Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Cumhuriyeti Başbakanı Nikol Paşinyan 8 Ağustos'ta Beyaz Saray'da basına açıklamada bulundular.
Oxu.Az AZƏRTAC'a dayanarak bildiriyor ki, önce ABD Başkanı basına açıklamada bulundu.
Başkan Donald Trump'ın açıklaması
- Teşekkür ederim, büyük bir şereftir, minnettarım.
Otuz beş yıldır savaş vardı, şimdi ise onlar dostlar ve uzun vadeli perspektifte dost kalacaklar. Büyük bir şerefle sizi burada - Beyaz Saray'da selamlıyorum. Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki tarihi nitelik taşıyan barış zirvesine hoş geldiniz. Elbette ki, bu sözleri büyük bir memnuniyet hissiyle söylüyorum. Bu insanlar - iki büyük lider - Başbakan Paşinyan ve Cumhurbaşkanı Aliyev burada birlikte yer alıyorlar. Her ikisine de teşekkür ediyorum ki, onlar bu Bildiriyi - gerçekten de çok önemli bir belgeyi burada - Washington'da imzalayacaklar. Onlar her zaman düşünüyorlardı ki, bu mümkün değil, ama bugün mümkündür. Aynı zamanda, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya minnettarlığımı bildiriyorum. Ayrıca özel temsilci Steve Witkoff'a ve Dışişleri Bakanlığı'nın tüm diğer ekip üyelerine minnettarım. Çok sağ olun. Aynı zamanda, ülkelerinizin heyetleri de bugün burada yer alıyorlar. Ciddi şekilde diplomatik çabalar göstererek büyük başarılara imza attık.
Evet, 35 yıldır Ermenistan ve Azerbaycan savaş halinde ve büyük bir çatışma içindeydi. Bu çatışma her iki devlete yıllar boyunca büyük zarar vermiştir ve onlar çıkış yolu arıyorlardı. Aynı zamanda, Avrupa Birliği, Ruslar da bu yönde ciddi şekilde çalışmışlardır. Ama olmadı. Bütün gün uykulu olan Joe Biden da denedi, ancak o da bunu başaramadı, olmadı. Diğer ekipler, diğer devletler de bunu denediler. Ama olmadı. Bu sefer ise biz ABD olarak çok büyük belgeler silsilesine imza attık ve onlar da bu anlaşmanın bir parçası olacak.
Ermenistan ve Azerbaycan ticarete başlamak, diplomatik ilişkileri yeniden kurmak, egemenliğe ve toprak bütünlüğüne saygı göstermek şartıyla faaliyet gösterecekler. Her iki lider, aslında, sık sık görüşmüyordu. Ama sanırım, siz ikiniz de bu görüşmede iyi ilişkiler kurdunuz, aynı zamanda, görüşmelerde. Bildiride de belirtiliyor ki, - aslında, bu benim için büyük bir şereftir, - tam olarak Trump Güzergahı - barış ve refah rotası Ermenistan'ın egemenliğine saygı göstererek Azerbaycan'ın, aynı zamanda, Nahçıvan bölgesine tam erişimini sağlayacak. "Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergahı" aracılığıyla bunu başaracaklar. Her iki devlet bunun üzerinde çalışacak. Çok önemli bir bölge, özellikle her ikiniz için önemli bir bölge. Aynı zamanda, Ermenistan da bu koridoru geliştirmek için ABD ile özel bir işbirliğine imza atıyor. Onlar söz veriyorlar ki, 99 yıl boyunca ve 99 yıldan sonra da bu işbirliğinin süresini uzatacaklar. Biz de - Amerikan şirketleri de o bölgeye gidip orada büyük altyapı çalışmaları yapmak niyetindeler. Onlar orada büyük paralar harcayacaklar. Bu paralar, elbette ki, bizim üç devlete fayda sağlayacak. Bu, tüm bölge, aynı zamanda, tüm dünya için son derece önemli ve faydalı haberlerdir.
