Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, işgal amaclı savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanunlarını ve kurallarını ihlal etme, terör, terörü finanse etme, iktidarı zorla ele geçirme, zorla tutma ve diğer çok sayıda suçu işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Harutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşhanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin ceza davalarıyla ilgili açık duruşma 30 Mayıs'ta devam etti.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'tan aktardığı habere göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev başkanlığında, Cemal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyet (Yedek Hakim Günel Semedova) tarafından yürütülen duruşmada, sanıkların her biri bildikleri dilde tercüman ve savunmaları için avukatlarla temin edildi.
Duruşmada sanıklar, savunucuları, mağdurların bir kısmı, onların yasal varisleri ve temsilcileri ile İddia Makamı savcıları yer aldı.
Hakim Zeynal Ağayev, duruşmaya ilk kez katılan mağdurlara mahkeme heyetini, İddia Makamı savcılarını, tercümanları vb. tanıttı ve ayrıca yasalarda öngörülen haklarını ve görevlerini açıkladı.
Mahkemede Başsavcı Büyük Yardımcısı Vüsal Aliyev tarafından 2020 yılının Temmuz ayında, "Tovuz çatışmaları" olarak adlandırılan dönemde Ermenistan tarafından işgal amaçlı savaş başlatılması, Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından sivil nüfusun yaşadığı bölgelerin ateşe tutulması, sivil şahısların ve askerlerin öldürülmesi ve halkın mülklerine verilen zararla ilgili olay yeri inceleme ve diğer tutanakların uzman raporları incelendi.
Azerbaycan Cumhuriyeti'ne karşı 12-16, 17, 24 ve 25 Temmuz 2020 tarihlerinde giriştikleri saldırgan savaş sonucunda, tek bir niyetle yürüttükleri işgal amaçlı savaşın bir sonraki aşamasında, Tovuz ilçesine bağlı Ağdam köyünde, soruşturmada tespit edilemeyen büyük kalibreli silahlar ve diğer ateşli silahlarla ateş açarak bir sivili kasten öldürdükleri, özellikle Tovuz ilçesine bağlı Ağdam, Dondar Guşçu, Alibeyli, Yukarı Oysuzlu, Vahidli, Aşağı Oysuzlu köyleri ile Gazah ilçesine bağlı Hanlıklar köyünde onlarca sivilin özel evlerine ve çiftliklerine büyük miktarda hasar vererek saldırgan savaşı sürdürdükleri belirtildi.
İncelenen belgelere göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'ne karşı giriştikleri işgal niyyetli savaş sonucunda Tovuz ilçesine bağlı Ağdam köyü arazisinde ölen ve yaralananlar oldu.
Daha sonra, 2020'deki 44 günlük savaşın mağduru olarak tanınan kişiler mahkemede ifade verdi.
Mağdur Elçin Şirinov, 28 Ekim 2020'de saat 13.00 civarında, VAZ 21074 marka bir araçla Berde kentindeyken, Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından atılan Smerch füzesinin şehre düşdüğünü dedi.
Olay sonucunda, sağlık hasarının derecesine bağlı olarak ciddi kabul edilen şarapnel yaraları aldı.
Mağdur, "Berde'ye çok sayıda saldırı oldu. Smerch füzeleri defalarca ateşlendi. Sonuç olarak çok sayıda ölüm ve yaralanma oldu" dedi.
Bakü İlçe Mahkemelerinde İddia Makamı Şubesi Savcısı Terane Mammadova'nın sorularını yanıtlayan Şirinov, olayın meydana geldiği bölgede askeri tesis olmadığını da söyledi.
Mağdur Faik Kerimov, 28 Ekim 2020'de gündüz çalıştığı ofisin yakınındaki yolu temizlerken bulunduğu yerden yaklaşık 40-50 metre uzağa roket mermisi düştüğünü söyledi. Merminin parçaları etrafa dağıldı. Hemen yere yattı, ancak etrafa dağılan parçalardan bazıları sağ kolunu, sağ gözünü ve başını yaraladı. Kerimov, İddia Makamı Savcısı Fuad Musayev'in sorusuna yanıt verirken, "Gözümü kaybettim ve vücudumun diğer yerlerinde de yaralanmalar oldu. Sonuç olarak sakat kaldım" dedi.
