İstanbul Teknik Üniversitesi çatısı altında yürütülen bir araştırma, İstanbul'da ocak ayında partikül madde (PM10) kaynaklı hava kirliliğinin, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36 oranında gerilediğini ortaya koydu. Bazı ilçelerde dikkat çekici düşüşler yaşanırken, kent genelindeki 21 ölçüm noktasında hava kalitesinin iyileştiği belirlendi.
Çalışma, İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Hüseyin Toros tarafından, İstanbul'da 2025 ve 2026 yıllarının ocak aylarına ait hava kirliliği verileri karşılaştırılarak hazırlandı.
Araştırmada, Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki hava kalitesi izleme istasyonlarının ölçtüğü PM10 değerleri analiz edildi.
En yüksek ve en düşük ölçümler
Ocak 2026'da PM10 seviyesinin en yüksek kaydedildiği istasyon, metreküp başına 46,4 mikrogram ile "Kağıthane 1" oldu. Bu istasyonu 44 mikrogram ile "Tuzla" ve 39,8 mikrogram ile "Sancaktepe" takip etti.
Aynı ayda en düşük partikül madde ölçümü ise 8,4 mikrogram ile "Sultangazi 1" istasyonunda belirlendi. "Büyükada" istasyonunda 11,8 mikrogram, "Sarıyer" istasyonunda ise 15 mikrogram değerleri kaydedildi.
En fazla azalış ve artış yaşanan noktalar
Geçen yılın ocak ayına kıyasla en büyük düşüş yüzde 83 ile "Sultangazi 1" istasyonunda görüldü. Onu yüzde 53 azalışla "Kadıköy" ve yüzde 52 düşüşle "Bağcılar" izledi.
Buna karşılık, partikül madde oranının arttığı istasyonlar da oldu. "Yenibosna"da yüzde 35, "Arnavutköy"de ise yüzde 25 oranında artış kaydedildi.
Kent genelinde 21 istasyonda hava kalitesi iyileşirken, 2 istasyonda artış gözlendi, 1 istasyonda ise değişim yaşanmadı.
Çalışmayı değerlendiren Prof. Dr. Hüseyin Toros, hava kalitesinin dünya genelinde en kritik çevre sorunlarından biri olduğuna dikkat çekti. Solunan havanın insan sağlığını ve geleceğini doğrudan etkilediğini vurgulayan Toros, temiz hava eksikliğinin sağlık harcamalarını artırdığını ve iş gücü kaybına yol açtığını ifade etti.
Son 100-150 yılda fosil yakıt kullanımındaki büyük artışa işaret eden Toros, yer altında milyonlarca yılda oluşmuş enerji kaynaklarının yakılması sırasında atmosfere ciddi miktarda kirletici salındığını belirtti.
Şehirlerde başlıca kirletici kaynağın motorlu taşıtlar olduğuna değinen Toros, İstanbul'da araç sayısının yaklaşık 6 milyona ulaştığını, yoğun trafik ve dur-kalkların hem yanma kaynaklı emisyonları hem de fren balataları ve lastiklerden yayılan partikülleri artırdığını kaydetti.
Toros, hava kalitesi konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulayarak bunun için düzenli ölçüm yapılmasının ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılmasının önemine dikkat çekti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesinin İstanbul genelinde 37 farklı noktada sürekli ölçüm yapan hava kalitesi izleme istasyonları bulunduğunu belirten Toros, vatandaşların bu verilere cep telefonu ve bilgisayar aracılığıyla erişebildiğini söyledi.
İstanbul Teknik Üniversitesi olarak her ay hava kalitesini değerlendirdiklerini aktaran Toros, geçen yılın ocak ayı, bu yılın ocak ayı ve bir önceki aralık ayının karşılaştırıldığını ifade etti. Kalite kontrol sürecinin ardından 37 istasyonun 24'ünde partikül madde verilerinin yüzde 75 ve üzerinde yeterlilik sağladığını belirtti.
Toros'un paylaştığı verilere göre, geçen yıl ocak ayında İstanbul genelindeki ortalama PM10 değeri 41,5 mikrogram olarak ölçüldü. Geçtiğimiz aralık ayında bu değer 35,9 mikrograma gerilerken, 2026 Ocak ayında 26,5 mikrogram seviyesine düştü.
Bu verilere göre, geçen yılın ocak ayına kıyasla bu yılın ocak ayında yüzde 36, aralık ayına göre ise yüzde 26 oranında iyileşme gerçekleşti.
Prof. Dr. Toros, iki yıl arasında emisyon kaynaklarında belirgin bir değişim gözlemlenmediğini, her iki dönemde de okulların yarıyıl tatiline girdiğini ve sanayi faaliyetlerinin sürdüğünü belirtti.
Hava kalitesindeki iyileşmenin temel nedeninin meteorolojik koşullar olduğunu ifade eden Toros, 2026 Ocak ayının bir önceki yıla göre daha yağışlı geçtiğini söyledi.
Yağışlı ve rüzgarlı havanın kirleticilerin dağılmasına yardımcı olduğunu dile getiren Toros, hava kalitesinin korunması için bireysel davranış değişikliklerinin de önemli rol oynadığını sözlerine ekledi.
İstanbul'da bulunan istasyonların hava kirliliği partiküler madde ortalaması
İstanbul'da bulunan istasyonların hava kirliliği partiküler madde ortalaması
İstanbul'da bulunan istasyonların hava kirliliği partiküler madde ortalaması
Anadolu Ajansı
