O, ayaqlarındakı fiziki qüsurlara görə futbolçu ola bilməyəcəyini düşünənlərin hamısını yanıltdı. Rəqiblərini meydanda elə aldadırdı ki, sanki top onun ayağına deyil, iradəsinə tabe idi. Braziliyanın ikiqat dünya çempionu oldu, Pele ilə eyni komandada tarix yazdı və milyonlarla insanın sevimlisinə çevrildi. Ancaq bir vaxtlar bütün ölkəni sevindirən bu futbol dahisinin həyatı sonradan alkoqol asılılığı, maddi çətinliklər və faciəli sonla yadda qaldı.
Oxu.Az-ın "İdmandan kənar" rubrikasında bu dəfə Braziliya futbolunun əfsanəsi, "xalqın sevinci" adlandırılan və dünyanın ən böyük driblinq ustalarından biri sayılan Qarrinçanın həyat hekayəsindən bəhs edəcəyik.
Uşaqlıqdan başlayan çətinliklər
Manuel Fransisku duş Santos 1933-cü il oktyabrın 28-də Braziliyanın Rio-de-Janeyro ştatındakı Pau-Qrande qəsəbəsində dünyaya gəlib. Sonralar bütün dünyanın Qarrinça kimi tanıyacağı bu uşağın həyatı ilk gündən asan olmayıb.
O, ayaqlarındakı anadangəlmə fiziki qüsurlarla doğulmuşdu. Sağ ayağı içəriyə, sol ayağı isə çölə doğru əyilmişdi. Ayaqlarının uzunluğu arasında da təxminən altı santimetrlik fərq vardı. Onurğa sütunundakı əyrilik də onun fiziki görünüşünü fərqləndirirdi. Uşaqlıqda onu müayinə edən həkimlərin gələcəkdə normal yeriməsi ilə bağlı belə nikbin olmadıqları bildirilir.
Amma Qarrinçanın futbol meydanında göstərəcəyi möcüzələri heç kim təsəvvür edə bilməzdi.
O, kiçik yaşlarından topa xüsusi maraq göstərirdi. Yoxsul ailədə böyüyən Manuel üçün futbol həm əyləncə, həm də gündəlik həyatın çətinliklərindən uzaqlaşmaq vasitəsi idi. Onun qeyri-adi ayaq quruluşu sonradan rəqiblərinin hərəkətlərini təxmin etməsini çətinləşdirən, gözlənilməz istiqamətlərə dönməsinə imkan verən xüsusiyyətə çevrildi.
Qarrinça ləqəbini də uşaqlıqda alıb. Portuqal dilində bu söz kiçik bir quşun adıdır. Bacısının ona verdiyi ləqəb zamanla bütün dünyada tanınan ada çevrildi.
Bir hərəkətlə futbol əfsanəsinə çevrildi
Qarrinçanın peşəkar futbolçu olmaq yolu da asan keçməyib. O, karyerasının əvvəlində "Vasko da Qama" və "San-Kristovan" klublarında özünü göstərmək imkanı qazanmayıb. Ayaqlarındakı qüsurlar və onurğa əyriliyi onun futbolçu kimi gələcəyinə şübhə ilə yanaşılmasına səbəb olub.
Lakin 1953-cü ildə "Botafoqo" klubunda keçirilən baxış onun taleyini dəyişib.
Qarrinça məşq zamanı Braziliya futbolunun tanınmış müdafiəçilərindən Nilton Santosla qarşılaşıb. O, təcrübəli futbolçunu driblinqlə aldadaraq topu ayaqlarının arasından keçirib. Bu epizod Nilton Santosun diqqətini çəkib və müdafiəçi klub rəhbərliyinə gənc futbolçunun komandaya götürülməsini tövsiyə edib.
Beləliklə, vaxtilə fiziki xüsusiyyətlərinə görə qəbul edilməyən futbolçu Braziliyanın ən məşhur klublarından birində karyerasına başlayıb.
Qarrinça qısa müddətdə azarkeşlərin sevimlisinə çevrilib. Onun sağ cinahdan hücumları, ani istiqamət dəyişmələri və rəqib müdafiəçiləri çaş-baş salan hərəkətləri futbol meydanlarında xüsusi tamaşaya çevrilirdi. Rəqiblər onun hansı istiqamətə gedəcəyini bilsələr belə, qarşısını almaqda çətinlik çəkirdilər.
"Botafoqo"da 1953-1965-ci illərdə çıxış edən Qarrinça klubun əsas simalarından birinə çevrilib. O, komanda ilə bir neçə titul qazanıb və Braziliya futbolunun ən parlaq cinah oyunçularından biri kimi tanınıb.
Pele ilə birlikdə dünya çempionu
Qarrinçanın beynəlxalq səviyyədə tanınması 1958-ci ildə İsveçdə keçirilən dünya çempionatı ilə daha da artıb. Braziliya millisi turnirin qalibi olub. Qarrinça da çempion heyətinin üzvü kimi tarixə düşüb.
Həmin komandada gənc Pele də çıxış edirdi. İki futbolçu sonradan Braziliya futbolunun ən böyük simalarından sayılacaqdı.
Lakin Qarrinçanın əsl qəhrəmana çevrildiyi turnir 1962-ci ildə Çilidə keçirilən dünya çempionatı oldu.
Braziliyanın əsas ulduzu Pele zədə səbəbindən turnirin böyük hissəsində iştirak edə bilmədi. Komandanın hücum xəttində yaranan boşluğu isə Qarrinça öz oyunu ilə doldurdu. O, təkcə rəqibləri aldatmaqla kifayətlənmir, həlledici anlarda qollar vuraraq komandasını irəli aparırdı.