Mağdur Şükür Kerimli, 27 Ekim 2020 günü saat 16.00 civarında, Berde ilçesine bağlı Garayusifli köyündeki evindeyken bir patlama sesi duyduğunu ve dışarı çıktığını söyledi. Dışarı çıktığında komşu Ehtiram İsmayilov'a ait mustakil merminin eve isabet etmesine tanık oldu. Hemen eve girmeye çalıştığında, yaşadıkları eve ve çevresine toplam 4 mermi isabet etti. Mermi yaşadıkları eve isabet ettiğinde sağ uyluk ve sağ sırtından yaralandı ve kız kardeşi Elnura Kerimova da sağ uyluk bölgesinden yaralandı. O, "Olay sırasında etrafa 60-70 bomba düştü" diye sözlerine ekledi.
Mağdur Rasim Yaxin, ifadesinde 2020 yılında 44 günlük savaşa katıldığını ve Cebrayıl, Füzuli, Hocavend, Şuşa ve diğer bölgelerde savaştığını belirtti. Yaxin, 6-7 Kasım 2020 gecesi Şuşa'da bir tank mermisi sonucu yaralandığını söyledi. O, "Bunun sonucunda sol bileğimi, sol gözümü kaybettim ve vücudumda şarapnel yaraları var" diye sözlerine ekledi.
Mağdur Tural Tevekküloğlu, ifadesinde, 2020 yılında 44 günlük savaş sırasında Daşkesan-Kelbecer yönünde onlar tarafa atılan mermi patlaması sonucu yaralandığını belirtti.
Savunma tarafının sorularını yanıtlayan Tevekküloğlu, kendilerine doğru ateşin hem Kelbecer'den hem de Ermenistan'dan açıldığını belirtti.
Mağdur Bahtiyar Kazımov, ifadesinde, 10 Ekim 2020'de çeşitli yönlerde savaştığını belirtti. 4 Kasım'da Şuşa yakınlarındaki "çiftlik" adı verilen bölgede topçu ateşi sonucu yaralandığını belirtti.
Mağdur Serhan Abbasov, 44 günlük savaşa katıldığını, ilk günden - 27 Eylül'den itibaren, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin Azerbaycan'ın yerleşim yerlerini ağır topçu ateşine maruz bıraktıklarını belirtti: "O sırada Göygöl ilçesindeki Toğanalı yerleşimine ve Göygöl Milli Parkı arazisine ağır topçu atışında bulunuyorlardı. Bundan sonra taarruz başladı."
O, çatışmalar sırasında keskin nişancı ateşi sonucu yaralandığını dedi.
Mağdur, ölü ve yaralıların bölgeden tahliyesi sırasında, üzerinde sağlık hizmeti aracı olduğunu gösteren işaret olmasına rağmen, Ermenistan ordusunun bu araçlara topçu ateşi açtığını belirtti.
SAbbasov ayrıca düşman askerlerinin şehit Azerbaycan askerlerinin naaşlarına karşı insanlık dışı eylemlerde bulundukları videolarını izlediğini, videoda söz konusu askerlerin komutanı Albay Karen Jalavyan'ın görüldüğünü ve Jalavyan'ın şu anda suçlanan Arayik Harutyunyan tarafından sözde rejimin "kahramanı" unvanıyla "ödüllendirildiğini" belirtti.
Mağdur Ramiz Ağayev, 17 Ekim 2020'de Gence şehrinin bombalanması sonucu babası Nureddin Ahayev de dahil olmak üzere 16 kişinin öldüğünü ve kendisinin, aile üyelerinin ve diğer kişilerin yaralandığını belirtti.
Ramiz Ağayev'in oğlu mağdur Vügar Ağayev, 17 Ekim 2020'de yaşananların korkunç olduğunu ve o sırada yaralandığını söyledi.
Mağdur Şiraz Hasanov ifadesinde, 9 yaşındayken Fuzuli ilçesi Garahanbeyli köyünden zorla göçe maruz bırakıldıklarını, 44 günlük savaşa katıldığını ve iki kez yaralandığını söyledi.
Mağdur İsmayil Mehdiyev ifadesinde, 30 Eylül 2020'de yaşadığı Terter ilçesindeki Azad Garagoyunlu köyünde ev işleri yaparken mermi isabet etmesi sonucu sol bacağına şarapnel yarası aldığını söyledi. O ayrıca yakınlarda askeri birlik olmadığını da sözlerine ekledi.
Mağdur Mais Mirzayev, 2020'de 44 günlük savaşa katıldığını, çeşitli yönlerde çatışmalara girdiğini ve Ekim ayında Hadrut yönünde yaralandığını söyledi.
Mirzayev, "Düşman, özellikle Hadrut yönünde havan topları da dahil olmak üzere topçu ateşi açıyordu" diye sözlerine ekledi.
David Manukyan ona, "İlk önce kim saldırdı?" diye sordu. Mirzayev, "Karşı saldırıyla karşılık verdik" diyerek soruya yanıt verdi.
