Emekli olduktan sonra çalışmak sadece mümkün değil, aynı zamanda oldukça avantajlı seçenek. Özellikle eşi vefat eden ve ölüm aylığı alan emekliler, kendi maaşlarını, eşinden aldıkları aylığı ve iş yerindeki ücretlerini bir arada alarak gelirlerini üçe katlayabiliyor.
Oxu.Az'ın Haber Global'den aktardığı habere göre, geçtiğimiz yıl yürürlüğe giren EYT yasası sonrasında SGK'dan aylık alan dosya sayısı 16 milyonu aştı. Bu rakamın yaklaşık 14-15 milyonunu emekliler oluşturuyor. Dikkat çekici bir istatistik olarak, Türkiye'deki emekli sayısı dünya üzerindeki 130 ülkenin nüfusundan daha fazla.
EYT ile birlikte genç yaşta emekli olanların sayısı artarken, emeklilik sonrası çalışma hayatına devam edenlerin sayısı da yükseldi. Türkiye'deki mevcut yasalara göre emekli olduktan sonra çalışmanın önünde hiçbir engel bulunmuyor. Bu durum emekliler için önemli bir ek gelir kapısı anlamına geliyor.
Çalışan emeklinin sigortası yapılıyor mu?
Emekliler çalıştıklarında mutlaka kayıtlı olmak zorunda. İşverenler tarafından Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmesi yasal bir zorunluluk. Bunun dışında kayıt dışı çalıştırmak yasalarımıza göre suç teşkil ediyor.
Ödenen primler emekli maaşını artırır mı?
Emekliler çalıştığında ödenen primler sadece meslek hastalığı ve iş kazası ile ilgili primlerdir. Bu nedenle emekli maaşını artırıcı herhangi bir etkisi bulunmuyor. Ayrıca bu primlerle ikinci bir emeklilik hakkı da elde edilemiyor.
Emekliler çalışınca aylıklarında eksilme oluyor mu?
Çalışan emekliler iş yerlerinden ücretlerini kesintisiz alıyor. Emekli aylıkları da tam ve eksiksiz ödeniyor. Herhangi bir kesinti söz konusu değil. Daha önce Bağ-Kurlulardan yapılan kesinti de tamamen kaldırıldı. Böylece çalışan emekli hem maaşını hem de çalışma ücretini tam olarak alabilir.
Hangi emeklilere 3 aylık ödeniyor?
Eşi vefat eden emekliler ölüm aylığı alma hakkına sahip. Yani eşinden ölüm aylığı bağlanmış kişi, emekli olursa her iki aylığı da alabiliyor. Bu kişi aynı zamanda bir iş yerinde çalışırsa hem eşinden ölüm aylığını, hem kendi emekli aylığını, hem de iş yerindeki ücretini alabiliyor. Böylece kendisine üç farklı kaynaktan ödeme yapılabiliyor.
Eşten aylık bağlanması için ne kadar prim lazım?
Vefat eden sigortalılar belli bir prim tutarını tamamlamışsa aylıkları hak sahibi yakınlarına bağlanıyor. Burada en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya SSK sigortalıları için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıl sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekiyor.
Emekliler memur olabilir mi?
Emekli olduktan sonra kamuda çalışmak mümkün. Ancak emekli birisi memur olursa emekli aylığı kesiliyor. Memuriyetten ya da kamu hizmetinden ayrıldıktan sonra tekrar güncellenerek bağlanıyor.
En az 47.425 tl ödeme yapılıyor
En düşük emekli aylığı ödemesi 16 bin 881 liraya yükseltildi. Eşi vefat edene ölüm aylığı oranı yüzde 50 ise 8 bin 440 liradan, yüzde 75 ise 12 bin 660 liradan az aylık ödemesi yapılamıyor. Hem emekli aylığı hem eşinden maaş alan bir kişiye alt sınır aylığı düzenlemesi kapsamında en az 25 bin 321 lira (16.881 + 8.440 lira) ödeniyor. Bu kişi çalışıyorsa ve asgari ücret alıyorsa, bu durumda aylık toplam kazancı en az 47 bin 425 lira (25 bin 321 + 22.104 lira) seviyesine ulaşıyor.
Başvuru şartı var
Bir sigortalı vefat ettiğinde eğer sigortalılık süresi uygunsa eşine aylık bağlanıyor. Burada kadın ya da erkek olunması fark etmiyor. Dul kalan eşin çalışıp çalışmaması, emekli olup olmaması da aylık bağlanmasını etkilemiyor. Fakat kişi emekli ya da çalışıyor ise bağlanacak aylığın oranı düşüyor. Çalışmayan ya da emekli olmayan kişi, vefat eden eşinin aylığının yüzde 75'ini alıyor. Eğer dul kalan eş çalışan ya da emekli ise, vefat eden eşinin aylığının yüzde 50'si bağlanıyor.
İzin ve tazminat hakkı
Emekli ya da emekli olmadan çalışanların arasında özlük hakları açısından hiçbir fark bulunmuyor. Emekliler de kıdemlerine göre izin hakkı kullanıyor. Hatta 50 yaş üstü ise izin hakkı 20 günden az olamıyor.
Çalışan emekliler de diğer çalışanlar gibi istifa ederlerse tazminat alamıyor. 1 yılı doldurmuşlarsa ve kendi istek ve kusurları dışında işten çıkartılırlarsa ihbar ve kıdem tazminatı hakları oluyor.
Emekli çalışanlar işsizlik maaşı alabilir mi?
Emekliler işten ayrıldıklarında eğer şartlar uyuyorsa geri dönüş davası açabiliyor. Ancak işsizlik maaşı alamıyor. Çünkü çalışırlarken kendilerinden işsizlik sigorta primi kesilmiyor.