ABD, aynı zamanda, her iki ülke ile enerji, teknoloji, yapay zeka alanında ikili ilişkiler kuracak ve anlaşmalar imzalayacak. Kris de burada ülkemizi temsil edecek. Bu işi Kris'ten daha iyi yapan kimse yok. Kris'in dediği gibi, bu alanlar çok verimlidir ve bize büyük başarı kazandıracak.
Böylece, bu yeni yönde büyük başarılara imza atıldı. Önceki yıllara baktığımızda görüyoruz ki, yeni petrol-gaz alanında büyük işler yapmışız. Aynı zamanda, Azerbaycan ve ABD arasında da büyük işler yapılmış. Özellikle savunma alanında büyük başarılar var. Onlar bu konuda çok memnunlar. Cumhurbaşkanı olarak benim isteğim de bölge ve bir bütün olarak dünya için barış ve refahın sağlanmasıdır.
Umuyorum ki, bundan sonra da başarılara ulaşacağız. Bu bağlamda başarılarımız çok olacak.
Sonra Azerbaycan Cumhurbaşkanı basına açıklama yaptı.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in açıklaması
- Teşekkür ederim, sayın başkan. Aynı zamanda, öncelikle, davet için minnettarım. ABD Başkanı'nın davetini kabul ederek burada bulunmak büyük bir şereftir. Biz, gerçekten de, yeni bir tarihi sayfaya imza atıyoruz. Aynı zamanda, ABD ve Azerbaycan arasındaki ikili ilişkiler yeni bir seviyeye çıkıyor ve stratejik ortaklığımız artık başlıyor. Bu yönde birkaç ay içinde belgeler ve tüm metinler hazırlanacak. Azerbaycan için bu, tarihi bir başarıdır. Çünkü bugün stratejik ortaklık bağlamında dünyanın en büyük ülkesiyle ilişkiler kuruluyor. Elbette ki bu, hem büyük bir fırsat, hem de büyük bir yükümlülük ve sorumluluktur.
Stratejik ortaklık formatı birçok alanı kapsıyor - karşılıklı yatırım, ticaret, iletişim, yapay zeka, transit, aynı zamanda, savunma alanı, terörizme karşı mücadele ve diğer alanlar da buna dahildir. Umuyoruz ki, bu ve diğer alanlarda çok aktif bir şekilde işbirliğine imza atacağız. Büyük imkanlar, fırsatlar açılıyor. Azerbaycan bu yönde gelişecek, ülkenin ekonomisini çeşitlendirecek ve bugün olduğu gibi, işsizliği daha da azaltacak, aynı zamanda, geleceğe büyük iyimserlikle bakacağız.
Sayın başkan, size teşekkür ederim ki, 1992 yılında, - Azerbaycan sadece bir yıl önce bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra, - bize uygulanan kısıtlama 33 yıl sonra kaldırıldı. Bugün bu gerçekleşti. Bugün, gerçekten de, Azerbaycan halkının hafızasına kazınacak. Büyük şeref ve minnettarlık duygusuyla bugün düşüncelerimizi paylaşıyoruz ki, Başkan Trump'ın stratejik vizyonu ve yaklaşımı sayesinde sadece bizim bölgemizde değil, aynı zamanda son aylarda Asya'da, Afrika'da ve şu anda Güney Kafkasya'da savaşlara son verildi.
Otuz yıldan fazla bir süredir bu savaşa son veremiyorduk. Hayatları kaybettik ve çok kötü bir savaş içindeydik ve Başkan Trump, onun ekibi ve yakın dostumuz Bay Whitkoff ve onun ekibi olmasaydı, muhtemelen bugün Ermenistan ve Azerbaycan yine bu bitmeyen müzakere sürecinde kalırdı.
Bugün, gerçekten de, tarihi bir gündür. Bugün biz Güney Kafkasya'da barışı tesis ediyoruz. Bu, sadece bizim bölgemiz için değil, aynı zamanda tüm dünya için büyük bir fırsattır. Böylece, gerçekten de, tam olarak Trump refah ve barış güzergahı iletişim, bağlantılar açısından duvarları yok edecek, ilişkiler kuracak ve bir dizi ülke için yatırım, sermaye, istikrar ve refah açısından büyük fırsatlar açacaktır.
