Vestnik Kavkaza ve diğerleri gibi Rus medya kuruluşları tarafından takip edildi.
Rusya medyasının ana odağı, Devlet Başkanımızın Ermenistan ile barış anlaşması imzalama olasılığı, Zengezur Koridoru'nun açılması, Rusya ve ABD ile ilişkiler ve AZAL uçağının düşmesiyle ilgili uluslararası mahkemelere başvurma niyeti hakkındaki açıklamalarıydı.
TASS, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in sözlerine göre Bakü ve Erivan'ın "barış anlaşması imzalamaya çok yakın" olduğunu bildirdi. Cumhurbaşkanı, anlaşma metninin önceden paraflanabileceğini, ancak nihai imzanın ancak Ermenistan anayasasında değişiklik yapılması ve AGİT Minsk Grubu'nun fesihedilmesinin ardından mümkün olacağını belirtti.
Interfax, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Zengezur Koridoru açılmadığı takdirde Ermenistan'ın transit ülke statüsünü kaybetme riskine ilişkin açıklamasına dikkat çekti. Ermenistan tarafının son 5 yıldır bu yönde herhangi bir adım atmadığını ve "böyle bir durumda Ermenistan'ın bir transit ülke olma şansının sıfıra yaklaştığını" belirtti.
Ajans ayrıca, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın AZAL uçağının düşmesiyle ilgili olarak Uluslararası Adalet Divanı'na itirazda bulunmaya hazırlandığına dair açıklamasını da yayınladı. İlham Aliyev, Bakü'nün Rusya'dan bir yanıt almadığını vurgulayarak, olayın tanınmasını, faillerin adalete teslim edilmesini ve mağdurlara tazminat ödenmesini talep etti.
Gazeta.ru yayını ve RIA Novosti Ajansı, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ABD ile etkileşim konusundaki açıklamasını öne çıkardı. Bakü ve Washington arasındaki ilişkilerdeki olumlu dinamiklere dikkat çeken gazete, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Donald Trump'a Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki barış sürecini ilerletme çabalarından dolayı teşekkür ettiğini belirtti.
Moskovsky Komsomolets, forumun açılışında Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın konuşmasından önemli alıntılar sunarak, dijital zorluklar ve medya istikrarı konularına dikkat çekti. İlham Aliyev'in özellikle sadece medya ortamında değil, aynı zamanda küresel gündemdeki konularda da açık tartışmalar yapılması gerektiği yönündeki sözleri aktarıldı. Vestnik Kavkaza, forumun yapısını, 52 ülkeden 140 yabancı konuğun katılımını ve ana tartışma konularını ayrıntılı olarak ele aldı. Yayında, forumun kurtarılmış Hankendi'de düzenlendiği ve uluslararası diyaloğu güçlendirmek için sembolik bir platform olarak önem taşıdığı belirtildi.
Gürcistan basın ajansları Publica.ge, Formula, Press.ge ve Interpress'te yayınlanan materyallerde, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in AZAL uçağı kazası, Ermenistan ile barış süreci, Güney Kafkasya'da barış ve güvenliğin sağlanması ve iletişim kanallarının açılması hakkındaki görüşleri yer aldı.
Özbekistan'ın Zamin, Kun, Kazakistan'ın resmi ajansı Kazinfo, Tengri, Orda ve Ulısmedia gazeteleri de Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın konuşmasına geniş yer ayırdı. Yayınladıkları materyallerde, Zengezur Koridoru'nun açılması ve bu bağlamda Türk dünyası da dahil olmak üzere Orta Asya ülkelerinin ekonomik kalkınması için ek fırsatlar yaratılması vurgulandı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Özbekistan Cumhurbaşkanı ile bu konularda görüş alışverişinde bulunduğunu belirttiği kaydedildi. Materyallerde ayrıca Azerbaycan Devlet Başkanı'nın AZAL uçağı kazası ve Ermenistan ile ilişkilerin normalleşmesi konusundaki görüşleri de yer aldı.
Materiyallerde, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın Orta Koridor hakkındaki görüşleri aktarıldı: "Bağlantı projeleri söz konusu olduğunda, öncelikle Orta Koridor'dan bahsetmek gerekir. Bu, bugün çok geniş bir coğrafyayı birbirine bağlayan bir proje. Daha önce birkaç devletten bahsetmiştim. Bu koridor Doğu'dan Batı Avrupa'ya uzanıyor ve bu, çeşitli aktörler arasında anlayışa yol açacak. Burada daha fazla anlayışa ihtiyaç var."
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 3. Global Medya Forumu'ndaki konuşmasının ana noktaları, Polonya'nın Viadomosci ve Onet, Arjantin'in La Nacio ve Infobae ve Romanya'nın Stiripesure ve News.ro gazete ve portallarında da geniş yer buldu. Bu medya kuruluşlarının odaklandığı ana konu, Devlet Başkanımızın AZAL uçağında hayatını kaybeden ve yaralanan yolculara tazminat ödenmesi ve faillerin cezalandırılması konusundaki görüşleriydi.
