Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sahte sigortalılık vakalarına karşı yürüttüğü denetimleri son dönemde önemli ölçüde sıkılaştırdı. Kurumun yaptığı incelemelerde her yıl yaklaşık 100 bin kişinin emeklilik işlemi iptal ediliyor. Peki hangi durumlar usulsüzlük kapsamında değerlendiriliyor ve 'sahte sigortalılık' olarak nitelendiriliyor? Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, SGK'nin emeklilik iptaline yol açan durumları ayrıntılı şekilde açıkladı.
Karakaş, yasal çerçevede gerçekleştirilen sigortalılık durumlarında SGK'nin herhangi bir iptal işlemi yapmayacağını vurguladı. Ancak günlük hayatta pek çok vatandaşın fiilen çalışmadan bir yakınının veya arkadaşının iş yerinden sigortalı gösterildiğine dikkat çeken Karakaş, "Bu durumdaki sigortalık ilişkisi yasal olarak gerçekleşmemiştir. Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, eğer ortada fiili gerçek bir çalışma yoksa o sigortalığı SGK iptal eder. Emekli olmuşsa elbette ki emekliliği de iptal eder" ifadelerini kullandı.
"SAHTE İŞ YERLERİNDEN KENDİNİ SİGORTALI GÖSTERENLERİN EMEKLİLİKLERİ İPTAL EDİLİYOR"
Fiili çalışma olmaksızın yapılan sigortalılık işlemlerine değinen Karakaş, bu durumun oldukça yaygın olduğunu belirtti. Karakaş, "Bu o kadar yaygın ki bununla ilgili paravan şirketler var. Aslında kağıt üzerinde kurulmuş bir şirket vardır. Ve bu şirket vatandaşları kandırıyor. 'Az bir para alarak ben seni sigortalı göstereceğim diyor' ve kişiyi sigortalı gösteriyor. Bu paravan şirketler SGK anlamında sahte şirketlerdir, sahte iş yerlerdir. Dolayısıyla sahte iş yerlerinden kendini sigortalı gösterenlerin hem sigortalığı iptal oluyor hem de emeklilikleri iptal ediliyor" açıklamasında bulundu.
"SOSYAL GÜVENLİK DENETMENLERİ İŞ YERİNİN SAHTE İŞ YERİ OLDUĞUNA KANAAT VERİRSE BU ŞİRKETLERDE ÇALIŞILAN SİGORTALIK İPTAL EDİLİYOR"
SGK'nin 'İş Yeri Karnesi Sistemi'ne geçtiğini ve her iş yerinin bu sistem üzerinden sürekli analiz edildiğini aktaran Karakaş, şu açıklamalarda bulundu:
"Bu anlamda eğer iş yeri gerçek anlamda bir iş yeri değilse, kağıt üzerinde kurulmuş sahte bir iş yeriyse, buradan gösterilen sigortalılarla ilgili olarak SGK, hizmet dökümüne baktığımız zaman, hizmet dökümünde 'Ş', 'K' veya 'S' harfine yer verilmektedir. Öncelikle 'Ş' harfine yer verilmekte, 'Ş' harfi şüpheli bir iş yeri demek. Yani buradaki çalışma ve iş yeri şüpheli demek.
Ondan sonra bu kontrol ediliyor, kurum 'Kontrollü İş Yeri Statüsüne' (K) alınıyor ve en son yapılan denetmenlerin teftişiyle birlikte, sosyal güvenlik denetmenleri iş yerinin sahte iş yeri (S) olduğuna kanaat verirse, elbette ki bu paravan şirketlerde çalışılan sigortalık iptal ediliyor. Lafın özü gerçek bir iş yerinde ve gerçek anlamda bir işçi olarak hizmet akdine istinaden çalışıyorsanız, hiç korkacağınız bir şey yok. SGK asla iptal etmez. Ama çalışmadan kendinizi bir yerden sigortalı göstermişseniz, sahte sigortalı söz konusuysa elbette ki SGK iptal eder."
