Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nın özel görevler temsilcisi Elçin Emirbeyov, Çekya'ya gerçekleştirdiği iş gezisi kapsamında Euro (Financial Times) dergisine röportaj verdi.
Röportaj sırasında Azerbaycan-Çekya stratejik ortaklığı, Orta Koridorun artan önemi ve bu bağlamda Azerbaycan'ın Avrupa ile Asya arasında önemli bir ulaşım kavşağına dönüşmesi, Azerbaycan-Ermenistan normalleşme süreci ve ayrıca bölgesel güvenlik meseleleri etrafında görüş alışverişinde bulunuldu.
E. Amirbeyov, Azerbaycan ile Çekya arasında stratejik ortaklığa ilişkin Ortak Bildirge'nin imzalandığı 2015 yılından itibaren ikili ilişkilerin başarılı bir şekilde geliştiğini belirtti. Çekya'nın ithal ettiği ham petrolün önemli bir kısmının Azerbaycan'dan tedarik edildiğine dikkat çekerek, iki ülke arasındaki enerji iş birliğinin yalnızca petrol sektörüyle sınırlı kalmadığını, doğal gaz, yenilenebilir enerji ve diğer alanlarda da iş birliğinin genişletilmesi için karşılıklı ilginin mevcut olduğunu vurguladı. Bunun yanı sıra, Azerbaycan ile Çekya arasında savunma, sanayi, teknoloji ve diğer alanlarda da iş birliğinin geliştirilmesi için imkânların bulunduğu belirtildi.
Röportajda enerji güvenliği meselelerine özel bir yer ayrıldı. E. Amirbeyov, Azerbaycan'ın Avrupa'nın enerji güvenliğine katkısının son dönemlerin jeopolitik krizleri zemininde ortaya çıkmadığını, ülkemizin 2006 yılından itibaren Avrupa'nın enerji tedarikinde önemli bir rol oynadığını belirtti. Bu bağlamda Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının ve 2020 yılında tamamlanan Güney Gaz Koridoru'nun önemi vurgulandı. Halihazırda Azerbaycan'ın 16 ülkeye doğal gaz ihraç ettiği ve bunlardan 10'unun Avrupa Birliği üyesi devletler olduğu bildirildi. E. Amirbeyov, Azerbaycan'ın piyasadaki dalgalanmalar ve jeopolitik karmaşıklıklardan bağımsız olarak taahhütlerine bağlı, uzun vadeli ve güvenilir bir ortak olarak kendini kanıtladığına dikkat çekti.
E.Amirbeyov, Avrupa'nın şu anda kuzeyde ve güneyde var olan belirsizlik ortamında ek enerji miktarları aradığını, Azerbaycan'ın ise bu talebin karşılanmasına hazır olduğunu belirtti. Ancak, özellikle doğal gaz tedarikinin artırılması için mevcut altyapının, özellikle Güney Gaz Koridoru'nun iletim kapasitesinin genişletilmesine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Bu bağlamda, Avrupa Birliği"nin mali kurumlarının yatırımlarını ve finansal destek mekanizmalarını çekmenin önemli olduğunu ifade etti.
Mevcut jeopolitik durum bağlamında Orta Koridor'un artan öneminden bahseden E.Amirbeyov, Avrupa'nın yeni pazarlara ve doğal kaynaklarla zengin bölgelere erişimini sağlamada Güney Kafkaslar ve Azerbaycan'ın önemli bir rol oynadığını dile getirdi.
Röportajda, Azerbaycan-Ermenistan barış süreci ve bölgesel bağlantıların yeniden kurulması konusu da ele alındı. E.Amirbeyov, uzun yıllar boyunca çatışma nedeniyle Azerbaycan ile Ermenistan arasında doğrudan ilişkilerin olmadığını, bölgedeki ana güzergahların sadece Gürcüstan ve Türkiye üzerinden geçtiğini belirtti. Yeni durumlarda ulaşım ve iletişim bağlantılarının yeniden kurulmasının barışın güçlenmesine ve Güney Kafkaslar'ın ekonomik potansiyelinin artırılmasına hizmet edebileceğini söyledi. E.Amirbeyov, Zengezur koridorunun faaliyete başlamasıyla birlikte Gürcüstan güzergahına ek olarak, daha kısa ve uygun maliyetli yeni bir yük taşıma güzergahı oluşacağını belirtti.
Bu bağlamda, Avrupa Birliği'nin altyapı projelerine olası desteğine de değindi. E.Amirbeyov, esasen çatışmadan önce var olan, ancak daha sonra kullanılmaz hale gelen Nakhçıvan bölgesindeki yaklaşık 174 kilometrelik demiryolunun yeniden inşasıyla ilgili olduğunu söyledi. Söz konusu proje için şimdiden Avrupa Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası tarafından teknik ve ekonomik fizibilite çalışmalarına başlandığını belirtti. Avrupa Birliği'nin kendi mali kaynaklarını bu projeye dahil etmesi, sadece ulaşım koridorlarının gelişimine değil, aynı zamanda bölgedeki uzun vadeli barışın güçlendirilmesine de hizmet edecektir.
Azerbaycan-Ermenistan normalleşme sürecinin mevcut durumu hakkında soruya cevap olarak, E.Amirbeyov, geçen yıl Ağustos ayında Washington'da Azerbaycan ve Ermenistan arasında barış anlaşmasının imzalandığını ve tarafların şu anda fiili bir barış ortamında yaşadığını söyledi. Bu süreçte atılmış güven inşası adımlarına da dikkat çekti; Ermenistan'a transit yük taşıma kısıtlamalarının kaldırıldığını, yakıt tedarik edildiğini ve iki ülke vatandaşlarının karşılıklı ziyaretlerinin gerçekleştirildiğini belirtti.
E.Amirbeyov, Ermenistan'ın iç siyasi süreçlerinin de barış gündemi açısından önemli olduğunu vurguladı. Ermenistan'da yapılacak parlamento seçimleri ve yeni anayasada referandumun, iki ülke arasında barış anlaşmasının imzalanması açısından belirleyici olabileceğine dikkat çekti. Yeni anayasa içerisinde, Azerbaycan'a karşı toprak iddiası gibi görülebilecek herhangi bir hükmün yer almaması, barışın imzalanması ve uzun vadeli istikrarın sağlanması için çok önemli olduğunu söyledi.
Röportajda bölgesel güvenlik konularına da değinildi. E.Amirbeyov, Azerbaycan'ın Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini desteklediğini, çatışmaların uluslararası hukuk ve diplomatik yollarla çözülmesinin önemli olduğunu belirtti. İran çevresinde yaşanan gerginliğe de değinen E.Amirbeyov, bu durumun tüm bölge için ciddi bir endişe kaynağı olduğunu, istikrarsızlığın yayılmasının güvenlik, ekonomik projeler, enerji ve bağlantı girişimleri açısından riskler yaratabileceğini söyledi.
Oxu.Az
