Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, bunun yanı sıra saldırgan savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanunlarını ve kurallarını ihlal etme, ayrıca terörizm, terörizmi finanse etme, iktidarı zorla ele geçirme, zorla elde tutma ve diğer çok sayıda suç işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşhanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin hakkındaki ceza davalarına ilişkin açık mahkeme duruşması 21 Ağustos'ta devam etti.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev başkanlığında, Camal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyetle (yedek hakim Günel Semedova) gerçekleştirilen mahkeme oturumunda sanıların her biri bildikleri dilde tercüman ve ayrıca savunmaları için avukatlarla temin edildi.
Oturumda sanılar, savunucuları, mağdurların bir kısmı, onların yasal varisleri ve temsilcileri, ayrıc İddia Makamı savcıları katıldı.
Hakim Zeynal Ağayev sürece ilk kez katılan mağdurlara mahkeme heyetini, devlet suçlamasını savunan savcıları, tercümanları ve diğerlerini tanıttı, ayrıca onların yasalarca öngörülen haklarını ve görevlerini açıkladı.
Ardından mağdurların ifadeleri dinlendi.
Mağdur Eziz Hüseynov'un yasal varisi - kız kardeşi Sonagül Şirinova ifadesinde kardeşinin 1994 yılı Haziran ayının 16'sında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin provokasyonu sonucunda Hocavend'de, kayınbiraderi Habil Şirinov'un ise 1993 yılı Haziran ayının 26'sında Ağdam'ın Hıdırlı köyünde şehit olduklarını belirtti.
Mağdur Elgin Abbaslı'nın yasal varisi - babası Ağayar Abbasov ifadesinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin silahlı saldırıları sonucunda 1992 yılında Laçın'dan zorunlu göçmen düştüğünü söyledi. Oğlunun 2020 yılında gerçekleşen 44 günlük Vatan Savaşı'nda Şuşa'dan yaralıları tahliye etmek için giderken şehit olduğunu belirtti.
Mağdur Mustafa Ağayev ifadesinde 2021 yılı Haziran ayının 16'sında Sederek ilçesi yönünde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin provokasyonu sonucunda yaralandığını söyledi.
Mağdur Vüsale Salmanova ifadesinde, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda 1992 yılında Laçın bölgesinden zorunlu göçmen olduğunu belirtti.
Mağdur Gülnare Soltanova ifadesinde, 1993 yılı 31 Ekim'de aile üyeleriyle birlikte Ağdam'da arabayla giderken Ermenistan silahlı kuvvetlerinin askerleri tarafından rehin alındığını vurgulamıştır. "Bizi Hankendi'de hapishanede, sonra çocuk hastanesinde tuttular. Jirik adında Ermeni polis vardı, o, rehin tutulduğumuz sürede bize çok eziyet ve işkenceler yaptı. O zaman 24 yaşındaydım. Rehin olarak beş ay kaldık," diye ekledi.
1995 yılının Şubat ayında Harami ovası yakınlarında esir alındığını söyleyen İlgar Zaidov ifadesinde, 1 yıl 3 ay Ermenistan silahlı kuvvetlerinin esaretinde kaldığını vurguladı. "Önce Hadrut'ta, sonra Hankendi'de, daha sonra Şuşa hapishanesinde tuttular. Hapiste olduğum süre boyunca ağır işkenceler yaptılar. Otomatik silahın dipçiği, tekme ve yumrukla gelişigüzel vurudular. Aylar sonra esirlikten kurtuldum," diye belirtti.
Mağdur Rehile Hacıyeva ifade vererek, 1992 yılının Şubat ayında Hocalı Soykırımı sırasında aile üyeleriyle birlikte rehin alındığını söyledi. Daha önce Hankendi'de yaşadıklarını belirtti. 1988 yılında Hankendi'de Azerbaycanlılara karşı baskılar başladığında mecburen Şuşa'ya, oradan da Hocalı'ya göç ettiklerini ifade etti. Hocalı Faciası sırasında ise Ermenistan silahlı kuvvetlerinin askerleri tarafından rehin alındılar.
Mağdur, ayrıca ifadesinde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından Hankendi sakini Celil kişinin hamile gelininin karnının bıçakla yarılarak bebeğinin çıkarıldığını da anlattı.
Kelbecer'in Ağcakend köyünün sakini olan Gültekin Celilova ifadesinde, 1993 yılının 31 Mart'ında köyü zorunlu olarak terk etmek zorunda kaldıklarını söyledi. O olayı şöyle anlattı: "Babam, annem, iki kardeşim ve ben 'Niva' arabası ile köyü terk ettik. Zülfügarlı köyüne vardığımızda orada çok sayıda asker vardı. 'Tünel' denilen bölgede çok sayıda kamyon durdurulmuştu. Hepsi yaşadıkları yerlerden göç edenlerdi. Ermenistan silahlı kuvvetleri üzerimizdeki altın-ziynet eşyalarını aldılar. Tünelden çıktığımızda etraftaki kayalıklarda facianın gerçekleştiğini gördük. Kızlarımızın, gelinlerimizin ağlama sesleri her tarafa yayılıyordu.
