Türkiye, sosyal devlet ilkesini hayata geçirerek emekli ve yaşlı vatandaşlarına yönelik desteklerini üç bakanlık üzerinden eş zamanlı olarak güçlendiriyor. Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordineli şekilde, emeklilerin gelir güvencesinin sağlamlaştırılması, sağlık hizmetlerine kesintisiz erişimi ve toplumsal hayata aktif katılımının artırılması için kapsamlı programlar yürütüyor.
Oxu.Az'ın Haber Global'den aktardığı habere göre, Türkiye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, emekli aylıklarını enflasyon oranları ve refah payı ile düzenli olarak güncellerken, bayram ikramiyelerini yıllık toplam 6 bin liraya yükseltti. Bakanlık, 2025 yılı için ilave artış seçeneklerini de değerlendirmeye devam ediyor. Bankalarla yapılan anlaşmalarla emekli promosyonları artırılırken, en düşük emekli aylığı periyodik olarak revize ediliyor ve maaşlara ek ödeme desteği sürdürülüyor.
Emeklilere yönelik "evde maaş" uygulamasıyla hareket kısıtlılığı yaşayan vatandaşlara ödeme kolaylığı sağlanıyor. Alo 170 hattında emeklilere öncelikli hizmet verilirken, 81 ildeki SGK müdürlüklerinde kurulan "Türkiye Yüzyılı'nın Emektarları" masaları aracılığıyla kişiselleştirilmiş danışmanlık ve işlem desteği sunuluyor. Çalışmaya devam eden emeklilerden kesilen sosyal güvenlik destek priminin kaldırılmasıyla aktif emeklilerin gelirlerinde ciddi iyileşme sağlandı. Önümüzdeki dönemde ev kadınlarına emeklilik imkanı, kültür-sanat etkinlikleri, ulaşım ve temel ihtiyaçlar için ülke çapında indirim ağı ile e-Devlet üzerinden sunulan dijital hizmetlerin yaygınlaştırılması planlanıyor.
Koruyucu sağlık hizmeti ve evde bakım modeli
Sağlık Bakanlığı, emekli, yaşlı ve kronik hastalığı bulunan vatandaşlar için koruyucu sağlık hizmetleri, kronik hastalık yönetimi, evde sağlık hizmetleri ve erişilebilirlik çözümleriyle bütünleşik bir destek mekanizması işletiyor. Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) vasıtasıyla meme, kolon ve rahim ağzı kanserlerine yönelik ücretsiz taramalar gerçekleştiriliyor; aile hekimliği birimleri hipertansiyon, diyabet, KOAH ve benzeri kronik rahatsızlıkları sistematik olarak takip ediyor.
65 yaş ve üzerindeki vatandaşlar, çok yönlü yaşlı değerlendirme sistemiyle 20'den fazla parametre üzerinden izlenerek potansiyel sağlık riskleri erken aşamada tespit ediliyor. Evde Sağlık Hizmetleri modeliyle yatağa bağımlı, ileri yaştaki ve ağır kronik hastalığı olan kişilere muayene, pansuman, enjeksiyon, tetkik için numune alımı ve nakil koordinasyonu gibi kritik sağlık hizmetleri ev ortamında sağlanıyor. Rapor ve reçeteler gerektiğinde e-Rapor sistemi üzerinden yenilenebiliyor.
Tekerlekli sandalye, işitme cihazı, protez-ortez ve solunum cihazı gibi medikal ekipmanların maliyetleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından üstlenilirken, tıbbi sosyal hizmet birimleri kimsesiz ve ihtiyaç sahibi hastaları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla çeşitli destek mekanizmalarına yönlendiriyor. Sağlık tesislerinde erişilebilirlik standartları düzenli olarak denetlenirken, 65 yaş üstü hastalara polikliniklerde öncelik tanınarak bekleme sürelerinin minimuma indirilmesi hedefleniyor.
