Sömestr tatiline sayılı günler kala milyonlarca çocuk için dinlenme heyecanı başlarken, birçok ailede karne stresi giderek artıyor. Uzmanlar, bu dönemin çocukların ruh sağlığı açısından kritik bir eşik olduğuna dikkat çekerek, yanlış ebeveyn tutumlarının kaygı bozuklukları, özgüven kaybı ve kalıcı psikolojik sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, özellikle ortaokul ve lise çağındaki çocukların karne döneminde yoğun baskı hissettiğini belirterek, "Karne çoğu çocuk için bir değerlendirme olmaktan çıkıp yargılanma anına dönüşüyor. Bu da değersizlik, yetersizlik ve umutsuzluk duygularını tetikliyor" dedi.
Başakgil'e göre ailelerin en sık yaptığı hataların başında çocukları yaşıtlarıyla kıyaslamak geliyor.
"‘Arkadaşın senden daha iyi", ‘Kuzenin takdir aldı" gibi cümleler yalnızca motivasyonu değil, benlik saygısını da zedeliyor. Çocuk kendini yetersiz ve sevilmeye layık olmayan biri gibi hissetmeye başlıyor" ifadelerini kullandı.
Uzmanlara göre bu tür yaklaşımlar, çocukların aileden uzaklaşmasına ve riskli davranışlara daha açık hale gelmesine neden olabiliyor.
"Karne çocuğun kimliği değildir"
Başarısızlığın geçici bir durum olduğunun altını çizen Başakgil, "Karnedeki notlar çocuğun kimliği değildir. "Tembelsin", "Bu kafayla bir şey olamazsın" gibi sözler, çocuğun zihninde "Ben işe yaramıyorum" inancını oluşturur. Bu da depresyon ve yoğun kaygının temelini atar" dedi.
Uzmanlar, karne dönemlerinde yaşanan trajik olayların hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor. Aşırı baskı, cezalandırma korkusu ve değersizlik duygusu birleştiğinde çocukların kendine zarar verici davranışlara yönelebileceği belirtiliyor.
Başakgil, "Karne ve sınav notlarının çocuğun değerini belirleyen bir ölçüte dönüşmesi, umutsuzluk ve kendinden nefret duygusunu besler. Bu süreç, ağır psikolojik sonuçlara neden olur" uyarısında bulundu.
Uzmanlara göre karne döneminde yapılmaması gerekenler;
Kötü not nedeniyle spor ve sosyal faaliyetleri yasaklamak;
Sürece değil, yalnızca sonuca odaklanmak;
Önce eksikleri konuşup güçlü yönleri görmezden gelmek;
Düşük notlar nedeniyle sevgiyi geri çekmek, soğuk ve mesafeli davranmak;
Karne hediyelerine de değinen Başakgil, maddi ödüllerin yanlış kullanıldığında çocukta "ancak başarırsam değerliyim" algısı oluşturduğunu söyledi.
"En güçlü ödül, çabanın görülmesi ve takdir edilmesidir. Kitap, boya kalemi, birlikte yapılan bir gezi ya da kültürel etkinlikler çok daha sağlıklı tercihlerdir" dedi.
Uzmanlar; bilgisayar, cep telefonu gibi pahalı hediyelerin veya evcil hayvan gibi büyük sorumluluk gerektiren armağanların karne hediyesi olarak verilmesini önermiyor.
Psikolog Buse Başakgil, ailelere şu çağrıyla sesleniyor:
"Çocuğunuza yanında olduğunuzu hissettirin. Onu notlarıyla değil, olduğu haliyle sevin. Çünkü bir çocuğun hayatındaki en güçlü not, ailesinden aldığı ‘sen değerlisin" mesajıdır."
Türkiye Gazetesi
