İlham Əliyev

İlham Heydər oğlu Əliyev Azərbaycan Respublikasının dördüncü Prezidenti kimi 2003-cü ildən bəri ölkənin siyasi, iqtisadi və sosial inkişafında mühüm rol oynayır. 1961-ci il dekabrın 24-də Bakıda anadan olan İlham Əliyev, Azərbaycanın müasir tarixində sabitlik, tərəqqi və beynəlxalq nüfuzun simvolu kimi tanınır. Onun rəhbərliyi altında Azərbaycan iqtisadi cəhətdən sürətli inkişaf dövrünə qədəm qoyub, regional liderə çevrilib və dünya səhnəsində öz mövqelərini gücləndirib.

Təhsil və Erkən Karyera

İlham Əliyev 1967-1977-ci illərdə Bakı şəhərində 6 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1977-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutuna (MDBMİ) daxil olub və 1982-ci ildə bu institutu bitirib. Daha sonra aspiranturaya qəbul olunaraq 1985-ci ildə tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini alıb. 1985-1990-cı illərdə MDBMİ-də müəllim kimi fəaliyyət göstərib. 1991-1994-cü illərdə isə özəl bizneslə məşğul olub və bir sıra istehsal-kommersiya müəssisələrinə rəhbərlik edib.

1994-cü ildən 2003-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) vitse-prezidenti, daha sonra isə birinci vitse-prezidenti vəzifələrində çalışıb. Bu dövrdə o, ümummilli lider Heydər Əliyevin neft strategiyasının həyata keçirilməsində fəal iştirak edib. 1995 və 2000-ci illərdə Milli Məclisə deputat seçilib, 1997-ci ildən Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Prezidenti olub.

Prezidentlik Fəaliyyəti

İlham Əliyev 2003-cü il oktyabrın 15-də keçirilən prezident seçkilərində seçicilərin 76%-dən çox səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilib. O, 2008, 2013, 2018 və 2024-cü illərdə keçirilən seçkilərdə də qələbə qazanaraq prezidentlik səlahiyyətlərini davam etdirib. Onun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan iqtisadi, sosial və mədəni sahələrdə əhəmiyyətli nailiyyətlər əldə edib.

İqtisadi İslahatlar və İnkişaf

İlham Əliyevin iqtisadi siyasəti Azərbaycanın neft və qaz ehtiyatlarından səmərəli istifadəyə və qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəlib. 2003-2016-cı illər ərzində Azərbaycanın Ümumi Daxili Məhsulu (ÜDM) 5 dəfədən çox artıb. Dünya Bankının statistikalarına əsasən, 2003-cü ildə ÜDM 7,276 milyard ABŞ dolları idisə, 2016-cı ildə bu rəqəm 37,848 milyard dollara çatıb. Regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair dövlət proqramları, yeni iş yerlərinin yaradılması, yoxsulluq və işsizlik səviyyəsinin azalması bu dövrdə əldə edilmiş mühüm nailiyyətlərdir.

Prezident Əliyev ixracın şaxələndirilməsini iqtisadi prioritet kimi müəyyənləşdirib. 2017-ci ildə “Azərbaycan Sənaye Korporasiyası”nın yaradılması və xüsusi iqtisadi zonaların təsis edilməsi bu strategiyanın tərkib hissələridir. Həmçinin, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti kimi nəhəng infrastruktur layihələri Azərbaycanı Avropa və Asiya arasında mühüm nəqliyyat mərkəzinə çevirib.

Xarici Siyasət və Diplomatiya

İlham Əliyevin xarici siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırmağa və ölkənin maraqlarını müdafiə etməyə yönəlib. Onun “hücum diplomatiyası” strategiyası nəticəsində Qarabağ məsələsi beynəlxalq gündəmdə daha çox yer alıb və Ermənistanın təcavüzkar siyasəti ifşa olunub. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan ordusu, İlham Əliyevin Ali Baş Komandanlığı ilə, 30 illik işğala son qoyaraq tarixi ədaləti bərpa edib. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan və digər ərazilər işğaldan azad edilib.

Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvü seçilməsi və Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun təşkilatçısı olması İlham Əliyevin beynəlxalq aləmdəki fəaliyyətinin göstəriciləridir. O, 2011-2017-ci illərdə Bakıda keçirilən bu forumun təşəbbüskarı olub və tolerantlıq və multikulturalizmi Azərbaycanın dövlət siyasəti kimi xarakterizə edib.

Mədəniyyət və Elmə Dəstək

İlham Əliyev Azərbaycanın mədəni və elmi inkişafına xüsusi diqqət yetirib. 2004-cü ildə “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzinin yaradılması, 2016-cı ilin “Multikulturalizm ili” elan edilməsi və Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin təsis edilməsi onun bu sahədəki təşəbbüslərindəndir. O, həmçinin gənclərin xarici ölkələrdə təhsil almasına dair Dövlət Proqramını təsdiq edərək insan kapitalının inkişafına töhfə verib.

2019-cu ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının 100 illik yubileyi münasibətilə bir sıra əməkdaşların təltif edilməsi də onun mədəniyyətə verdiyi dəyərin göstəricisidir. 2025-ci ildə Fəxrəddin Manafovun Azərbaycan Respublikasının Kino Agentliyinin Müşahidə Şurasına üzv təyin edilməsi də bu siyasətin davamıdır.

Şəxsi Həyat və Nailiyyətlər

İlham Əliyev evlidir, üç övladı və beş nəvəsi var. O, Azərbaycan, rus, ingilis, fransız və türk dillərini mükəmməl bilir. 2004-cü ildə Avropa Şurası Parlament Assambleyasının fəxri üzvü diplomu və medalı ilə təltif edilib. Onun rəhbərliyi dövründə Azərbaycan bir çox beynəlxalq təşkilatın fəxri mükafatlarına layiq görülüb.

Nəticə

İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycan iqtisadi, siyasi və mədəni cəhətdən böyük irəliləyişlər əldə edib. Onun uzaqgörən siyasəti, islahatları və qətiyyətli rəhbərliyi sayəsində ölkə Cənubi Qafqazın lider dövlətinə çevrilib. Qarabağ zəfəri, beynəlxalq aləmdə artan nüfuz və daxili sabitlik İlham Əliyevin Azərbaycan tarixindəki mühüm yerini təsdiqləyir. Azərbaycan xalqının dəstəyi ilə o, ölkəni daha firavan gələcəyə aparmağa davam edir.