Yaponiyalı tədqiqatçılar yüksək dəqiqlikli yığcam rentgen teleskopu hazırlayıblar. Cihazın optik sistemi 1 km məsafədən 3.5 mm-lik obyektləri ayırd edə biləcək səviyyədə dəqiqlik nümayiş etdirir.
Oxu.Az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri Sakit Okean Astronomiya Cəmiyyətinin jurnalında dərc olunub.
Layihənin məqsədi Günəş partlayışları, ulduzlardakı yüksək enerjili hadisələr və qara dəlik ətrafında yaranan rentgen şüalanmalarını daha dəqiq müşahidə etməkdir. Atmosfer bu şüaları udduğu üçün belə müşahidələr yalnız kosmosda mümkündür.
Rentgen optikasında əsas çətinlik şüaların yalnız çox kiçik bucaqlarda əks olunmasıdır. Buna görə güzgülər nanometr dəqiqliyində hazırlanmalıdır, ən kiçik qüsur belə görüntünü poza bilər. Naqoya Universitetinin tədqiqatçısı İkuyuki Mitsuişi güzgünü rentgen şüalarını toplayan həssas "qıf" kimi təsvir edərək, cüzi əyriliyin belə görüntünü bulandırdığını bildirib.
Sistemin digər problemi raketin uçuşu zamanı yaranan güclü vibrasiyalardır. Optik sistem bu təsirlərə davamlı hazırlanmalıdır. Güzgü Hyoqo prefekturasındakı SPring-8 mərkəzində elektroformalaşdırma üsulu ilə hazırlanıb. Nəticədə 200 mm hündürlükdə, 60 mm diametrdə tikişsiz nikel güzgü əldə olunub. Hiperbolik və parabolik iki hissədən ibarət olan sistem şüaları birbaşa detektora yönləndirir.
Yerüstü sınaqlar 900 metrlik vakuum borusunda aparılıb və "süni ulduz" sistemi ilə kosmik şərait simulyasiya edilib. Alim Ryuto Fujii bu sistemi rentgen teleskoplarının real şəraitdə yoxlanması üçün dünyada ilk dəqiq yerüstü model kimi qiymətləndirib.
Teleskop 17 aprel 2024-cü ildə FOXSI-4 missiyası ilə Alyaskadan kosmosa göndərilib və Günəşdəki partlayışı uğurla qeydə alaraq özünü doğruldub. Hazırda tədqiqatçılar bu texnologiyanı CubeSat tipli kiçik peyklərə tətbiq etməyi planlaşdırırlar. Bu, gələcəkdə daha ucuz və effektiv rentgen astronomiyası imkanları yaradacaq.