O zaman 16 yaşındaydım. Eziyete katlanarak Gence'ye ulaştık, ayaklarımız donmuştu."
Mağdurlar Hadice Ahmedova ve Mahizer Abdullayeva ifadelerinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda 1992 yılında Laçın'dan zorunlu göçmen olduklarını, evlerinin yağmalandığını belirttiler.
Laçın ilçesi sakini Vidadi Mammadov ifadesinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda sol diz ekleminden yaralandığını söylemiştir. "Bacımın kocası şehit oldu, köyümüzde bir ailenin 4 üyesi rehin alındı. Hala onlar hakkında hiçbir bil yok," diye vurguladı.
Mağdur Elvin Ferhadlı ifadesinde babası Vidadi Ferhadov'un 2023 yılı 19 Eylül'de Şuşa'da inşaatta çalışırken Ermenistan ordusunun kalıntıları ve yasadışı Ermeni silahlı grupları tarafından açılan topçu ateşi sonucunda hayatını kaybettiğini söyledi.
Mağdur Anar Orucov ifadesinde, babası Telman Orucov, annesi Raya Rehimova, kız kardeşi Terane Orucova, ayrıca amcası ve amcasının oğlunun Ermenistan silahlı kuvvetlerinin gerçekleştirdiği Hocalı Faciası'nda katledildiklerini belirtti. "Televizyon görüntülerinde babam Telman Orucov'un kafa derisinin yüzüldüğü görünüyor," diye vurguladı.
Kardeşinin ve amcasının oğlunun 1992 yılında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda Laçın'ın Gülebird köyünde şehit olduklarını söyleyen mağdur Naile Aslanova, aynı yıl 18 Mayıs'ta Laçın'dan zorunlu göçmen olduğunu belirtti.
Sonra sanık Arayik Harutyunyan'ın avukatı, savunduğu kişiyle gizli görüşme yapmak için talepte bulundu.
Hakim Zeynal Ağayev talebi kabul etti ve gizli görüşme yapılması için mahkemede ara verildi.
Aradan sonra mahkeme oturumu mağdur kişilerin ifadeleriyle devam etti.
Neftçala ilçesinin Hıllı kasabasından olan Hankişi Gafarov, 1994 yılının başında Kelbecer'de Ömer geçidi yönünde çatışmalarda Ermenistan silahlı kuvvetlerinin kuşatmasına düştüğünü belirtti. Çatışmalarda çok sayıda insanın öldüğünü ve yaralandığını vurgulayarak şöyle dedi: "Dört gün karın içinde kuşatmada kaldık, ayaklarım, ellerim dondu. Sonra bizi esir alıp Ermenistan'a götürdüler. Her gün ağır işkenceler yapıyorlardı. Bir süre sonra serbest bırakıldım. Donma nedeniyle sol ayağım ampute edildi."
Sanık David Manukyan'ın sorularını yanıtlayan Hankişi Gafarov, Ermenistan'da esir tutulduğu süre boyunca her gün dövüldüğünü, işkencelere maruz kaldığını, üzerine köpekler salındığını, alnına bıçakla haç işareti çizildiğini belirtti.
Sonra Hankişi Gafarov'un aldığı yaralanmalarla ilgili adli tıp raporları açıklandı.
Mağdur kişiler Fahreddin Ağayev, Loğman Balayev, Ali Ganberov, Letif Mürselov, Ramazan Mamedov ve Çırak Mehraliyev ifadelerinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda 1993 yılında Kelbecer ilçesinden zorunlu göçmen olduklarını belirtti.
Diğer mağdur kişiler Minare Mirzeyeva, Vezirhan Süleymanov, Şahin Memmedov, Aide Mecnunova, Tahire Zeynalova, Saadet Haydarova, Tahire Abdullayeva, Gülsare Ahmedova, Emine Meherremova, Zemine Garaşova, Afag Gasımova, Sehavet Rzayev, Sedreddin İsmayılov, Elşad Hüseynov, Mahir Mirzeyev, Vasif Cebrayılov, Çingiz İlyasov, Serhan Kazımov, Hagani Mustafayev, Mehemmed Ahmedov, Galib İsmayılov, Rasim Beşirov, Ahmed Garayev, Nicat Behbudov, Kemale Hesenova, Beture Guliyeva, Fergane Resulova, Yegane Aslanova ve Enver Abdullayev ifadelerinde 1992 yılında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda Laçın ilçesinin topçu ateşine ve diğer silahlarla ateşe tutulduğunu, köylerin yakıldığını ve sonuç olarak zorunlu göçmen olduklarını vurguladılar.
