25 Ocak, hayırsever ve sosyal aktivist, herkesin büyük bir hayırsever olarak tanıdığı Hacı Zeynalabdin Tağıyev'in doğum günüdür.
Zorlu bir hayat yolu geçiren Hacı Zeynalabdin Tağıyev 1823 yılında Bakü'de dünyaya geldi.
Hayırseverin annesi Ümmü hanım, Hacı Zeynalabdin Tağıyev henüz çocukken vefat etmiştir. Annesini kaybettiğinde 10 yaşında olan Zeynalabdin'i babası meslek öğrenmesi için bir duvarcının yanına çırak olarak göndermiştir. 15 yaşını tamamladığında Zeynalabdin duvarcılık yapmaya başlamıştır.
Bir süre sonra inşaat ustası ve organizatörü olarak tanınmaya başlamış, belirli bir miktar sermaye biriktirerek 20 yaşında ev yapımı ve taş işleme işlerini organize etmiştir. Sonraki inşaat işlerini de bizzat kendisi denetlemiştir. Yaptırdığı binalarda, bizzat açtırdığı kız lisesi binasında da onun el izi hissedilmiştir.
Bir süre sonra Zeynalabdin kendini ticaret alanında ve hafif sanayide de denemek kararı almıştır. Her iki alanda da yeteneği ve kavrayışı ile başarı kazanmış, dükkanlara ve imalathaneye sahip olmuştur. Aynı zamanda Bakü petrolünü Hazar Denizi ve Kafkasya demiryolu aracılığıyla ihraç eden en büyük iş adamlarından biri haline gelmiştir.
1870 yılında Tağıyev'in artık iki kazandan oluşan bir gazyağı fabrikası vardı. Gazyağı fabrikasının yanı sıra daha sonra "Hacı Zeynalabdin" şirketini kurmuştur. Bu dönemlerde Bakü gerçek bir petrol imparatorluğuna dönüşmüştür. Bakü etrafındaki köylerdeki topraklar Rusya'dan ve yurt dışından gelen yatırımcılar tarafından satın alınmış ve burada petrol kuleleri yükselmiştir. Bu durum Hacı'nın da ilgisini çekmiş ve müteahhitliği bırakarak petrol işine başlamıştır.
Aldığı topraktan petrol fışkıran Hacı, "H.Z.Tağıyev" adını verdiği petrol şirketini tescil ettirerek madeninde ustalara yüksek maaş vermiş ve en yeni ekipmanları kurmuştur.
Sonuç olarak gelirleri hızla artmaya başlamıştır. Bundan sonra petrol fabrikaları satın almıştır. Hacı Zeynalabdin Tağıyev 1901 yılında 300 bin ruble harcayarak Bakü'de ilk kız okulunu yaptırmıştır. Bazı kaynaklarda kız okulunun inşasını Tağıyev'in ikinci eşi Sona hanımın önerdiği belirtilmektedir.
Bu, tüm Kafkasya’da tek kızlar okulu olmuş. Bina 1898 yılında inşa edilmeye başlanmış ve 1900 yılında tamamlanmış. Kızlar okulunun binası mimari açıdan Azerbaycan mimarlığının milli-romantik üslubundadır. Ana cephedeki duvar bir sıra beyaz, diğer sıra ise altın renkli taştan örülmüştür.
Belirtmek gerekir ki, hayır amacıyla kurulan cemiyetler ya Tağıyev’in bizzat katılımı ve maddi desteğiyle, ya da onun yakın yardımıyla oluşturulmuştu.
Tağıyev aynı zamanda Bakü-Şollar su hattının inşası için kişisel servetinden para ayırmıştı.
Sovyet Rusya’nın 28 Nisan 1920’de Azerbaycan’ı işgal etmesiyle durum köklü biçimde değişti. İnsanların mülkleri ellerinden alındı, milli kadrolar ve aydınlar takip edilmeye başlandı. Her şey Rusya’nın çıkarlarına yönlendirildi. Yerli halkın isteği üzerine yeni yönetimin liderlerinden biri olan Neriman Nerimanov’un talimatıyla Tağıyev’e mülk seçme imkanı verildi. O da artık elinden alınmış eski mülklerinden yalnızca Mardakan’daki bağ evini seçti.
Hacı Zeynelabdin Tağıyev, 1 Eylül 1924’te 101 yaşında (bazı kaynaklara göre 86 yaşında) vefat etti ve 4 Eylül’de defnedildi.
18 Ocak 2023’te hayırsever Hacı Zeynelabdin Tağıyev’in Bakü’de dikilen heykelinin açılışı yapıldı. Açılışa Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de katıldı.
Oxu.Az