Azerbaycan ve Ermenistan aynı dönemde, Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra bağımsız oldu. Ama o dönemde biz zaten savaş içindeydik. Biz, elbette ki, birçok yılı kaybettik. Savaşlar, işgal ve kan dökülmesi ile ilgili endişe içindeydik. Bugün tarihi bir gündür, barış günüdür. Başkan Trump Kafkasya'ya barış getiriyor. Bu nedenle biz, gerçekten, ona çok minnettarız. Eminim ki, Ermenistan ve Azerbaycan cesaretle barışa ulaşacak ve halklarımız da barışacaktır. Biz bu tür çatışmalara ve kan dökülmesine son verecek ve başarıyla ilerleyeceğiz.
Böylece, çok seviniyorum. Elbette ki, büyük bir tarihe imza atıyoruz. Sayın Başkan, size bir kez daha teşekkür ederim. Bizim için, bölgemiz için ve tüm dünya için yaptıklarınız için minnettarım.
ABD Başkanı Donald Trump: Çok teşekkür ederim. Kaç yıldır başkansınız?
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: 22 yıldır başkanlık görevini yürütüyorum.
ABD Başkanı Donald Trump: Elbette ki, büyük işlerdir, büyük başarılardır ve bu konudaki emeğiniz takdire şayandır. Teşekkür ederim. Buyurun.
Daha sonra Ermenistan başbakanı bir açıklama yaptı.
Başbakan Nikol Paşinyan'ın açıklaması
- Teşekkür ederim, Sayın Başkan.
Hanımefendiler ve beyefendiler.
Bugün biz, gerçekten de, Ermenistan-Azerbaycan ikili ilişkileri açısından temel bir aşamaya adım atıyoruz ve geçmişi geride bırakarak ileriye bakıyoruz. Bu aşama Başkan Trump'ın şahsen dahil olması ve bu süreçte katılımı olmadan mümkün olmazdı. Böylece, barış anlaşmasının hazırlanması ve imzalanması sonuç olarak iki ülke arasında yeni bir aşamanın açılması ve ülkelerimiz arasında egemenliğe ve toprak bütünlüğüne saygıyla yaklaşılmasının bir başlangıcıdır. Başkan Trump da şahsen bugünkü Bildiriye imza atacak. Elbette ki, bu sözlerle ve bu katılımla tarihimizin yeni bir bölümüne başlıyoruz. Güney Kafkasya'da barış, huzur, ekonomik işbirliği ve kalkınma gerçekleşecektir.
Böylece, aynı zamanda, bu belge iletişim ve ulaşım bağlamında bizim bölgemizde tam olarak egemenlik, toprak bütünlüğü ve hukuki yetki açısından da önemli bir girişimdir. ABD ve Ermenistan bu bağlamda "Uluslararası Barış ve Refah için Trump'ın Güzergahı"nın tamamlanması ve uygulanması bağlamında birlikte eşit çalışacak. Ekonomik fırsatların artırılmasında, aynı zamanda, altyapıya yatırımların yapılmasında, bölgesel ilişkilerin kurulmasında, ayrıca çatışmaların çözümünde yer alan bir ülke olarak ABD liderliğinin öncülüğü bu bağlamda onun önemini daha da artıracak.
Başkan Trump'a teşekkür ediyorum, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki çatışmanın sona erdirilmesi bağlamında Size minnettarım. Bu, gerçekten de, tarihi bir gündür. Bu, ülkelerimiz arasında ve bizim için bir başarıdır, bölgemiz için bir başarıdır. Dünya da bundan kazanacak. Çünkü barış içinde yaşayan bir bölge ve dünya daha müreffeh ve eşit bir dünya demektir.
