Facianın üzerinden aylar geçmesine rağmen, Rusya vurulan AZAL uçağı için suçunu ısrarla kabul etmeyi reddediyor. Bu facianın suçluları hala cezalandırılmadı, onlar görevlerine devam ediyorlar, bazılarının hatta rütbesi yükseltildi.
Oxu.Az'ın Minval Politika'dan aktardığı habere göre, AZAL'ın sivil uçağını vurmaya yol açan kararlar zincirinde ana rolleri aşağıdakiler oynadı:
- 51. Hava Savunma Tümeni komutanı, füzenin ateşlenmesine izin veren Tümgeneral Aleksandr Tolopilo;
- Emri kabul edip savaş aracının ekip üyelerine ileten Yarbay Nikolay Orlyanskiy;
- Doğrudan ateşlemeyi gerçekleştiren Yüzbaşı Dmitri Paladiçuk;
- 51. Hava Savunma Tümeni'nin savaş yönetim grubunun kıdemli seyir subayı Yüzbaşı Dmitri Pudovkin;
- Güney Askeri Bölgesi Karargahının operatif nöbetçisi Yarbay Vladimir Yanovski;
- 4. Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Kuvvetleri Muhafız Ordusu'nun komuta merkezinin operatif nöbetçisi Albay Gennadi Yeremenko.
Bilgilere göre, bunların hepsi faciada aktif rol oynadılar. Ancak hiçbiri sorumlu tutulmadı, üstelik bazı subaylar yeni atamalar aldılar.
Tolopilo'nun emri ve AZAL uçağının faciası
Bakü'den Grozni'ye uçan yolcu uçağına karşı Pantsir-S hava savunma füze sisteminin kullanımına izin veren tam olarak Tümgeneral Aleksandr Tolopilo'ydu. Saldırı sonucunda uçak Aktau'ya acil iniş yapmak zorunda kaldı. Uçakta bulunan 67 kişiden 38'i hayatını kaybetti.
Minval Politika'nın daha önce yazdığına göre, Pantsir'in ekibi teknik ve organizasyonel açıdan kötü durumda bulunuyordu ve bu, onların sivil uçağı zamanında tanımalarına imkan vermedi. Buna rağmen, Tolopilo sadece cezadan kurtulmakla kalmadı, aynı zamanda terfi ettirilerek Doğu Askeri Bölgesi'nin 11. Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Kuvvetleri Muhafız Ordusu Komutanının Yardımcısı olarak atandı.
Skandallar ortamında kariyer yükselişi
Elde edilen bilgilere göre, 51. Hava Savunma Tümeni'ne komuta ettikten sonra, Tümgeneral Aleksandr Tolopilo, 11. Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Kuvvetleri Komutanı'nın birinci yardımcısı - karargah başkanı olarak atandı. Bu atama bazı soruları beraberinde getiriyor: Bir tümene komutanlık yapan bir generalin bu kadar hızlı yükselmesi genellikle yalnızca ya çok ciddi hizmetler ya da özel bir himaye sayesinde mümkün olur.
Buna rağmen, Tolopilo'nun sicili kusursuz değil. Onun hizmet geçmişinde, görev suçu kapsamında değerlendirilebilecek, ancak cezasız kalmış olaylar bulunmaktadır. Bunlardan en dikkat çekeni, 8 Haziran 2024 tarihinde yaşanmıştır. O gün, Tolopilo ve ona bağlı 51. Hava Savunma Tümeni komutanlığının ihmalinden dolayı, Ukrayna'nın İHA saldırısı sırasında Rusya hava kuvvetlerine ait en pahalı ve prestijli modellerden biri olan Su-57 savaş uçağı hasar almıştır. Ayrıca, Astrahan bölgesinin Ahtubinsk ilçesinde, 929 numaralı Çkalov adına Devlet Uçuş Test Merkezi'nin bulunduğu havaalanında sivil çalışanlar yaralandı.
Oysa ki, radar istasyonlarında görev modları düzgün ayarlanmıştı. Ancak 7 Haziran 2024'te bazı savunma sistemlerinde arızalar tespit edilmiş ve bu durum üst komutanlığa bildirildi.
Minval Politika'nın elinde bulunan soruşturma dosyasına göre, İHA'nın savaş uçağını vurabilmesinin nedeni şu şekilde açıklanıyor:
Pantsir-S sistemi hedefi sadece çok kısa bir süreliğine (1-2 saniye) tespit edebildi, bu da hedefin net şekilde izlenmesine ve ateş altına alınmasına imkân tanımadı. Ahtubinsk havaalanına yapılan saldırı sırasında, havaalanını korumakla görevli Pantsir-S sistemleri çalışmaz durumdaydı.
Buna rağmen, askeri personelin, savaş araçlarındaki arızaları ve ciddi bakım ihtiyacını üst komutanlarına zamanında bildirmelerine karşın, komuta kademesi, bu arızalı araçların ileride İHA saldırılarına karşı kullanılmak üzere mevzilere geri döndürülmesi emrini vermiştir. Askerlere, araçların aşırı ısınma nedeniyle sadece 30 dakika çalışabileceği, toplamda ise 3 saatten fazla dayanamayacağı söylenmiştir. Ancak komuta kademesi, bu arızalı savaş makinelerinin kullanılmasının ağır sonuçlara yol açabileceğini çok iyi bilmesine rağmen, eksikliklerin giderilmesi için herhangi bir önlem almamıştır. Sonuç olarak, bu suç niteliğindeki ihmal, önce savaş uçağının vurulmasına, ardından AZAL'a ait yolcu uçağının düşürülmesine yol açmıştır.
Pantsir-S sisteminin hava hedeflerini tespit etme ve komuta/operasyonel hazırlık konularındaki bariz ihmallere rağmen, hiçbir zaman ceza davası açılmamıştır. İç soruşturma kapatılmıştır - güya dronların tasarım özellikleri ve uçuş rotaları nedeniyle vurulmalarının mümkün olmadığı ileri sürülmüştür.
Aslında, General Tolopilo ve subayları sorumluluktan tamamen muaf tutulmuş, olay örtbas edilmiştir. Sonuç olarak, general yeni bir göreve atanmış, bu durum ise yalnızca Rusya"nın askerî komuta kademesinin üst düzeyinde cezasızlık duygusunu daha da pekiştirmiştir.