Sosyal yardımlar, huzurevleri ve evde bakım desteği
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, emekli, yaşlı ve engelli ihtiyaç sahiplerine yönelik nakdi yardımlar ve kapsamlı bakım hizmetleriyle dikkat çekiyor. 2002 yılında sadece 24 lira olan yaşlı ve engelli aylıkları, 1 Temmuz-31 Aralık 2025 dönemi için yaşlılarda 5 bin 390 lira seviyesine, engelli aylıklarında ise engel oranına bağlı olarak 4 bin 302 ila 6 bin 454 lira aralığına ulaştı.
65 yaşını tamamlamış, sosyal güvenceden yoksun ve belirli gelir kriterlerini karşılayan vatandaşlara yaşlı aylığı ödenirken; en az yüzde 40 engellilik oranına sahip kişilere engelli aylığı, özel gereksinimli çocukların yakınlarına ise engelli yakını aylığı tahsis ediliyor. Engelli vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak araç-gereç ve ekipmanlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları kanalıyla temin ediliyor.
Kurumsal yaşlı bakım hizmetleri çerçevesinde huzurevleri, yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri, yaşlı yaşam evleri ve gündüzlü bakım merkezlerinden oluşan çok katmanlı bir hizmet modeli uygulanıyor. Resmi ve özel kuruluşlar aracılığıyla yaklaşık 30 bin yaşlıya kurumsal bakım hizmeti verilirken, Yaşlı Yaşam Evleri ile ev ortamına benzer, küçük ölçekli ve samimi yaşam alanları oluşturuluyor.
2006'dan bu yana devam eden Evde Bakım Yardımı programıyla, ağır engelli veya tam bağımlı bireylerin bakımını üstlenen aile üyelerine 2025'in ikinci yarısından itibaren aylık 11 bin 702 lira ödeme yapılıyor; bu kapsamda bugüne kadar 228 milyar lirayı aşan kaynak kullanıma sunuldu.
YADES, Vefa Programı ve dijital katılım projeleri
Yaşlı Destek Programı (YADES) ile belediyelerle işbirliği yapılarak yaşlıların kendi yaşam alanlarında desteklenmesi hedefleniyor. 2016-2025 döneminde 54 belediyede hayata geçirilen 91 projeyle 100 bini aşkın hanede yaşayan 160 binden fazla yaşlıya evde bakım, psiko-sosyal destek ve kültürel faaliyet hizmetleri ulaştırıldı. Ulusal Vefa Programı kapsamında ise ev temizliği ve kişisel bakım gibi temel ihtiyaçlarını kendi başına karşılayamayan yaşlı, engelli ve ağır kronik hastalığı olan vatandaşlara düzenli ev ziyaretleriyle destek sağlanıyor.
Engelli öğrencilerin okullarına ücretsiz taşınması, ekonomik durumu yetersiz yaşlılara yönelik gıda, yakacak, elektrik ve doğal gaz yardımları gibi çok boyutlu sosyal destekler sürerken, "Dijital Bahar" projesi sayesinde huzurevlerinde yaşayan yaşlıların tablet ve akıllı telefon kullanımı teşvik ediliyor, dijital okuryazarlık becerileri geliştiriliyor. "Nesiller Sevgiyle Buluşuyor: Torunum Olur Musun?" gibi yenilikçi projelerle kuşaklararası dayanışma ve kültürel birikim aktarımı güçlendirilirken, spor aktiviteleri ve Bocce turnuvalarıyla da sağlıklı ve aktif yaşlanma destekleniyor.
Yetkililer, üç bakanlığın koordineli çalışmalarıyla emeklilerin, yaşlıların ve kronik hastalığı bulunan vatandaşların gelir seviyesinin korunması, sağlık ve bakım hizmetlerine eşit erişimin sağlanması ve sosyal yaşama katılımlarının artırılması konusunda önemli adımlar atıldığını vurgulayarak, Türkiye'nin emeklileri ve yaşlı nüfusu toplumun merkezine alan sosyal devlet anlayışını kararlılıkla sürdürdüğünü belirtiyorlar.
