Ermenistan'ın Azerbaycan'a karşı askeri saldırısı sonucunda barış ve insanlık karşıtı suçlar, savaş suçları, bunun yanı sıra işgalci savaşın hazırlanması ve yürütülmesi, soykırım, savaş kanunlarını ve kurallarını ihlal etme, ayrıca terörizm, terörizmi finanse etme, iktidarı zorla ele geçirme, zorla elde tutma ve diğer çok sayıda suçları işlemekle suçlanan Ermenistan Cumhuriyeti vatandaşları Arayik Arutyunyan, Arkadi Gukasyan, Bako Saakyan, Davit İşxanyan, David Babayan, Levon Mnatsakanyan ve diğerlerinin hakkındaki ceza davalarına ilişkin açık mahkeme duruşması 14 Ağustos'ta devam etti.
Oxu.Az'ın AZƏRTAC'dan aktardığı habere göre, Bakü Askeri Mahkemesi'nde hakimler Zeynal Ağayev başkanlığında, Cemal Ramazanov ve Anar Rzayev'den oluşan heyet (Yedek Hakim Günel Samedova) tarafından gerçekleştirilen mahkeme oturumunda sanıkların her biri bildikleri dilde tercüman ve ayrıca savunmaları için avukatlarla temin edildi.
Oturumda sanıklar, savunucuları, mağdurların bir kısmı, onların yasal varisleri ve temsilcileri, ayrıca İddia Makamı savcıları katıldı.
Hakim Zeynal Ağayev, sürece ilk kez katılan mağdurlara mahkeme heyetini, devlet suçlamasını savunan savcıları, tercümanları vb. tanıttı, ayrıca onların yasalarca öngörülen haklarını ve görevlerini açıkladı.
Mağdur Saadet Garayeva, 16 yaşında doğduğu yurdundan - Kelbecer ilçesinden zorla göç ettirildiğini söyledi.
O, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırısı sonucunda yaşadığı evi 1993 yılı Mart ayının 30'unda terk ettiklerini, gayrimenkullarının işgal edilen bölgelerde kaldığını belirtti. O sırada yakınları şehit oldu. Mağdur ifadesinde sanıklardan şikayetçi olduğunu söyledi. Bu sırada sanık Arayik Harutyunyan'ın avukatı ona "siz bu kişilerden Ermeni milliyetinden oldukları için mi şikayetçisiniz?" sorusunu yöneltti.
S.Garayeva ise "Hayır, şikayetim onların Ermeni olmasından dolayı değil, topraklarımızı işgal etmelerinden, işgalde tutmalarından, sivil vatandaşlarımızı öldürmelerinden, başka suçlar işlemelerinden dolayıdır" cevabını verdi.
İddia Makamı Savcısı Terane Mammadova'nın sorularını yanıtlayan mağdur Ürüze Veliyeva, 1992 yılında Şubat ayının 25'inden 26'sına geçen gece Hocalı soykırımı sırasında kendisinin, eşinin ve diğer yakınlarının rehin alındığını bildirdi. O sırada baldızı Veliyeva Süreyya Cevad kızı kaybolmuş, hâlâ bulunamamış.
O, aynı yıl 16 Şubat'ı 17 Şubat"a geçen gece Hocavend ilçesinin Karadağlı köyünde iki kardeşinin rehin alındığını söyledi. Kardeşlerinden biri esirlikten kurtarılarak geri gönderilmiş. O sırada 14 yaşında olan kardeşinin akıbetinden ise hala haber yok.
Reşad İsmayılov ifadesinde, 23 Ekim 1993"te 16 yaşındayken Cebrayıl ilçesinin Mehdili köyünde Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından rehin alındığını söyledi. Başsavcılık İddia Makamı Dairesi'nde Şube Müdürü Nesir Bayramov"un sorularını yanıtlayan mağdur, Büyük Mercanlı köyüne, ardından Hadrut"a götürüldüğünü, üç gün rehin tutulduktan sonra serbest bırakıldığını belirtti.
