Dövlət Sərhəd Xidməti: milli sərhədlərin etibarlı qalxanı

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidməti (DSX) - dövlətin quru, dəniz və hava sərhədlərinin mühafizəsi və müdafiəsi üzrə funksiyaları yerinə yetirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Xidmət milli təhlükəsizliyin təmin edilməsində, трансsərhəd cinayətkarlığa qarşı mübarizədə və ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunmasında mühüm rol oynayır.

Formalaşma tarixi və hüquqi baza

Azərbaycan sərhəd mühafizəsinin tarixi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövrünə təsadüf edir. 1919-cu ildə AXC hökuməti tərəfindən Sərhəd Keşikçiliyinin yaradılması haqqında qərar qəbul edilmişdir. Bu hadisənin xatirəsinə hər il 18 avqust ölkədə rəsmi olaraq Sərhədçilərin Peşə Bayramı Günü kimi qeyd olunur.

Qurumun inkişafının müasir mərhələsi müstəqilliyin bərpasından sonra başlamışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 31 iyul 2002-ci il tarixli Fərmanı ilə Sərhəd Qoşunlarının bazasında müstəqil Dövlət Sərhəd Xidməti yaradılmışdır.

DSX-nin fəaliyyətinin hüquqi əsasını aşağıdakılar təşkil edir:

- Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası;

- «Dövlət sərhədi haqqında» və «Sərhəd qoşunları haqqında» qanunlar;

- Azərbaycan dövləti tərəfindən təsdiqlənmiş normativ-hüquqi aktlar və beynəlxalq müqavilələr.

DSX-nin vəzifələri və əsas funksiyaları

Sərhəd qurumunun fəaliyyəti suverenliyin qorunması və sərhədyanı zonalarda qayda-qanunun saxlanılması ilə bağlı geniş spektri əhatə edir.

DSX-nin əsas funksiyalarına daxildir:

- Sərhədin qanunsuz keçilməsinin qarşısının alınması: Buraxılış məntəqələrində şəxslərin, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hərəkətinə nəzarət.

- Beynəlxalq terrorçuluq və qaçaqmalçılıqla mübarizə: Qanunsuz miqrasiya, insan alveri, narkotik vasitələrin və silahların qanunsuz dövriyyəsi kanallarının aşkar edilməsi və zərərsizləşdirilməsi.

- İqtisadi zonanın mühafizəsi: Xəzər dənizinin bioresurslarının, eləcə də beynəlxalq əhəmiyyətli neft-qaz infrastrukturu və kəmərlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi.

- Əməliyyat-axtarış fəaliyyəti: Səlahiyyətləri daxilində xüsusi kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat tədbirlərinin həyata keçirilməsi.

Struktur və texniki təchizat

Azərbaycan DSX-nin vahid sistemi mərkəzi aparatı, sərhəd dəstələrini, nəzarət-buraxılış məntəqələrini, xüsusi aviasiyanı, quru qoşunlarını və hərbi dəniz bölmələrini birləşdirir.

Sahil Mühafizəsi və Çevik Hərəkət Qüvvələri

2005-ci ildə təsis edilmiş Sahil Mühafizəsi DSX-nin strukturunda xüsusi yer tutur. O, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunun təhlükəsizliyini təmin edir, akvatoriyada patrul xidməti aparır və axtarış-xilasetmə əməliyyatlarını həyata keçirir.

Bununla yanaşı, DSX-nin tərkibinə sərhədin mürəkkəb sahələrində hər hansı təxribatın qarşısını operativ şəkildə almağa qadir olan Çevik Hərəkət Qüvvələrinin bölmələri daxildir.

Modernləşmə və kadr hazırlığı

Bu gün Azərbaycanın sərhəd xidməti müasir texnika ilə fəal şəkildə təchiz olunur: pilotsuz uçuş aparatları, radar müşahidə sistemləri, müasir zirehli texnika və sürətli katerlər. Yüksək ixtisaslı zabit kadrlarının hazırlanması Dövlət Sərhəd Xidmətinin Akademiyasında həyata keçirilir.

Nəticə

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidməti müasir dünya təhlükəsizlik standartlarına cavab verən yüksək texnologiyalı və mobil bir strukturdur. Çoxillik ənənələrin, şəxsi heyətin peşəkarlığının və qabaqcıl texniki təchizatın vəhdəti DSX-yə milli mənafeləri effektiv şəkildə qorumağa və dövlət sərhədlərində sabitliyi təmin etməyə imkan verir.