Birleşik Devletler'in başkentinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Bakü ile Erivan arasındaki barış anlaşmasıyla ilgili yaklaşan görüşmesi dünyanın saygın medya organlarının ilgi odağında.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, Reuters ajansının yayınladığı geniş makalede, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın cuma günü Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşeceği belirtiliyor. Bu görüşme, 40 yıla yakın süredir devam eden çatışmanın çözümü için barış anlaşması üzerinde çalışan tarafların anlaşmaya varacağı umutlarını güçlendiriyor.
Makalede, Karabağ bölgesinin uluslararası düzeyde Azerbaycan'ın toprağı olarak tanındığı ve Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra Ermeniler tarafından işgal edildiği belirtiliyor. Ancak 2020 ve 2023 yıllarında Azerbaycan bu toprakları özgürleştirdi.
"Barış anlaşmasının imzalanmasının önündeki temel engellerden biri Ermenistan'ın anayasası meselesidir. Azerbaycan, Ermenistan'dan ülkenin 1990 bağımsızlık bildirgesine atıfta bulunan anayasanın başlangıç bölümünü değiştirmesini talep ediyor... Bakü, Ermenistan anayasasında Karabağ'a yapılan atıfları Azerbaycan'a toprak iddiası olarak değerlendiriyor" diye ajans vurguluyor.
"Azerbaycan koridoru istiyor, ancak Erivan'ın kısa sürede geçişi iptal edebileceği ihtimaline karşı Ermenistan'ın bunu kontrol etmesini istemiyor. ABD, planlanan koridorun yönetimini üstlenmeyi teklif etti, ancak Ermenistan gelecek yıl yapılacak seçimler öncesinde Paşinyan için siyasi açıdan hassas olan bu perspektife temkinli yaklaştı.", diye ajans belirtti.
Türkiye'nin Anadolu Ajansı'nın Washington muhabirinin makalesinde belirtildiğine göre, Donald Trump 7 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı Beyaz Saray'da ağırlamayı sabırsızlıkla beklediğini açıkladı. Trump şunları söyledi: "Yarın (8 Ağustos'ta) resmi barış anlaşmasıyla ilgili belgeyi imzalayacaklar." ABD Başkanı, iki ülkenin uzun yıllardır savaş halinde olduğuna dikkat çekerek şöyle dedi: "Ermenistan ve Azerbaycan halkları için doğru olanı yapan cesur liderlerle gurur duyuyorum. Bu, Ermenistan, Azerbaycan, ABD ve aynı zamanda dünya tarihi için tarihi bir gün olacak."
Ajans, Donald Trump'ın her iki ülkeyle ayrı ekonomik anlaşmalar imzalanacağını da belirttiğini ekledi.
ABD'nin Alman Marshall Fonu'nun (GMF) sitesinde yayınlanan makalede, Ermenistan ve Azerbaycan'ın Mayıs ayında barış anlaşması taslağının metni üzerinde anlaştıklarını bildirdikleri belirtiliyor. Bununla birlikte, Azerbaycan yetkilileri taslağın yakında paraflanması konusunda daha çok konuşuyorlar. Bu ek prosedürel adım siyasi açıdan tırmanma riskini bir ölçüde azaltabilir. Azerbaycan, Ermenistan anayasasından toprak talepleri içeren maddenin çıkarılmasını ve iki ülkenin Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na (AGİT) ortak bir mektup göndererek 1992'de aralarındaki çatışmanın barışçıl çözümünü kolaylaştırmak için kurulan Minsk Grubu'nun feshedilmesini talep ediyor.
GMF şunu belirtiyor: "Zengezur Koridoru sorununun çözümü ise daha zordur. Bu, Azerbaycan'ın Ermenistan'ın Sünik vilayeti üzerinden kendi Nahçıvan bölgesine insanların ve malların kara yoluyla serbest dolaşımı talebine ilişkindir. Mesele sadece Bakü ile Erivan arasındaki görüş ayrılıklarını kapsamıyor, aynı zamanda İran ve Rusya'nın bazı olası çözümlere karşı sert itirazıdır."
The Washington Post gazetesinin yayınladığı makalede, Ermenistan ve Azerbaycan yetkililerinin Beyaz Saray'da ABD'ye stratejik transit koridoruna münhasır geliştirme hakkı veren bir barış anlaşması imzalamasının beklendiği belirtiliyor. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Cuma günü Beyaz Saray'a gelmeye hazırlanıyorlar. ABD yetkilileri Reuters ajansına, "Uluslararası barış ve refah için Trump rotası" adı verilen paktın Azerbaycan'ı Ermenistan üzerinden Azerbaycan'ın Nahçıvan bölgesine bağlayacağını ve ABD'ye geliştirme hakkı veren bir belge olacağını bildirdiler.