Yaşar Abbasov ifadesinde, 2 Eylül 1992"de Ağdere istikametinde çatışmalar sırasında karşı taraftan açılan ateş sonucu sağ bacağından yaralandığını bildirdi. Y. Abbasov, Başsavcı Büyük Yardımcısı Vüsal Aliyev"in sorularına yanıtında o zamandan beri bacağında sorun kaldığını söyledi.
Balay Nesibov ifadesinde, 1992 yılından itibaren Ermenistan silahlı kuvvetlerine karşı birkaç yönde çatışmalara katıldığını belirtti. Önce taburda kararga h başkanı, sonra tabur komutanı olmuş. B. Nesibov, 1994 yılının Ocak ayında Murovdağ"da yaralandığını söyledi.
Aslen Kelbecer"den olan mağdur, rayonun işgali sırasında Azerbaycan-Ermenistan sınırı istikametinden Monte Melkonyan"ın komutasındaki, aralarında yabancı paralı askerlerin de bulunduğu işgalci güçlerin saldırdığını bildirdi.
"Kelbecer"in işgali sırasında (1993 yılı mart sonu, ed.) ikinci Hocalı soykırımı yaşanmasın diye talimat geldi; halkı tahliye etmemiz istendi. Bilinen mesele ki aynı anda hem çatışmayı yönetmek hem de insanları tahliye etmek zordur. Ama çalışıyorduk ki çatışma sırasında da halkı tahliye edelim. Çünkü düşman mümkün olduğunca tüm yolları kesiyordu" diye ekledi.
Sanık Davit İşkhanyan, mağdura soru yöneltirken o sırada Monte Melkonyan"ın emrinde tabur komutanı olduğunu söyledi.
Yasin Abbasov ifadesinde Kelbecer rayon sakini olduğunu, Aralık 1992"den 2 Nisan 1993"e kadar Kelbecer savunma taburunda işgalcilere karşı çatışmalara katıldığını belirtti. Amcaoğlu şehit olmuş. Başsavcının özel görevler yardımcısı Tuğay Rehimli"nin sorularına yanıtında, yaşadığı evin o zaman işgal edilen Kelbecer rayonunda kaldığını söyledi.
Natik Aliyev ifadesinde, 27 Mart 1993"te Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırısı nedeniyle Kelbecer"den zorunlu göçmen olduğunu söyledi. İddia Makamı Savcısı Fuad Musayev"in sorularına yanıtında, Ermenistan ordusuna karşı çatışmalara katıldığını da belirtti.
Kısmet Allahverdiyev, Kelbecer, Laçın, Füzuli ve Terter"de Ermenistan silahlı kuvvetlerine karşı çatışmalara katıldığını ve yaralandığını söyledi. Düşmanın Kelbecer"e saldırısı sırasında 80-100 yaş arasında 5 kişiyi rehin aldıklarını, onların sonraki akıbetinden hala haber olmadığını bildirdi ve şöyle dedi: "Bunlar Musa Bayramov adlı erkek, Gülsüm Bayramova, Mine, Medine ve Saray adlı kadınlardı."
Seyavuş Bendeliyev ifadesinde, 1992-1993 yıllarında savunma taburunda Kelbecer, Laçın ve Ağdere"de Ermenistan silahlı kuvvetlerine karşı çatışmalara katıldığını, 1993"te yaralandığını söyledi. Ekledi ki yaralanması sonucu sağlığında oluşan sorunlar hâlâ devam ediyor.
Firuz Dadaşov, Ermenistan silahlı kuvvetlerine karşı çatışmalara katıldığını, Laçın ilçesi Narışlar köyü istikametinde mayın patlaması sonucu yaralandığını söyledi.
Natik Ahmedov ifadesinde, Mart 1993"te Ağdam"ın Hıdırlı köyünde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin provokasyonu sonucu şarapnel yarası aldığını belirtti.