İngiltərə ilə dörddəbir final oyununda iki qol vuran Qarrinça Braziliyanın 3:1 hesablı qələbəsində mühüm rol oynadı. Yarımfinalda ev sahibi Çili ilə qarşılaşmada da iki dəfə fərqləndi. Braziliya həmin görüşü 4:2 hesabı ilə qazandı.
Qarrinça turniri dörd qolla başa vurdu və Braziliyanın dünya çempionluğunda əsas pay sahiblərindən biri oldu. O, 1962-ci il mundialının ən yaxşı futbolçularından biri kimi qəbul edilir.
Braziliya ardıcıl ikinci dəfə dünya çempionu oldu. Qarrinça isə artıq sadəcə istedadlı cinah oyunçusu deyil, ölkəsinin futbol əfsanəsi idi.
"Xalqın sevinci"nin arxasındakı insan
Qarrinçanı digər ulduzlardan fərqləndirən cəhətlərdən biri onun meydandakı oyun tərzi idi. O, futbolu yalnız nəticə qazanmaq üçün deyil, insanlara sevinc bəxş etmək üçün oynayırmış kimi görünürdü.
Rəqiblərini ard-arda aldadaraq keçməsi, gözlənilməz fintləri və topa sahib olduğu anlarda yaratdığı əyləncəli görüntülər ona "Aleqria-du-Povu" - "xalqın sevinci" ləqəbini qazandırmışdı.
Ancaq meydandakı bu şən və qayğısız obraz şəxsi həyatında hər şeyin qaydasında olduğu anlamına gəlmirdi.
Qarrinçanın karyerası boyunca intizamla bağlı problemləri, zədələri və fiziki vəziyyətinin pisləşməsi onun çıxışlarına təsir göstərməyə başladı. Alkoqol asılılığı isə zamanla həyatının ən ciddi problemlərindən birinə çevrildi.
1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən dünya çempionatı onun Braziliya millisindəki son mundialı oldu. Braziliya qrup mərhələsində mübarizəni dayandırdı. Bu, Qarrinçanın millidəki parlaq dövrünün sonuna yaxınlaşdığını göstərirdi.
O, karyerasının sonrakı illərində bir neçə klubda çıxış etsə də, əvvəlki səviyyəsinə qayıda bilmədi. Bir vaxtlar dünyanın ən yaxşı müdafiəçilərini çaş-baş salan futbolçu tədricən böyük futbol səhnəsindən uzaqlaşdı.
Şöhrət bitdi, çətinliklər başladı
Qarrinçanın həyatı futbol meydanlarından kənarda da mürəkkəb idi. Ailə problemləri, maddi çətinliklər və alkoqol asılılığı onun gündəlik həyatına ağır təsir göstərirdi.
O, milyonlarla insanın sevimlisi olsa da, karyerasının son illərində əvvəlki şöhrətindən uzaqlaşmışdı. Futbol ona dünya miqyasında tanınmaq imkanı versə də, qazandığı şöhrət şəxsi həyatındakı problemlərin qarşısını ala bilmədi.
Qarrinçanın taleyi bir daha göstərdi ki, böyük idman uğurları insanı həyatın bütün çətinliklərindən qorumur. Meydanda rəqiblərinin qarşısında keçilməz görünən futbolçu öz şəxsi problemləri ilə mübarizədə eyni uğuru qazana bilmədi.
1983-cü il yanvarın 20-də Qarrinça 49 yaşında Rio-de-Janeyroda vəfat etdi. Braziliya Futbol Konfederasiyasının məlumatına görə, onun ölümünə qaraciyər sirrozu səbəb olub.
Onun vəfatı ölkədə böyük kədər yaratdı. Cənazəsi Marakana stadionundan doğulduğu Pau-Qrande bölgəsinə aparılarkən minlərlə insan küçələrə çıxaraq əfsanəvi futbolçu ilə vidalaşdı. Bir vaxtlar meydanda insanları sevindirən oyunçu son səfərində də minlərlə insanı bir araya gətirdi.
Futbol tarixində silinməyən iz
Qarrinçanın hekayəsi yalnız iki dünya çempionluğu qazanan futbolçunun uğur yolu deyil. Bu, fiziki məhdudiyyətlərin istedadın qarşısında həmişə maneə olmadığını göstərən, eyni zamanda şöhrətin arxasında gizlənən şəxsi faciələri xatırladan bir həyat hekayəsidir.
O, 1958 və 1962-ci illərdə Braziliya ilə dünya çempionu oldu, "Botafoqo"nun əfsanəsinə çevrildi və futbol tarixinin ən böyük driblinq ustalarından biri kimi yadda qaldı.
Qarrinçanın ayaqları qüsurlu idi, amma topa sahib olduğu anlarda rəqibləri onu dayandırmaqda çətinlik çəkirdilər. O, milyonlarla insanı güldürdü, stadionları coşdurdu və ölkəsinə unudulmaz qələbələr yaşatdı.
Ancaq həyatın ən çətin rəqibi futbol meydanında deyildi. Bir vaxtlar bütün Braziliyanın sevinc mənbəyi olan Qarrinça cəmi 49 yaşında dünyasını dəyişdi. Onun hekayəsi bu gün də həm böyük istedadın gücünü, həm də şöhrət arxasında insanı gözləyən ağır sınaqları xatırladır.
