Bakü-Grozni seferini gerçekleştiren Azerbaycan Havayolları'na (AZAL) ait Embraer 190 tipi yolcu uçağının Aktau şehri yakınlarında dış etkenler sonucunda kaza yapmasının üzerinden bir yıl geçti.
Oxu.Az'ın hatırlatmasına göre, kaza sonucunda uçakta bulunan 67 kişiden 38'i hayatını kaybetti, 29 kişi ise hayatta kaldı.
Kaza nasıl gerçekleşmişti?
25 Aralık'ta Azerbaycan Havayolları şirketine ait J2-8243 numaralı Bakü-Grozni seferini gerçekleştiren Embraer 190 tipi uçak, acil iniş zorunluluğu nedeniyle Aktau şehri yönüne yönlendirilerek, şehir yakınlarında kaza yaptı. Uçakta 5 mürettebat üyesi ve 62 yolcu olmak üzere, toplam 67 kişi vardı. Kaza sonucunda 38 kişi hayatını kaybetti, 29 kişi ise hayatta kaldı.
St. Petersburg şehrinde düzenlenecek BDT Gayri Resmi Zirve'ye katılmak için Rusya Federasyonu'na ziyarete giden Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e Rusya hava sahasındayken meydana gelen uçak kazası hakkında bilgi verildi ve Devletimizin Başkanı derhal Bakü'ye geri dönmek talimatı verdi.
Aynı zamanda Cumhurbaşkanı'nın Kararı ile kazanın nedenlerini araştırmak amacıyla Başbakan Ali Asadov'un başkanlığında Devlet Komisyonu kuruldu. Bunun yanı sıra, olayı yerinde araştırmak için Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in talimatıyla Dijital Gelişim ve Ulaştırma Bakanı, Olağanüstü Haller Bakanı, Başsavcı Yardımcısı, Sağlık Bakan Yardımcısı, Devlet Sivil Havacılık Ajansı Müdür Yardımcısı, AZAL Başkan Yardımcısı ve diğer ilgili kurumların temsilcileri Kazakistan'ın Aktau şehrine gönderildiler.
Araştırmanın ilk sonuçlarına göre, Bakü-Grozni güzergahıyla hareket eden AZAL uçağının Grozni şehrine yaklaşırken Rusya'nın Pantsir-S hava savunma sistemi tarafından saldırıya maruz kaldığı tespit edildi. Yani kazaya sebep Rusya'nın uçaksavar füzesi oldu. Bilgilere göre, Grozni üzerinde SİHA hareketi yoğunluğu sırasında J2-8243 sayılı seferi gerçekleştiren uçağa ateş açıldı ve füzenin parçaları uçağın yakınında havada patlayarak yolculara ve mürettebat üyelerine zarar verdi.
Ayrıca, hasar gören uçağın pilotlarının acil iniş talebinde bulunmalarına rağmen, Rusya havaalanlarına iniş izni verilmediği de vurgulandı. Bunun yerine, mürettebata Hazar Denizi üzerinden Kazakistan'ın Aktau kentine uçmaları talimatı verildi. Uçağın GPS navigasyon sisteminin uçuş boyunca bloke olduğu bildirildi.
Azerbaycan tarafının kararlı tutumu, Rusya'nın sorumluluktan kaçınması
Olayın hemen ardından Azerbaycan tarafı Rusya'ya taleplerini açıkça dile getirdi. Buna göre, resmi Moskova özür dilemeli, suçunu kabul etmeli, sorumluları cezalandırmalı, cezai sorumluluğa sevk etmeli ve Azerbaycan devletine, yaralı yolculara ve mürettebat üyelerine tazminat ödemeliydi.
Ancak Rusya tarafı, kaza ile ilgili çeşitli bahaneler öne sürerek sorumluluktan kaçmaya çalıştı. Kremlin, olayın Ukrayna'ya ait insansız hava aracı, uçağın kuş sürüsüyle çarpışması veya uçaktaki oksijen tüpünün patlaması gibi temelsiz iddialarda bulunarak sorumluluktan kaçındı.
Kazanın nedenlerine ilişkin ön raporda da uçağın dış etkenler sonucu düştüğü belirtildi. Tartışılmaz kanıtlar ve Azerbaycan'ın kararlı tutumu Rusya'yı özür dilemeye zorladı. Böylece, olaydan üç gün sonra, 28 Aralık'ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i arayarak özür diledi.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycan Havayolları'na ait yolcu uçağının Rusya hava sahasındayken dışarıdan fiziksel ve teknik müdahaleye maruz kaldığını, tamamen kontrolünü kaybettiğini, Kazakistan'ın Aktau kentine yönlendirildiğini ve ancak pilotların cesareti ve profesyonelliği sayesinde acil iniş yapabildiğini kaydetti.