Asif İbrahimov ifadesinde, 1991 yılında Terter"den Ağdere istikametine giden aracın ateş açılması sonucu 5 kurşun ve 6 şarapnel yarası aldığını söyledi. Kendisi sivil bir kişiymiş.
Mikail Rzayev, Kelbecer"in işgali sırasında annesinin öldüğünü bildirdi.
Galib Mammadov ifadesinde Kelbecerli olduğunu, polis olaral görev yaparken Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırılarının önlenmesine katıldığını söyledi. 8 Nisan 1992"de Ağdaban faciasının yaşandığını duyduktan hemen sonra bölgeye gittiklerini, vardıklarında korkunç bir manzarayla karşılaştıklarını anlattı. Mağdur şöyle dedi: Mağdur, "İnsanların sesi silah seslerine karışmıştı. Önce Abdül adlı kişinin cesedini gördük. Bekir Kocayev, Zeynep Kocayeva ve başkaları, toplamda 32 kişi vahşice katledilmişti. 16 yaşındaki kardeşimi de öldürmüşlerdi, onu ancak kıyafetlerinden tanıya bildim. G. Mammadov da iki kez yaralandığını kaydetti."
Vügar İsayev, Zöhrab Kerimov, Bakir Elesgerov, Nazim Rzayev, Goşgar Tağıyev, İlgar Veliyev, Aslan Halilov, Şemiddin Halilov, Adil Hüseyinov ve Rafiq Akberov, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırıları sonucu Kelbecer'den zorunlu göçmen olduklarını, çeşitli zararlar gördüklerini söylediler.
Nadir Akberov, Perviz Aliyev, Ramiz Aliyev, Gorxmaz Esedov, Dadaş Hacıyev, Habil İbrahimov, Halik İbrahimov, Habil İmamaliyev, Hikmet Mayilov, Seyyaf Muxtarov, Habil Guliyev, Akif Kerimov, Elşen Zamanov, Famil Yusibov, Mail Adilov, Rasim Adilov, Malik Aliyev, Firuz Memmedov, Radim Mamedov, Niyazi Nazarov, Ermenistan silahlı kuvvetlerine karşı çeşitli yönlerde çatıştıklarını, yaralandıklarını belirttiler. Bazıları iki, hatta üç kez yaralandı, sonra yeniden savaşa katıldı.
Ruslan Mirzeliyev ifadesinde, 2020"de yaşanan 44 günlük Vatan Savaşı"nda yaralandığını söyledi. Babası Vahidcan Mirzeliyev ise 2 Ekim 1992"de Hocavend ilçesinde şehit oldu.
Gardaşhan Adıgözelov, Rasim Alekberov, Fuad Hasanov, Ağalar Esedov, Mahir Ramazanov, Röyal Ahmedov ifadelerinde, 2020"de yaşanan Vatan Savaşı sırasında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin provokasyonları sonucu yaralandıklarını belirttiler.
Taleh Kasımov, İlyas Ahmedov, Arzu İbrahimov, Hamid Musayev, Emin Serdarov, Cavad Mahmudov, Sarvan Mammadov, çeşitli tarihlerde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin provokasyonları ve saldırıları sonucu zarar gördüklerini söylediler.
Efqan Seferaliyev, 1997"de askerlik hizmeti sırasında Ermenistan silahlı kuvvetleri tarafından esir alındığını, 2 yıl sonra Azerbaycan"a geri döndüğünü söyledi. Esirlik sırasında kendisine korkunç işkenceler yapıl
Elnur Hasanov ifadesi sırasında kötü muameleye, korkunç işkencelere maruz kalmış. Kamil Allahverdiyev ifadesinde, 1993"te Goranboy"da rehin alındığını, 5 ay sonra geri verildiğini söyledi. Esaret sırasında korkunç işkencelere uğramış. Mağdur, babasının da şehit olduğunu belirtti.