Mahkemede mağdurlara ilişkin tıbbi uzman görüşleri de açıklandı.
Ardından, Başsavcılık İddia Makamı Dairesi Bakü İlçe Mahkemeleri İddia Makamı Şubesi Müdürü Nasir Bayramov'un katılımıyla, 4 Ekim - 18 Ekim 2020 tarihleri arasında Gence şehrine düzenlenen roket saldırıları sonucu sivillerin kasıtlı olarak öldürülmesi, sivil altyapıya ciddi zarar verilmesi vb. konularda ceza davası belgelerindeki bazı belgeler incelendi.
Belgelere dayanarak, Ermenistan"ın siyasi-askeri liderliğinin doğrudan denetimi ve sözlü talimatı doğrultusunda, Ermenistan Cumhuriyeti 1. Genel Ordu Komutanlığı'na bağlı 10. Dağ Motorize Piyade Tümeni"nin 6. Dağ Motorize Piyade Alayı, işgal altında tuttukları Azerbaycan Cumhuriyeti"nin Ağdere ilçesi Sugovuşan köyü (önceki adıyla Terter ilinin Sugovuşan köyü) bölgesine; aynı ordunun 42. Müstehkem Topçu Alayı, işgal altında tuttukları Ağdere ilçesi Aşağı Oratağ köyü (önceki adıyla Terter ilinin Aşağı Oratağ köyü) bölgesine; ayrıca yine aynı ordunun 62. Müstehkem Topçu Alayı ise işgal altında tuttukları Hankendi şehir bölgesine konuşlandırıldı.
Bu birlikler, işgal altında tuttukları Azerbaycan"ın diğer bölgelerine Ermenistan yönünden taşınarak getirilip inşa edilen mühendislik-tahkimat mevzilerine önceden yerleştirilen, ayrıca belirtilen alayların envanterine dahil edilen, Rusya Federasyonu"nda fabrika üretimiyle imal edilmiş Smerch (NATO koduyla M1983) çok namlulu roketatar sisteminde kullanılmak üzere tasarlanmış 300 milimetrelik 9M528 model ve 300 milimetrelik 9K58 model parça tesirli, yüksek infilak gücüne sahip savaş başlığıyla donatılmış roketlerle; ayrıca Ermenistan Cumhuriyeti topraklarında Azerbaycan Cumhuriyeti ile olan fiili temas hattına konuşlandırılmış, yine Rusya Federasyonu"nda fabrika üretimiyle imal edilmiş, 9K72-Elbrus (NATO sınıflandırmasına göre SS-1c Scud B) operasyonel-taktik füze sisteminde kullanılmak üzere tasarlanmış, yüksek infilak etkisine sahip "8F44" tipi savaş başlığıyla donatılmış füzelerle 2020 yılı 4 Ekim"den 18 Ekim"e kadar olan süre zarfında Gence şehrine sürekli ve yoğun şekilde ateş açıldı.
Böylece, 4, 5, 8, 11 ve 17 Ekim 2020'de Ermenistan silahlı kuvvetleri, Gence şehrinde tek bir niyetle toplam 26 sivili kasıtlı olarak öldürdü ve 175 sivili kasıtlı olarak yaraladı, ancak saldırılardan zamanında kaçınmaları, çeşitli nesnelerin arkasına saklanmaları ve nitelikli tıbbi yardım sağlamaları nedeniyle onları kasıtlı olarak öldüremediler. Ayrıca, olaylar sırasında devlet malına, bireylere ve tüzel kişilere özellikle büyük miktarda zarar verildi.
İncelenen belgelerde ayrıca Gence'yi füzelerle hedef alan Ermeni silahlı kuvvetlerinin askerlerinin isimleri de yer alıyor.
Ermenistan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri'nin Stepanavan bölgesinde konuşlanmış 71. askeri teçhizat depolama üssünün (askeri birlik No. 51556) komutanı Albay Artashen Rafiki Khajatyan, komutan yardımcısı Yarbay Ara Artushi Sargsyan, Elbrus taktik füze kompleksi tümeni komutanı Yarbay Vazgen Daviti Vardanyan, İskender taktik füze kompleksi tümeni komutanı Yarbay Tigran Norayri Vardanyan ve diğerlerinin komutasında Gence kentinin, 10 Ekim 2020 günü saat 02.00 civarında Ermenistan Cumhuriyeti'nin Gegharkunik bölgesindeki Vardenis (tarihi Basarkeçer) topraklarından söz konusu askeri birliğin yedekte bulunan Elbrus taktik füze kompleksi ile yeniden hedef alındığı kaydedildi.