Sayın Başkan, bugünkü büyük başarılar Sizin küresel liderliğinizin açık bir tezahürüdür ve bunun bariz bir örneğidir. Barış inşa edici olarak rolünüz yadsınamaz. Böylece, barışın tesis edilmesi için siyasi irade, taahhüt ve cesaret gereklidir. Burada en önemli nokta şudur ki, gerçekten de, tam olarak bu amaca inanmak gerekir. Kutsal "İncil"de belirtildiği gibi, Tanrı barış yaratan insanları kutsal kılsın ve biz hem Size Sayın Başkan Aliyev, hem Sayın Trump'a, hem de diğer meslektaşlara - Ermenistan'dan, Azerbaycan'dan, ABD'den olan tüm meslektaşlara ve bölgemizin tüm halklarına, ülkelerimizin halklarına, nüfusumuza teşekkürlerimizi bildiriyor ve tebrik ediyorum. Daha önce de belirttiğim gibi, bu, gerçek anlamda dünyayı daha iyi bir yer haline getirecektir.
ABD Başkanı Donald Trump: Tekrar teşekkür ederim. Gerçekten de, her birimiz için çok önemli bir gündür. Yani acıları, felaketleri geride bırakarak bugün başarıyı kutluyoruz. Bu, büyük bir başarıdır, her iki liderin başarısıdır. Geçen 35 yılda ne kadar insan öldürüldü, şimdi ise bizi büyük bir barış bekliyor. Ben, elbette ki, bu barışı sabırsızlıkla bekliyorum. Bu, her birimiz için büyük bir başarıdır. Sizi içtenlikle tebrik ediyorum. Siz, gerçekten, inanılmaz liderlersiniz ve isimleriniz tarihe bu şekilde kazınacak. Uzun süredir siz düşünüyordunuz ki, artık barışa ulaştınız, ama sonra olmadı. Sonra diğer meseleler ortaya çıktı ve sonuç itibarıyla bu, gerçekten çok özel bir gündür.
Sonra sorular cevaplandırıldı.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan: Bence, Başkan Trump Nobel Barış Ödülü'ne layıktır ve biz bu teklifi destekleyeceğiz. Bence bu, apaçık ortadadır. Bugün burada olmamız o başarının bariz bir örneğidir. Umuyorum ki, Siz bizi de o törene davet edeceksiniz.
ABD Başkanı Donald Trump: Evet, ön sıralarda olacaksınız. Endişelenmeyin.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan: Biz onun taraftarıyız.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Ben teklif etmek istiyorum. Belki, biz başbakan Paşinyan ile anlaşarak ortak bir girişim de başlatalım, Nobel barış ödülünün barış komitesine gönderelim ki, Sayın Trump bu ödüle layıktır. Savaş içinde olan iki ülkenin liderleri olarak bu tarihi imzalama törenine katılmak, gerçekten de, gerçek bir başarıdır ve hiç kimse bu başarıya imza atamıyordu. Burada birçok başkan oldu. 1990'lı yıllardan faaliyet gösteren farklı başkanlar oldu ve fiilen benim Ermeni meslektaşım ile 1992'den başlayan Minsk sürecine son verdik. AGİT'in Minsk grubu artık 30 yıldır faaliyet gösteriyordu. Peki şimdi Başkan Trump değilse, bu barış ödülüne kim layıktır? Ben tarihe, çok garip kararlara girmek istemiyorum. Barış Komitesi bazılarına, genel olarak, hayatta bir iş yapmayan kişilere bu ödülü verdi. Ama Başkan Trump sadece altı ay içinde mucizeye imza attı ve eminim ki, Ermenistan'dan olan meslektaşım bu girişimi destekleyecek. Buradaki izleyicilerin tepkilerine dayanarak, bence, ortak bir mektup hazırlayabiliriz. Umuyorum ki, Siz de beni o törene davet edeceksiniz ve memnuniyetle o törene katılırım.
ABD Başkanı Donald Trump: Teşekkür ederim. Çok sağ olun.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan: Eğer bir taslak versiyon varsa, ona doğrudan imza atalım, bitsin bu mesele.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Yani biz artık gerekli belgeleri imzaladık.