Hikmet Guliyev, 1993"te Ermenistan silahlı kuvvetlerinin saldırısı nedeniyle yaşadıkları Kelbecer"in Güneşli köyünden zorunlu göçmen oldukları sırada "Tünel" denilen bölgede yollarının düşman tarafından kesildiğini söyledi. O sırada rehin alındı, bir buçuk yıl tutulduktan sonra Azerbaycan tarafına iade edildi
Mağdurlar, ayrıca sanıkların, aralarında David Manukyan"ın, David Babayan"ın da bulunduğu sanıkların avukatlarının ve kendi temsilcilerinin sorularını da yanıtladılar.
Duruşma 15 Ağustos"ta devam edecek.
Belirtelim ki, Ermenistan devletinin, onun devlet kurumlarının yetkililerinin, silahlı kuvvetlerinin ve yasa dışı silahlı birliklerinin doğrudan liderliği ve katılımı, sözlü-yazılı olarak verdiği talimat, emir ve yönergeleri, maddi, teknik, personel desteği, merkezi yönetimi, ayrıca sıkı denetimi altında Azerbaycan topraklarında iç ve uluslararası hukuk normlarına aykırı şekilde Azerbaycan"a askeri saldırı amacıyla kurulmuş, ayrıca Koçaryan Robert Sedraki, Sarkisyan Serj Azati, Manukyan Vazgen Mikaeli, Sarkisyan Vazgen Zaveni, Babayan Samvel Andraniki, Balasanyan Vitali Mikaeli, Balayan Zori Hayki, Ohanyan Seyran Muşeqi, Garamyan Arşavir Surenoviç, Melkonyan Monte Charles ve diğerlerinin liderliği, doğrudan ve dolaylı katılımlarıyla Ermenistan devleti, ayrıca söz konusu suç örgütü tarafından yürütülen saldırgan savaş sürecinde işlenmiş çok sayıda suç olayına dair dava kapsamında 15 sanık suçlanmaktadır.
Bu kişiler, yani Harutyunyan Arayik Vladimiri, Gukasyan Arkadi Arşaviri, Sahakyan Bako Sahaki, İşkhanyan Davit Rubeni, Manukyan David Azatini, Babayan David Klimi, Mnatsakanyan Levon Henrikoviç, Beqlaryan Vasili İvani, Gazaryan Erik Roberti, Allahverdiyan Davit Nelsoni, Stepanyan Gurgen Homeri, Balayan Levon Romiki, Babayan Madat Arakeloviç, Martirosyan Garik Griqori, Paşayan Melikset Vladimiri, Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu"nun 100 (işgal amaçlı savaşı planlama, hazırlama, başlatma ve yürütme), 102 (uluslararası korumadan yararlanan kişilere veya kuruluşlara saldırı), 103 (soykırım), 105 (nüfusu yok etme), 106 (kölelik), 107 (nüfusu sınır dışı etme veya zorla göç ettirme), 109 (takip), 110 (insanları zorla ortadan kaldırma), 112 (uluslararası hukuk normlarına aykırı olarak özgürlükten yoksun bırakma), 113 (işkence), 114 (paralı askerlik), 115 (savaş yasalarını ve geleneklerini ihlal etme), 116 (silahlı çatışma sırasında uluslararası insancıl hukuk normlarını ihlal etme), 118 (askeri yağmacılık), 120 (kasten adam öldürme), 192 (yasa dışı girişimcilik), 214 (terörizm), 214-1 (terörizmi finanse etme), 218 (suç örgütü (örgüt) kurma), 228 (yasa dışı silah, parçaları, mühimmat, patlayıcı madde ve cihazları edinme, başkasına verme, satma, bulundurma, taşıma ve üzerinde bulundurma), 270-1 (havacılık güvenliğine tehdit oluşturan eylemler), 277 (devlet veya kamu görevlisinin hayatına kastetme), 278 (iktidarı zorla ele geçirme ve zorla elinde tutma, devletin anayasal düzenini zorla değiştirme), 279 (yasaların öngörmediği silahlı birlikleri ve grupları kurma) ve diğer maddeleri ile suçlanmaktadırlar.
