Alimlər müəyyən ediblər ki, güclü günəş yanıqları skuamöz hüceyrəli dəri xərçənginin (yastıhüceyrəli karsinoma) yaranma riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır, uşaqlıqda baş verən yanıqlar isə xüsusilə təhlükəlidir.
Oxu.Az bildirir ki, bununla bağlı tədqiqatın nəticələri "JAMA Dermatology" jurnalında dərc edilib.
Tədqiqatçılar ümumilikdə 321 000-dən çox insanın iştirak etdiyi 17 tədqiqatın məlumatlarını birləşdiriblər.
Məlum olub ki, şiddətli günəş yanıqlarına məruz qalan insanlarda yastıhüceyrəli dəri xərçəngi riski orta tezlikdə günəş yanığına məruz qalanlarla müqayisədə 51%, yüksək tezlikdə günəş yanığına məruz qalanlarda isə 69% artıb.
Uşaqlar, xüsusilə, həssasdırlar: uşaqlıqda tez-tez məruz qalınan günəş yanıqları həyatın sonrakı dövrlərində riski təxminən üç dəfə artırıb. Bu, həm uşaqların dərisinin bioloji həssaslığı, həm də uşaqlıq dövründə günəşdən qorunmanın adətən qeyri-müntəzəm olması ilə əlaqələndirilir. Mexanizm ondan ibarətdir ki, ultrabənövşəyi şüalanma dəri hüceyrələrinin DNT-sini zədələyir və bu zərər ağrı və qızartı keçdikdən sonra belə qalır. DNT-nin bərpası zamanı baş verən səhvlər zamanla toplanır və xərçəngə səbəb olan mutasiyaların yaranmasına gətirib çıxara bilir.
Dermatoloq Ayzek Ueberin sözlərinə görə, oxşar qanunauyğunluqlar daha əvvəl melanoma və bazal hüceyrəli xərçəng üçün də aşkar edilib.
Sadə tədbirlər bundan qorunmağa kömək edə bilər: uzunqollu geyim, baş geyimi və günəşdən qoruyucu kremdən istifadə etmək, həmçinin günorta saatlarında günəş altında qalmaqdan çəkinmək.
