Azerbaycan ulusal basınının 150. yıldönümü münasebetiyle düzenlenen "Dijital Geçişler: Yapay Zeka Çağında Bilgi ve Medya Dayanıklılığının Güçlendirilmesi" konulu 3. Şuşa Global Medya Forumu'nun katılımcıları bugün Şuşa şehrinin tarihi mekanlarını ziyaret ettiler.
Oxu.Az'ın haberine göre, öncelikle forum katılımcıları şehrin merkez meydanında Azerbaycan'ın önde gelen şahsiyetleri - Natavan, Bülbül ve Üzeyir Hacıbeyli'nin kurşunlanmış heykellerini ziyaret ettiler. İşgal döneminde Ermenilerin bu heykelleri Ermenistan'a götürerek eritmeye çalıştıkları, ancak ulu önder Haydar Aliyev'in girişimiyle onların Azerbaycan'a geri getirildiği ve Bakü'deki Güzel Sanatlar Müzesi'nin bahçesinde saklandığı belirtildi. Şuşa özgürleştirildikten sonra bu heykeller yeniden eski yerlerine konuldu.
Konuklar daha sonra Han kızı çeşmesini ziyaret ettiler. Yaklaşık 30 yıllık işgal döneminde Şuşa'daki tarihi binaların, camilerin ve anıtların Ermeni vandalizmine maruz kaldığı bilgisi verildi. Şuşa özgürleştirildikten sonra burada geniş kapsamlı restorasyon ve yapılandırma çalışmalarına başlandı. Altyapının yeniden inşasının yanı sıra, şehrin gerçek tarihi görünümünün, tarih ve kültür anıtlarının restorasyonuna da başlandı.
Daha sonra katılımcılar Şuşa kale duvarlarını ziyaret ettiler. Onlara bu duvarların Karabağ hanı Penaheli Han tarafından inşa edildiği ve uzun yıllar şehri dış müdahalelerden koruduğu, alınmazlık sembolüne dönüştüğü bilgisi verildi. İşgal döneminde duvarlar ciddi hasar görmüş olsa da, sonradan tamir ve restore edildi.
Forum katılımcıları Cıdır düzüne de uğradılar. Burada çevredeki büyüleyici manzarayı seyredip, hatıra fotoğrafları çektirdiler.
Daha sonra misafirler Molla Penah Vakıf'ın türbesini ziyaret ettiler.
Sonunda temsilciler Şuşa'nın en eski camilerinden biri olan Yukarı Gövher Ağa Camii'ni ziyaret ettiler. Belirtildiği üzere, cami 3. Karabağ Hanı Mehdikulu Han'ın kız kardeşi, tanınmış şair ve ressam Gövhernise Beyim'in şerefine adlandırılmıştır. Bu cami aynı yerde dört kez yeniden inşa edilmiştir. İlk cami 1750'li yılların başlarında 1. Karabağ Hanı Penaheli Han'ın girişimiyle kamıştan yapılmıştır. 1768-1769 yıllarında İbrahimhalil Han, kamış camiyi yıkarak taştan yeni bir cami inşa ettirmiştir. 19. yüzyılın ilk yarısında Gövher Ağa, İbrahimhalil Han'ın yaptırdığı caminin yerinde Şuşa'nın ilk çifte minareli camisini yaptırmıştır. 1883 yılında ise onun maddi desteğiyle aynı yerde bugüne kadar varlığını sürdüren son çifte minareli Cuma Camii inşa edilmiştir.
Son inşaat aşamasında caminin mimarı, Karabağ'da birçok tarihi anıtın yaratıcısı olan Kerbelayi Sefihan Karabaği olmuştur. Caminin minarelerinin süslemeleri ve medresesinin ikinci katındaki odalardan birindeki duvar resimleri Mir Möhsün Nevvab'ın el işleridir.
Vurgulandığı üzere, 1992 yılında Ermenistan silahlı kuvvetlerinin Şuşa'yı işgali sırasında cami vandalizme maruz kalmış - iç mekanı tahrip edilmiş, cephesi zarar görmüş, minareleri ve minber kısımları yıkılmıştır.
Vatan Savaşı sonucunda Şuşa'nın özgürleştirilmesinden sonra cami yeniden tamir ve restore edilmiştir. 10 Mayıs 2023'te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mihriban Aliyeva'nın katılımıyla caminin açılışı yapılmıştır. Şu anda kendi amacına uygun olarak faaliyet gösteren Yukarı Gövher Ağa Camii, Azerbaycan Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ülke çapında önemli tarih-kültür anıtı olarak kaydedilmiştir.
Forum katılımcıları Şuşa şehri ile tanışmaktan zengin izlenimlerle ayrılmışlardır.