Devletimizin Başkanı, uçağın gövdesinde çok sayıda delik bulunduğunu, yolcuların ve mürettebat üyelerinin havada iken uçağın güvertesine giren yabancı parçacıklardan yaralandığını ve hayatta kalan kabin görevlileri ve yolcuların bu konudaki ifadelerinin dışarıdan fiziksel ve teknik müdahalenin varlığını doğruladığını vurguladı.
Görüşme sırasında devlet başkanları, bu trajedinin tüm ayrıntılarının ciddi ve kapsamlı bir şekilde soruşturulması ve faillerin adalete teslim edilmesi konularını görüştüler.
Azerbaycan devletinin uçak kazasında hayatını kaybeden ve yaralananlara dikkati
Pilotların ve mürettebatın kahramanlığı sayesinde uçaktaki yaklaşık 30 yolcu hayatta kalmayı başardı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, bu fedakarlığı büyük takdirle karşılayarak, "Bakü-Grozni Seferi Sırasında Azerbaycan Havayolları A.Ş.'ye ait Embraer 190 Yolcu Uçağının Kazasında Yüksek Profesyonellik ve Cesaret Gösteren Kişilere Ödül Verilmesi" hakkında Kararname imzaladı.
Kararname uyarınca, pilotlar İgor İvanoviç Kşnyakin, Aleksandr Georgiyeviç Kalyaninov ve rehber Aliyeva Hökume Celil kızına ölümünden sonra "Azerbaycan Milli Kahramanı" unvanı verildi. Diğer rehberler Asadov Zülfikar Serdar oğlu ve Rahimli Aydan Vagif kızına ise 1. derece "Raşadet" Nişanı verildi.
Uçağın mürettebat üyeleri - pilotlar İgor Kşnyakin, Aleksandr Kalyaninov ve rehber Hökume Aliyeva 2. Fahri Hiyaban'da toprağa verildi.
Ayrıca, Merkez Bankası'nın tavsiyesi ve Azerbaycan Bankalar Birliği (ABA) ile Azerbaycan Mikrofinans Birliği'nin (AMFA) inisiyatifiyle kazada hayatını kaybeden mürettebat üyeleri ve yolcuların banka ve banka dışı kredi kuruluşlarına olan kredi yükümlülükleri tamamen silindi.
Kardeş Kazakistan'dan destek
Olayın ilk anlarından itibaren Kazakistan Olağanüstü Haller Bakanlığı'ndan 11 araç ve 52 personel kaza yerine sevk edildi. Yangın kısa sürede söndürüldü. Yerel sağlık personeline destek sağlamak amacıyla, Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ulusal Acil Sağlık Koordinasyon Merkezi'nin mobil tugayı, Astana'dan özel tıbbi ve sağlık uçağıyla gönderildi. Ekipte iki yoğun bakım uzmanı, dört travmatolog, bir beyin cerrahı ve bir yanık uzmanı bulunuyordu. Aynı zamanda, Sağlık Bakan Yardımcısı Timur Muratov bizzat tedavi sürecini kontrol altına aldı ve yaralılardan birkaçını muayene etti.
Azerbaycan ve Kazakistan vatandaşlarından oluşan bir grup, Mangistau'daki bölgesel hastaneye akın ederek yaralılara yardım etmek için kan bağışı kampanyası düzenledi.
Astana sakinleri, uçak kazasında hayatını kaybedenlerin anısına Azerbaycan büyükelçiliğine çiçekler getirdi ve ölenlerin yakınlarına desteklerini ifade etti.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Aktau'da düşen Azerbaycan Havayolları'na (AZAL) ait Embraer 190 tipi uçağın kazasını araştırmak üzere komisyon kurulması talimatını verdi. Komisyona Başbakan Yardımcısı Kanat Bozumbayev başkanlık ediyor.
Komisyon, soruşturmada Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ile iş birliği yapıyor.
Bilgilere göre, kazaya ilişkin nihai rapor, Chicago Sözleşmesi uyarınca 2025 yılı sonuna kadar yayınlanacak.
Kazanın üzerinden bir yıl geçmesine rağmen, konu Azerbaycan devletinin sürekli dikkatindedir.
Melik Melikov