"İŞ YERİ SAHİBİ KENDİNİ SSK'LI OLARAK GÖSTERİRSE SİGORTALILIĞI İPTAL EDİLİR VE DOĞRUDAN BAĞ-KUR'A GEÇMİŞ OLUR"
Şirket sahiplerinin veya ortaklarının kendi şirketlerinde SSK'lı olarak gösterilmesinin de emeklilik iptaline yol açtığını belirten Karakaş, "Bu durumda SGK emeklilik anında ya da uzun bir süre sonra kendi iş yerinden gösterildiği için bu sigortalılığı iptal ediyor ve dolayısıyla bu kişi otomatik olarak kişi BAĞ-KUR'a geçmiş oluyor. Bu anlamda emeklilikle ilgili şartlar değişmiş oluyor. Eğer kişi emekli olmuşsa bile emekliliğin iptal edilmesi söz konusu olabiliyor" diye konuştu.
"EŞİNİN İŞ YERİNDE ÜCRET ALMADAN SADECE YARDIM AMAÇLI ÇALIŞILIYORSA SGK EMEKLİLİĞİ İPTAL EDEBİLİR"
Eşin iş yerinde sigortalı olma durumunu da değerlendiren Karakaş, "Yasa diyor ki, eş kendi eşinin iş yerinde sigortalı olabilir. Ancak bir işçi gibi çalışırsa olabilir. Ama yardım amaçlı olarak çalışıyorsa bu sigortalı olmaz. Dolayısıyla eşlerin hizmet akdi ilişkisi olup olmadığına bakıyor. Eğer hizmet akdi ilişkisi, yani gerçek bir çalışma ve işçi gibi çalışma yoksa iptal edilmesi söz konusu. Bu anlamda eş kendi eşinin iş yerinde ücret alarak aynen bir işçi gibi çalışıyorsa sigortalı olabilir. Ama ücret almadan sadece yardım amaçlı çalışıyorsa SGK bunu da iptal edebilir" ifadelerini kullandı.
"SAHTE BOŞANMALARDA SGK YETİM MAAŞINI İPTAL EDİYOR"
Vefat eden babanın emekli maaşından yararlanmak amacıyla gerçekleştirilen sahte boşanmalara da değinen Karakaş, "Evli olan bir kadın, babasının maaşını almak için gerçek dışı bir boşanma yapması söz konusu ise, SGK eşin almış olduğu yetim maaşını sahte boşanmadan dolayı iptal eder ve maaşları faiziyle birlikte geri alabilir.
Yine kendilerini bir iş yerinden işsizlik maaşı almak için veya dişle ilgili pahalı tedaviler yapmak için kendini sigortalı gösterenler var. Ve hamile kadınlar doğumla ilgili doğum yardımlarından almak için, doğumla ilgili iş göremezlik ödeneği almak için kendilerini sigortalı göstermiş olabilir. Burada da gerçek bir çalışma yoksa bu da sahte sigortaya girer ve dolayısıyla SGK sigortalılarını iptal edebilir" diye konuştu.
"SAHTE SİGORTALILIK DURUMUNDA SGK, YATIRILAN PRİMLERİ GELİR KAYDEDEREK İADE ETMEZ"
Sahte sigortalılığın ağır yaptırımlarına dikkat çeken Karakaş, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Eğer ki paravan bir şirket, sahte bir şirket kurulmuşsa, gerçek bir şirket ya da bir iş yeri olmadan, sırf SGK'yi dolandırmak için, sigortalı göstermek için yapılmışsa, bu Türk Ceza Kanunu'na göre bir suçtur ve dolayısıyla savcılık bununla ilgili işlemi yapar. Bu sahte iş yerlerinden kendini sigortalı gösterenlerin sigortalıları iptal edilir. Emekli ise emeklilikleri de iptal edilir ve SGK bundan dolayı yatırılan primleri gelir kaydederek iade etmez.
Emekli maaşı alınmışsa, gecikme zammı, cezası ve faizi ile birlikte SGK bunu geri alır. Yine bu süreçte sahte sigortalılıktan dolayı sağlık yardımı alınmışsa, hastanede tedavi görmüşse ya da diş tedavisi görmüşse, SGK yapmış olduğu bütün bu yardımlara ait hem ödenekleri hem de sağlık masraflarını faizi ile birlikte geri alır.
Yine sahte sigortalılıkla doğum yardımları alınmışsa, doğum iş göremezlik ödenekleri olsun, süt parası olsun, bütün bunları da geri alır. Yine diğer hastalık olaylarında iş göremezlik ödenekleri alınmışsa, faizi ile birlikte SGK bunu geri alır. İşsiz kalınmış ve işsizlik sigortası yardımlarından faydalanmışsa, sahte sigortalılıkta iş kurda bunları faizi ile birlikte geri alır."
İHA
