Uluslararası bilim insanları ekibi, NGC 3783 Galaksisi'nin merkezindeki süper kitleli kara deliğin kendisinden yakın zamanda ışık hızına son derece yaklaşan, ondan yalnızca beş kez daha yavaş olan dar bir madde akışı attığını keşfetti. Bu tür olayların incelenmesi, bilim insanlarının bunların manyetik alanlar tarafından nasıl hızlandırıldığını anlamalarına yardımcı olacak.
Oxu.Az'ın TASS'tan aktardığı habere göre, keşifle ilgili açıklamayı Avrupa Uzay Ajansı (ESA) Basın Servisi yaptı.
ESA'nın haberine göre, Hollanda Uzay Araştırmaları Enstitüsü (SRON) araştırmacısı Gu Liyi konuyla ilgili bunları dedi:
"Daha önce süper kitleli kara deliklerden bu kadar yüksek hızlara ulaşmış fırlatmalar görmemiştik. İlk kez, bu cisim tarafından üretilen güçlü bir X-ışını parlamasının yalnızca bir gün içinde oluşmuş aşırı hızlı bir kozmik rüzgarla birlikte gerçekleştiğine tanık olduk."
Gu Liyi ve meslektaşları, çoğu galaksinin merkezinde süper kütleli kara deliklerin bulunduğunu, bunların çevresindeki maddeyi aktif şekilde yuttuğunu və bir kısmını "jet" adı verilen dar, aşırı sıcak plazma akışları şeklinde dışarı attığını hatırlattı. Bu jetler neredeyse ışık hızına ulaşan hızlara çıkabilir ve yaydıkları yoğun ışık nedeniyle evrendeki en parlak nesneler arasında sayılır.
Bilim insanları, Dünya'dan 150 milyon ışık yılı uzaklıktaki Centaurus Takımyıldızı'nda bulunan sarmal galaksi NGC 3783'ü incelerken bu güne kadar gözlenen en hızlı jet fırlatmasını tespit etti. Galaksinin merkezindeki kara deliğin kütlesi, Güneş'in kütlesinin yaklaşık 28 milyon katıdır. Bu kara deliğin jetlerinde olağanüstü hızlı hareketlere dair önceki ipuçları teleskopların düşük çözünürlüğü nedeniyle doğrulanamamıştı.
Bu engel, Japonya uzay ajansı JAXA'nın 2023 sonunda yörüngeye gönderdiği XRISM X-ışını teleskobuyla aşılmış oldu. Teleskop, jetlerin X-ışını tayf yapısını çok yüksek ayrıntıyla inceleyebiliyor. Gu Liyi ve ekibi, XRISM sayesinde NGC 3783'teki kara deliğin jetlerinin 10 gün boyunca nasıl değiştiğini takip etti.
Bu gözlemler sırasında bilim insanları, kara deliğin jetlerini çevreleyen manyetik alan çizgilerinin yeniden bağlanması sonucu oluşan güçlü bir X-ışını patlaması tespit etti. Bu olay çok büyük miktarda enerji açığa çıkararak yakındaki plazma yığınlarını saniyede 57.000 km hızına - yani ışık hızının yaklaşık %20'sine - kadar hızlandırdı. Araştırmacılar, oluşan bu plazma kütlesinin yapısının Güneş'teki koronal kütle püskürmelerine son derece benzediğini, bu nedenle incelenmesinin ayrıca büyük önem taşıdığını belirtti.