Mustafa Emirov ve Elhan Şıheliyev ifadelerinde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda zarar gördüklerini ve yaralandıklarını belirttiler.
Daha sonra ifade veren Hümbet Alırzayev, Sehavet Aliyev ve Astan Bayramov Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucunda 1993 yılında Gubadlı ilçesinden zorunlu göçmen olduklarını vurguladılar.
Mağdurların yasal varisleri ve mağdurlar oturum sırasında Başsavcının Birinci Yardımcısı Vüsal Aliyev'in, Başsavcının Özel Görevler Yardımcısı Tugay Rehimli'nin, Başsavcılık Devlet İddianamesinin Savunması Dairesi Şube Başkanı Nesir Bayramov'un, savcılar Fuad Musayev'in, Vüsal Abdullayev'in ve Terane Memmedova'nın, ayrıca sanıkların ve sanıkların savunma avukatlarının sorularını da yanıtladılar.
Mahkeme süreci 22 Ağustos'ta devam edecek.
Belirtmek gerekir ki, Ermenistan devletinin, devlet kurumlarının yetkili kişilerinin, askeri güçlerinin ve yasadışı silahlı birliklerinin doğrudan yönetimi ve katılımı, sözlü-yazılı olarak verdiği görev, talimat ve direktifleri, maddi, teknik, personel desteği, merkezi yönetimi ve ayrıca sıkı denetimi altında Azerbaycan topraklarında iç ve uluslararası hukuk normlarına aykırı şekilde, Azerbaycan'a askeri saldırı amacıyla kurulmuş, ayrıca Koçaryan Robert Sedrakoviç, Sarkisyan Serj Azati, Manukyan Vazgen Mikaeli, Sarkisyan Vazgen Zaveni, Babayan Samvel Andraniki, Balasanyan Vitali Mikaeli, Balayan Zori Hayki, Ohanyan Seyran Muşegi, Garamyan Arşavir Surenoviç, Melkonyan Monte Çarlz ve diğerlerinin yönetimi, doğrudan ve dolaylı katılımlarıyla Ermenistan devleti, bu arada söz konusu suç örgütü tarafından yürütülen saldırgan savaş sırasında işlenen çok sayıda suç olayına ilişkin ceza davası kapsamında 15 sanık suçlanmaktadır.
Bu kişiler, yani Arutyunyan Arayik Vladimiri, Gukasyan Arkadi Arşaviri, Saakyan Bako Sahaki, İşhanyan Davit Rubeni, Manukyan David Azatini, Babayan David Klimi, Mnatsakanyan Levon Henrikoviç, Beglaryan Vasili İvani, Gazaryan Erik Roberti, Allahverdiyan Davit Nelsoni, Stepanyan Gurgen Homeri, Balayan Levon Romiki, Babayan Madat Arakeloviç, Martirosyan Garik Grigori, Paşayan Melikset Vladimiri, Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 100 (saldırgan savaşı planlama, hazırlama, başlatma ve yürütme), 102 (uluslararası korumadan yararlanan kişilere veya kuruluşlara saldırma), 103 (soykırım), 105 (nüfusu yok etme), 106 (kölelik), 107 (nüfusu sınır dışı etme veya zorla göç ettirme), 109 (zulüm), 110 (insanları zorla kaybetme), 112 (uluslararası hukuk normlarına aykırı özgürlükten mahrum bırakma), 113 (işkence), 114 (ücretli askerlik), 115 (savaş kanunlarını ve geleneklerini ihlal etme), 116 (silahlı çatışma sırasında uluslararası insani hukuk normlarını ihlal etme), 118 (askeri yağma), 120 (kasten adam öldürme), 192 (yasadışı girişimcilik), 214 (terörizm), 214-1 (terörizmi finanse etme), 218 (suç örgütü (organizasyon) kurma), 228 (yasadışı olarak silah, parçaları, mühimmat, patlayıcı maddeler ve cihazlar edinme, başkasına verme, satma, saklama, taşıma ve bulundurma), 270-1 (havacılık güvenliğine tehdit oluşturan eylemler), 277 (devlet adamına veya kamu görevlisine suikast), 278 (iktidarı zorla ele geçirme ve zorla tutma, devletin anayasal düzenini zorla değiştirme), 279 (yasalarda öngörülmeyen silahlı birlikler ve gruplar oluşturma) ve diğer maddeleriyle suçlanmaktadırlar.
