Japon araştırmacılar yüksek hassasiyetli kompakt bir röntgen teleskopu geliştirdiler. Cihazın optik sistemi 1 km mesafeden 3,5 mm'lik nesneleri ayırt edebilecek düzeyde hassasiyet sergilemektedir.
Araştırmanın sonuçları Pasifik Astronomi Derneği'nin dergisinde yayımlandı.
Projenin amacı Güneş patlamalarını, yıldızlardaki yüksek enerjili olayları ve kara delik çevresinde oluşan röntgen ışınımlarını daha hassas bir şekilde gözlemlemektir. Atmosfer bu ışınları emdiği için bu tür gözlemler yalnızca uzayda mümkündür.
Röntgen optiğinde temel zorluk, ışınların yalnızca çok küçük açılarda yansımasıdır. Bu nedenle aynalar nanometre düzeyinde hassasiyetle üretilmelidir; en küçük kusur bile görüntüyü bozabilir. Nagoya Üniversitesi araştırmacısı Ikuyuki Mitsuishi, aynayı röntgen ışınlarını toplayan hassas bir "huni" olarak tanımlayarak, en ufak eğriliğin bile görüntüyü bulanıklaştırdığını belirtmiştir.
Sistemin diğer bir sorunu, roketin uçuşu sırasında oluşan güçlü titreşimlerdir. Optik sistem bu etkilere dayanıklı olacak şekilde tasarlanmalıdır. Ayna, Hyogo prefektörlüğündeki SPring-8 merkezinde elektroformlama yöntemiyle üretilmiştir. Sonuç olarak 200 mm yüksekliğinde, 60 mm çapında dikişsiz nikel ayna elde edilmiştir. Hiperbolik ve parabolik iki bölümden oluşan sistem, ışınları doğrudan dedektöre yönlendirmektedir.
Yer üstü testler 900 metrelik vakum borusunda gerçekleştirilmiş ve "yapay yıldız" sistemiyle uzay koşulları simüle edilmiştir. Bilim insanı Ryuto Fujii, bu sistemi röntgen teleskoplarının gerçek koşullarda test edilmesi için dünyada ilk hassas yer üstü model olarak değerlendirmiştir.
Teleskop, 17 Nisan 2024'te FOXSI-4 misyonuyla Alaska'dan uzaya gönderilmiş ve Güneş'teki patlamayı başarıyla kaydederek kendini kanıtlamıştır. Şu anda araştırmacılar bu teknolojiyi CubeSat tipi küçük uyduları için uygulamayı planlamaktadırlar. Bu, gelecekte daha ucuz ve verimli röntgen astronomisi imkanları yaratacaktır.
Oxu.Az
