"Bence, Başkan Trump'ın yönetimi döneminde ABD-Azerbaycan ilişkileri büyük ölçüde iyileşmiş durumda. Onun yönetiminin ilk dönemlerinde dış politikayla uğraşan bazı üst düzey görevli şahıslarla sohbetlerimiz zamanı Azerbaycan'la Ermenistan arasında barış anlaşması üzerinde mutabakat sağlanması yakın olduğu için Cumhurbaşkanı Trump'ın bu sürecin ilerlemesine şahsen müdahil olmasının daha mantıklı olduğunu müzakere ediyorduk. O da bunu yaptı."
Bu sözleri ABD Başkan Yardımcısı James David Vance'ın Azerbaycan'a ziyaretinin sebeplerini ve doğuracağı sonuçları yorumlayan Jamestown Vakfı Yönetim Kurulu üyesi, ABD'nin Azerbaycan'daki eski Büyükelçisi ve uluslararası ilişkiler uzmanı Matthew Bryza dedi.
Büyükelçi, Trump'ın sürece şahsen katılmasının onu ileri götürdüğünü ve birçok açıdan, aynı zamanda karşılıklı güvenin oluşturulması için özel önem taşıdığını vurguladı:
"İtiraf etmeliyim ki, Karabağ sorunu üzerinde çalıştığım tüm dönemlere her zaman barış anlaşmasına varmanın yegane yolunun ABD Başkanı'nın bizzat bu sürece destek vermesi olduğunu düşünüyordum - yani siyasi ve duygusal destek göstermesi önemlidir. Çünkü bölgede ciddi siyasi ve güvenlik türbülansı mevcuttur. Azerbaycan dünyada hem Rusya hem de İran'la sınırı olan yegane devlettir.
Böylece, Cumhurbaşkanı Trump bunu yaptı. O, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i ve Başbakan Nikol Paşinyan'ı 8 Ağustos'ta Washington'da Beyaz Saray'a davet etti ve bu, barış sürecini gerçek şekilde ileriye doğru itti. Bu adımla Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in de Başkan Trump'ın hakikaten yalnız stratejik ortaklık değil, aynı zamanda liderler ve ülkeler arasında dostluk ilişkilerini istediğini gördüğünü düşünüyorum. Ben, Cumhurbaşkanı Aliyev'in tepkilerini televizyonda izledikçe, konuşmalarını dinledikçe ve onunla yeterince zaman geçirmek şerefine ermiş biri gibi, onun ABD-Azerbaycan ilişkilerinin şu anki durumundan memnun olduğunu diye bilirim. Cumhurbaşkanı Trump'ın Avrupa dışındaki ülkelerde iç süreçlerle bağlı ders verir gibi konuşmamasının, ülkelerin kendi milli menfaatlerini takip etmeli olduğuna inanmasının Cumhurbaşkanı Aliyev tarafından da yüksek değerlendirildiğini düşünüyorum. Kanımca, Başkan Trump Cumhurbaşkanı Aliyev'e ve Başbakan Paşinyan'a bunu yaptıklarına göre saygıyla yanaşıyor."
Bryza, Vance'ın ziyaretinin Başkan Trump tarafından başlatılan sürecin devamı olduğunu belirtti:
"Başkan Yardımcısı Vance'ın Azerbaycan ve Ermenistan'a ziyareti de bu sürecin bir parçasıdır - yani ABD'nin iki ülkeye barışın sağlanmasında yardım göstermesi ve sermayelerinin teşfik edilmesi amacını taşıyor. Bu bağlamda ABD Ticaret Odası'nın Azerbaycan'a ilk defa gerçekleştirdiği ziyaret büyük önem taşıyor. Başkan Trump, ABD şirketlerinin Azerbaycan'da, Ermenistan'da veya Ukrayna'da yatırımlarını artırmasını ve iş dünyasının imkanlarının genişlemesini bazı barışı bozmak isteyen güçler için caydırıcı faktör olarak değerlendiriyor. Aynı yaklaşım elbette İran ve Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerine de ait."
Sonda Büyükelçi, Başkan Trump'ın TRIPP (Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası) projesine yaklaşımından bahsetti:
"Trump'ın bakış açısına göre Uluslararası Barış ve Refah Rotası, üç fonksiyonu yerine getiriyor. Birincisi, insanların kazanç sağlaması, iş yerlerinin açılması ve ekonomik artış için imkanlar sağlıyor. İkincisi, koridor üzerinde yerleşen tüm ülkelerle ABD'nin ilişkilerini güçlendiriyor ve kritik mineraller için güvenli tedarik hatlarını sağlamaya yardım ediyor. Nihayet, bu tür yatırımlar ABD yatırımcılarının ve iş dünyasın bölgede mevcutluğu diğerleri tarafından durumun istikrarsızlaştırılmasının karşısını alıyor ve barış süreçlerinin ilerlemesini teşfik ediyor."
Söhrab İsmayıl