ABD Başkanı Donald Trump: Bu arkadaşların başarıları çok önemli ve çok yüksektir, onlar büyük liderlerdir ve ben bu iki kişiyi bir araya getirdim. Azerbaycan ve Ermenistan güzel ülkelerdir. Düşünmüyorum ki, bundan sonra bu ülkeler geriye adım atacaklar. Büyük sorunlar artık çözüldü.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: İzninizle, ben söylemek istiyorum ki, bugün biz barış anlaşmasına start veriyoruz. Artık bu süreç çoktan gidiyordu. Neden bunun paraflanması burada - bir numaralı başkentte, dünyada bir numaralı ofiste ve muhteşem Başkan'ın katılımıyla gerçekleşiyor? Bu o demektir ki, burada ne şüpheler, ne başka bir meseleler olmamalıdır. Eğer ya başbakan Paşinyan'ın, ya da benim aklımda geriye adım atmak fikirleri olsaydı, buraya gelmezdik. Tam emin olabilirsiniz. Burada gerçekleşen olaylar barışa, uzun vadeli, ebedi barışa götürecektir.
Ermenistan'ın başbakanı Nikol Paşinyan: Özür dilerim, tamamen katılıyorum, hiçbir eklemem yok.
ABD Başkanı Donald Trump: Teşekkür ederim. Bence, güzel sözlerdir, güzel bir açıklamadır. Azerbaycan ve Ermenistan ile işbirliği son derece önemlidir. Ben tarihi biliyorum, materyalleri okuyorum ve onların, gerçekten de, son yıllar boyunca büyük sorunları vardı. Yani savaş içinde yaşıyorlardı. Çoğu zaman savaş içindeydiler. Elbette, her iki ülkenin insanlarıyla tanışıyorum. Onlar muhteşem insanlardır. Bu, olmamalıydı. Düşünüyorum ki, biz bu başarıya daha erken imza atabilirdik. Burada seçimleri sahteleştirdiler vs. - o konuya değinmek istemiyorum. Ama evet, gerçek budur. Eğer sahteleştirilmeseydi, ben burada dört yıl önce olurdum ve dört yıl önce bu anlaşmalar imzalanabilirdi. Ama olmadı. Biden yönetimi bu bağlamda, neredeyse hiçbir şey, sıfır, hiçbir şey yapmadı. Onlar, genel olarak, hiçbir iş yapmıyorlardı. Bakın, solumda ve sağımda oturan bu arkadaşlar çok akıllıdırlar, çok bilgedirler. Düşünüyorum ki, onlar, sadece beni aramayacaklar, kendi aralarında çözecekler. Biz artık barış anlaşmasına çok yakınız. Bu, geçici bir şey değil. Onlar ticaret yapacaklar, ABD ile ilişkiler kuracaklar. Ben her zaman onların akıllı, bilge ve profesyonel olduklarını hatırlayacağım. Biz de yüzde yüz tam olarak kendimizi buna adayacağız ki, bu başarılsın. Onlar, gerçekten de, büyük iş yaptılar, büyük cesaret ve yürekle davrandılar. Çok karmaşık, çok zorlu bir bölgeden geliyorlar. Onlar çok akıllı, çok güçlü ve büyük enerjili liderlerdir.
Böylece, ben hayatları kurtarmayı seviyorum. Hayatları kurtardığında, elbette ki, sen daha barış içinde yaşayan bir dünyaya sahip olursun. İşte, bu iki lidere teşekkür ediyorum. Onların cesareti ve isimleri tarihe kazınacak ve bu yönde çalışmak, elbette ki, büyük bir onurdur. Teşekkür ederim.
ABD ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları Donald Trump ve İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan Üçlü Bildiri ile ilgili açıklama yaptılar.
Oxu.Az bu konuda Report'a dayanarak haber veriyor.
Belirtelim ki, bundan önce ABD Başkanı Donald Trump'ın Azerbaycan ve Ermenistan liderleriyle ayrı ayrı görüşmeleri oldu.
