Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi münasibətilə keçirilən "Rəqəmsal keçidlər: Süni intellekt dövründə informasiya və media dayanıqlılığının gücləndirilməsi" mövzusunda III Şuşa Qlobal Media Forumunun iştirakçıları bu gün Şuşa şəhərinin tarixi məkanları ilə tanış olublar.
Oxu.Az xəbər verir ki, əvvəlcə forum iştirakçıları şəhərin mərkəzi meydanında Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri - Natəvan, Bülbül və Üzeyir Hacıbəylinin güllələnmiş heykəllərini ziyarət ediblər. Bildirilib ki, işğal dövründə ermənilər həmin heykəlləri Ermənistana apararaq əritmək istəsələr də, ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə onlar Azərbaycana qaytarılıb və Bakıda İncəsənət Muzeyinin həyətində saxlanılıb. Şuşa azad olunduqdan sonra bu heykəllər yenidən öz əvvəlki yerlərinə qoyulub.
Qonaqlar daha sonra Xan qızı bulağını ziyarət ediblər. Məlumat verilib ki, təxminən 30 illik işğal dövründə Şuşadakı tarixi binalar, məscidlər və abidələr erməni vandalizminə məruz qalıb. Şuşa azad edildikdən sonra burada genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinə start verilib. İnfrastrukturun yenidən qurulması ilə yanaşı, şəhərin əsl tarixi simasının, tarix və mədəniyyət abidələrinin bərpasına da başlanılıb.
Daha sonra iştirakçılar Şuşa qala divarlarını ziyarət ediblər. Onlara məlumat verilib ki, bu divarlar Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən inşa edilib və uzun illər şəhəri xarici müdaxilələrdən qoruyub, alınmazlıq rəmzinə çevrilib. İşğal dövründə divarlar ciddi zədələr alsa da, sonradan təmir və bərpa olunub.
Forum iştirakçıları Cıdır düzünə də baş çəkiblər. Burada onlar ətrafdakı əsrarəngiz mənzərəni seyr edib, xatirə şəkilləri çəkdiriblər.
Daha sonra qonaqlar Molla Pənah Vaqifin məqbərəsini ziyarət ediblər.
Sonda nümayəndələr Şuşanın ən qədim məscidlərindən biri - Yuxarı Gövhər Ağa məscidinə baş çəkiblər. Bildirilib ki, məscid III Qarabağ xanı Mehdiqulu xanın bacısı, tanınmış şairə və rəssam Gövhərnisə bəyimin şərəfinə adlandırılıb. Bu məscid eyni yerdə dörd dəfə yenidən inşa edilib. İlk məscid 1750-ci illərin əvvəllərində I Qarabağ xanı Pənahəli xanın təşəbbüsü ilə qamışdan tikilib. 1768-1769-cu illərdə İbrahimxəlil xan həmin qamış məscidi sökdürərək daşdan yeni məscid inşa etdirib. XIX əsrin birinci yarısında Gövhər ağa İbrahimxəlil xanın tikdirdiyi məscidin yerində Şuşanın ilk qoşa minarəli məscidini tikdirib. 1883-cü ildə isə onun maddi dəstəyi ilə həmin yerdə bu günə qədər mövcud olan sonuncu - qoşa minarəli Cümə məscidi inşa olunub.
Sonuncu tikinti mərhələsində məscidin memarı Qarabağda bir çox tarixi abidələrin müəllifi Kərbəlayi Səfixan Qarabaği olub. Məscidin minarələrinin bəzəkləri və mədrəsəsinin ikinci mərtəbəsindəki otaqlardan birindəki divar rəsmləri Mir Möhsün Nəvvabın əl işləridir.
Vurğulanıb ki, 1992-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin Şuşanı işğal etməsi zamanı məscid vandalizmə məruz qalıb - interyeri dağıdılıb, fasad zədələnib, minarələr və minbər hissələri uçurulub.
Vətən müharibəsi nəticəsində Şuşanın azad olunmasından sonra məscid yenidən təmir və bərpa edilib. 2023-cü il mayın 10-da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə məscidin açılışı olub. Hazırda öz təyinatı üzrə fəaliyyət göstərən Yuxarı Gövhər Ağa məscidi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli tarix-mədəniyyət abidəsi kimi qeydiyyata alınıb.
Forum iştirakçıları Şuşa şəhəri ilə tanışlıqdan zəngin təəssüratla ayrılıblar.
