Bugün Hocalı'da gerçekleştirilen korkunç soykırımın üzerinden 34 yıl geçiyor.
1992 yılı 25-26 Şubat gecesi Ermeni silahlı birlikleri eski SSCB ordusunun 366. motorlu piyade alayının desteğiyle Hocalı şehrine saldırdılar.
Şehrin 2 500 sakini kurtulmak için Ağdam istikametinde hareket etti. Ermeniler ise sivil halkı kurşun yağmuruna tuttu.
Ermeni saldırganların Azerbaycan halkına karşı gerçekleştirdikleri sıradaki toplu katliam 613 kişinin, bunlardan 106 kadın, 63 çocuk, 70 yaşlının hayatına son verdi. 1 275 sivil esir alındı, bunlardan 150 kişinin akıbeti hâlâ bilinmiyor. 475 kişi sakat kaldı. Sekiz aile tamamen yok edildi. 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise ebeveynlerinden birini kaybetti.
Hocalı Soykırımı, Ermenistan'ın uzun yıllardan beri Azerbaycan'a karşı yürüttüğü planlı etnik temizlik ve saldırı politikasının ayrılmaz parçasıydı. Soykırım'ın gerçekleştirilmesinden dolayı Ermenistan'ın o dönemki siyasi-askeri yönetimi sorumluluk taşımaktadır.
Ermenistan'ın Azerbaycanlılara karşı gerçekleştirdiği Hocalı Soykırımı ile birlikte Bağanıs Ayrım, Karadağlı, Ağdaban ve Başlıbel katliamlarının eşlik ettiği askeri saldırı sonucunda topraklarımızın yüzde 20'sine yakını işgal edildi, 20 bin vatandaşımız öldürüldü, 50 binden fazla kişi yaralandı ve sakat kaldı. Azerbaycan büyük bir insani felaketle yüz yüze geldi.
1994 yılında o dönemki Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in girişimiyle Milli Meclis "26 Şubat - Hocalı Soykırımı Günü Hakkında" özel karar kabul etti. Belgede olayın meydana gelme sebepleri ve suçluları ayrıntılı şekilde açıklandı.
Bakü'nün Hatai ilçesinde Hocalı Soykırımı kurbanlarının anısına "Ana Feryadı" adlı anıt dikildi.
Belirtelim ki, Haydar Aliyev Vakfı Hocalı Soykırımı hakkındaki gerçeklerin dünyaya ulaştırılması doğrultusunda sistematik ve tutarlı faaliyetler yürütmektedir. Vakfın desteği ve organizatörlüğüyle soykırımla ilgili özel proje kapsamında dünyanın birçok ülkesinde eylemler, dizi halinde etkinlikler, sergiler, anma törenleri düzenlenmektedir.
Haydar Aliyev Vakfı Başkan Yardımcısı Leyla Aliyeva'nın girişimiyle başlatılan “Hocalı'ya Adalet!” kampanyasının etkisi her geçen yıl artmaktadır.
Azerbaycan, Hocalı Soykırımı'nın 34. yıl dönümünü artık başı dik bir şekilde anmaktadır.
2020 yılının Eylül-Kasım aylarında gerçekleşen 44 günlük Vatan Savaşı ve 2023 yılının Eylül ayında düzenlenen bir günlük yerel nitelikli antiterör operasyonu sırasında Azerbaycan Ordusu'nun cesareti ve kahramanlığı sayesinde tarihi topraklarımız, Hocalı ilçesi dahil olmak üzere, işgalden kurtarılmış; 15 Ekim 2023 tarihinde Hocalı'da Azerbaycan Bayrağı göndere çekilmiştir.
Ermenistan'ın sivilleri hedef alan sürekli provokasyonlarına ve askeri saldırılarına karşılık olarak, 27 Eylül 2020'de Azerbaycan halkı, kadim topraklarının işgalden kurtarılması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması ve tarihi adaletin sağlanması amacıyla Vatan Savaşı'na başlamıştır.
Vatan Savaşı sürecinde Ermenistan'ın Gence'yi, Berde'yi ve diğer şehir ve köylerimizi balistik ve çok namlulu roket sistemleri ile misket bombaları kullanarak hedef alması, yöntemler değişse de sivillere karşı kanlı suçlar işlemenin Ermenistan tarafının uzun yıllardır sürdürdüğü bir devlet politikası olduğunu bir kez daha göstermiştir. 44 gün süren çatışmalar sonucunda kahraman Azerbaycan Ordusu parlak bir zafer kazanarak topraklarımızı işgalden kurtarmıştır.
Sesimizin dünyaya duyurulması ve Hocalı Soykırımı'nın uluslararası alanda tanınması amacıyla geçen yıllar boyunca planlı ve kararlı çalışmalar yürütülmüş, 2008 yılından itibaren ise bu faaliyetler “Hocalı'ya Adalet” uluslararası kampanyasıyla daha da genişlemiştir. Günümüzde Hocalı Soykırımı bazı ülkeler tarafından tanınmış ve bu trajediye uluslararası siyasi değerlendirme yapılmıştır.
İlham Aliyev ve Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Mihriban Aliyeva, Hocalı'nın kurtarılmasının ardından gerçekleştirdikleri ziyaretlerde ve halkla buluşmalarında, Hocalı Soykırımı'nı asla unutmayacaklarını ve Hocalı'yı yeniden inşa edeceklerini ifade etmişlerdir.
26 Şubat 2024 tarihinde Hocalı ilçesi kamuoyu temsilcileriyle yaptığı görüşmede Cumhurbaşkanı İlham Aliyev şu ifadeleri kullanmıştır:
“Hocalı'nın Azerbaycan halkının tarihinde ve bilincinde çok büyük bir yeri vardır. Bu trajedi kalbimizde o kadar derin yaralar açmıştır ki Hocalı kurtarılmadan huzur bulamazdık. Biz tarihi adaleti yeniden tesis ettik. Masum Hocalı kurbanlarının intikamını savaş meydanında aldık ve kanlarının yerde kalmasına izin vermedik.”
Bugün Hocalı'da yeniden imar ve inşa çalışmaları yürütülmekte; Mayıs 2024 itibarıyla halkın ata topraklarına dönüş süreci başlatılmıştır.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ilgili kararı doğrultusunda Hocalı şehrinde Hocalı Soykırımı Anıt Kompleksi'nin inşasına da başlanmıştır.
Hocalı giderek gelişecek, kalkınacak ve yeni nesiller daha refah içinde yaşayacaktır. Azerbaycan halkı ise Hocalı trajedisini hiçbir zaman unutmayacaktır.