Böylece, büyük insan kayıplarına yol açma ve yalnızca sivil nesnelerin bulunduğu Gence şehrini kasıtlı olarak hedef alma niyetiyle, şehrin Kepez ilçesi A. Rafibeyli sokakta 4. çıkmazda bulunan binalara 1 roket atıldı.
Sivil nüfusun yoğun olduğu belirtilen adreslere roketin düşüp patlaması sonucu 10 sivil kasıtlı olarak öldürüldü, 1 sivil ağır, 18 sivil hafif yaralandı ve 32 sivil ise belirsiz derecede yaralandı.
17 Ekim'de Elbrus taktik füze kompleksinin Ermenistan Cumhuriyeti'nin Khnachakh ilçesi topraklarına getirildiği ve 8Ф44 başlıklı 02 adet füzenin Gence şehri yönüne ateşlendiği kaydedildi. Sonuç olarak 15 sivil kasıtlı olarak öldürüldü, 2 sivil ağır, 4 sivil ağıt, 25 sivil hafif ve 48 sivil ise derecesi belirlenemeyecek şekilde yaralandı.
Yargılama 2 Haziran'da devam edecek.
Belirtmek gerekir ki, Ermenistan devletinin, onun devlet kurumlarının yetkili kişileri, askeri kuvvetleri ve yasa dışı silahlı birliklerinin doğrudan yönetimi ve katılımı, sözlü ve yazılı şekilde verdikleri talimat, emir ve yönergeler, maddi, teknik ve personel desteği, merkezi şekilde sağlanan yönetim ve sıkı denetim altında; Azerbaycan topraklarında, iç hukuk və uluslararası hukuk normlarına aykırı olarak Azerbaycan"a askeri saldırı amacıyla oluşturulmuş yapılar çerçevesində, aynı zamanda Koçaryan Robert Sedraki, Sarkisyan Serj Azati, Manukyan Vazgen Mikaeli, Sarkisyan Vazgen Zaveni, Babayan Samvel Andraniki, Balasanyan Vitali Mikaeli, Balayan Zori Hayki, Ohanyan Seyran Muşegi, Garamyan Arşavir Surenoviç, Melkonyan Monte Çarlz ve diğerlerinin liderliği, doğrudan ve dolaylı katılımıyla Ermenistan devleti ve adı geçen suç örgütü tarafından yürütülen saldırgan savaş sürecinde işlenen çok sayıda suçla ilgili olarak açılmış ceza davasında Ermeni asıllı 15 sanık suçlanmaktadır.
Bu kişiler, yani Harutyunyan Arayik Vladimiri, Gukasyan Arkadi Arşaviri, Saakyan Bako Sahaki, İşhanyan Davit Rubeni, Manukyan David Azatini, Babayan David Klimi, Mnatsakanyan Levon Henrikoviç, Beglaryan Vasili İvani, Gazaryan Erik Roberti, Allahverdiyan Davit Nelsoni, Stepanyan Gurgen Homeri, Balayan Levon Romiki, Babayan Madat Arakeloviç, Martirosyan Garik Grigori, Paşayan Melikset Vladimiri, 100. madde (işgal amaçlı savaşı planlamak, hazırlamak, başlatmak ve yürütmek), 102. madde (uluslararası koruma altındaki kişilere veya örgütlere saldırmak), 103. madde (soykırım), 105. madde (nüfusun imhası), 106. madde (kölelik), 107. madde (nüfusun sürgün edilmesi veya zorla nakli), 109. madde (zulüm), 110. madde (zorla kaybetme) uyarınca suçlanmaktadır. (insanlar), Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun 112. maddesi. (uluslararası hukuka aykırı olarak hürriyetten yoksun bırakma), 113 (işkence), 114 (paralı askerlik), 115 (savaş yasa ve geleneklerinin ihlali), 116 (silahlı çatışma sırasında uluslararası insancıl hukukun ihlali), 118 (askeri soygun), 120 (kasıtlı cinayet), 192 (yasadışı girişimcilik), 214 (terörizm), 214-1 (terörizmin finansmanı), 218 (suç örgütü (örgüt) kurma), 228 (silah, bileşen, mühimmat, patlayıcı madde ve cihazların yasadışı edinilmesi, nakli, satışı, depolanması, taşınması ve nakli), 270-1 (havacılık güvenliğini tehdit eden eylemler), 277 (bir devlet görevlisini veya kamu figürünü suikastla öldürme), 278 (iktidarın zorla ele geçirilmesi ve 279 (kanunla düzenlenmeyen silahlı oluşumlar ve gruplar kurma) ve diğer maddelerden yargılanıyorlar.