Gazete şöyle yazıyor: "Yetkililer, Asya'dan Avrupa'ya kara rotasını kısaltan koridorda ABD'nin bu toprakları altyapı ve yönetim için bir konsorsiyuma alt kiralayacağını belirttiler. Umut, transit koridorunun gelecekteki çatışmaları durduracağı ve bölgedeki iletişimi açacağı yönünde. Trump'a göre, barışın imzalanmasıyla birlikte ABD her iki ülkeyle ikili anlaşmalar imzalayacak ve bu da Güney Kafkasya bölgesinin potansiyelini tam olarak ortaya çıkaracak."
The Guardian yayınının "Trump, Azerbaycan ile Ermenistan arasında tarihi barış anlaşmasına ulaşacağını iddia ediyor" başlıklı makalesinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın Cuma günü Ermenistan ve Azerbaycan liderlerini iki eski Sovyet cumhuriyeti arasındaki onlarca yıllık askeri operasyonlara son vermeyi amaçlayan "Tarihi barış zirvesi"ne ev sahipliği yapacağını açıkladığı belirtiliyor. "İki ülke geçen ay Birleşik Arap Emirlikleri'nde de barış anlaşması konusunda görüşmeler yaptı, ancak ilerlemenin zor olduğu kanıtlandı. ABD Başkanı bu konuyla ilgili şöyle dedi: "Birçok lider şimdiye kadar savaşı sona erdirmeye çalıştı, hiçbir başarı elde edemediler. Benim yönetimim yeterince uzun süredir her iki tarafla işbirliği yapıyor, doğru şeyi yaptıkları için bu cesur liderlerle gurur duyuyorum."
Gazete, çeşitli uluslararası çatışmalarda arabuluculuk çabalarının Nobel Barış Ödülü'ne layık olduğuna inancını ifade eden ABD liderinin, Washington'un "ekonomik fırsatları birlikte gerçekleştirmek için her iki ülkeyle" ikili anlaşmalar imzalayacağını ve bunun Güney Kafkasya bölgesindeki potansiyeli ortaya çıkarabileceğini eklediğini vurguluyor.
France24 televizyon kanalının sitesinde yayınlanan makalede Donald Trump'ın görüşmelerle ilgili düşünceleri yer alıyor, ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Washington'da ABD Başkanı'nın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile görüşmesi hakkında bilgi veriliyor. Görüşme sırasında Azerbaycan'ın SOCAR ve ABD'nin ExxonMobil şirketleri arasında "İş Birliği Mutabakat Zaptı" imzalandığı belirtiliyor. Taraflar ayrıca, Azerbaycan liderinin ABD Başkanı Donald Trump'ın daveti üzerine Washington'a yaptığı iş ziyaretinin ikili ilişkilerin gündemi ve bölgesel konuların tartışılması için iyi bir fırsat yarattığını belirttiler, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki normalleşme süreci ve bölgedeki barış gündemi hakkında görüş alışverişinde bulundular.
Politico yayınının "ABD Ermenistan ile Azerbaycan Arasındaki Uzun Süreli Düşmanlığa Son Veriyor" başlıklı makalesinde, Beyaz Saray kaynaklarına dayanarak, uzun süredir devam eden çatışmanın yumuşatılmasının anahtarının transit koridoruna ilişkin anlaşma olduğu belirtiliyor; bu belgeye Azerbaycan ve Zengezur Koridoru olarak bilinen Nahçıvan eksklav bölgesi arasında Ermenistan topraklarının dağlık kısmının geliştirilmesi taahhüdü dahildir. Kaynaklardan biri, "parçalardan birinin blokunu açabilirsek, belki de kalan parçalar yerine oturmaya başlar" dedi.
Yayın, ortak bildirinin uzun süredir düşman olan iki ülke tarafından imzalanmış ilk ikili belge olacağını yazıyor. Dışişleri bakanlarının tarafların Mart ayında anlaştıklarını, ancak o zamandan beri yavaş ilerleme kaydettiklerini söyledikleri anlaşma metninin paraflanması bekleniyor.
The Hill yayını, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın Washington görüşmesini tarihi bir olay olarak nitelendirdi ve Başkan Donald Trump'ın uzun yıllardır düşman olan bu iki ülke arasında barışa ulaşma çabalarını takdir ettiğini belirtti. İmzalanması beklenen anlaşma, ABD'nin iki ülkenin Sovyetler Birliği'nden bağımsızlık kazandıktan sonra ortaya çıkan çatışmaya son vermek için on yıllar boyunca gösterdiği çabaların doruk noktasıdır. Washington, Azerbaycan'ın ana kısmını Nahçıvan'a bağlayacak "Uluslararası barış ve refah için Trump rotası" adı verilen koridora büyük önem veriyor. Ermenistan, ABD'ye Zengezur Koridoru'nun 99 yıl süreyle özel münhasır geliştirme haklarının verilmesine onay verdi. ABD, toprağı demiryolu, petrol, gaz ve fiber optik hatları ve 27 millik koridor boyunca elektrik enerjisinin iletimini geliştirecek bir konsorsiyuma alt kiralayacak.
