Son günlər Ermənistan konstitusiyasının dəyişməsi ilə bağlı müzakirələr intensivləşib. Baş nazir Nikol Paşinyan da son açıqlamalarında bu məsələyə toxunaraq bildirib ki, bu dəyişikliyə zərurət var, çünki yeni konstitusiya müasir çağırışlara, siyasi reallıqlara uyğun olmalıdır. Ən əsası isə sənədin ölkənin müstəqillik bəyannaməsinə əsaslanmaması təklif edilir.
Qeyd etmək yerinə düşər ki, Ermənistan konstitusiyasında bu ölkənin müstəqillik haqqında bəyannaməsinə istinad edilir və həmin bəyannamədə də Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları irəli sürülür. Konstitusiyanın müstəqillik bəyannaməsinə əsaslanamaması ilə ərazi iddiaları da aradan qalxmış olacaq. Bəs bu müzakirələr nədən xəbər verir? Ermənistan konstitusiyasının tezliklə dəyişilməsi gözlənilir? Əks halda, sülh müqaviləsi mümkün olmayacaq. Çünki Azərbaycanın sülh sazişi üçün iki əsas şərtindən biri də budur.
Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü, deputat Bəhruz Məhərrəmov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Ermənistan konstitusiyasında bu ölkənin müstəqillik haqqında bəyannaməsinə istinad edilir və bildirilir ki, bəyannamədə təsbit edilmiş ümummilli məqsədlər əsas götürülür:
"Ermənistanın istiqlal bəyannaməsinin preambulasında isə bu ölkənin ali sovetinin 1 dekabr 1989-cu il tarixli qanunsuz və təxribatçı qərarına istinad edilərək Qarabağ Ermənistanın tərkib hissəsi kimi bəyan olunur. Bu, dünya tarixində bir dövlətin digər dövlətə qarşı ərazi iddiasının konstitusiya ilə bəyan olunduğu çox nadir, təcavüzkar mahiyyətli nümunədir. Lakin Ermənistan konstitusiyasında təsbit olunmuş ərazi iddiaları Azərbaycanla məhdudlaşmır, bu ölkənin ana qanununun 13-cü maddəsində gerbin təsviri hissəsində Türkiyəyə qarşı ərazi iddiaları yer alır. Azərbaycan Respublikası məhz bu hüquqi vəziyyəti əsas gətirərək Bakı ilə İrəvan arasında artıq mətni razılaşdırılmış sülh müqaviləsinin imzalanmasını mümkün saymır. Belə ki, Ermənistan konstitusiyasının 6-cı maddəsinə əsasən, o cümlədən qəbul olunmuş beynəlxalq təcrübəyə müvafiq olaraq konstitusiya ölkə ərazisində ali hüquqi qüvvəyə malikdir və bu sənədə zidd istənilən norma, o cümlədən beynəlxalq müqavilə qəbul edilə, yaxud parlamentdə ratifikasiya oluna bilməz. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında mətni razılaşdırılmış sülh müqaviləsi məzmunca Ermənistanın konstitusiyasına ziddir. Yəni Ermənistan sülh müqaviləsinin mətnində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığı halda, konstitusion qaydada Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını təsbit edib".
"Belə bir situasiyada hüquqi reallıq ondan ibarətdir ki, imzalanacaq müqavilə konstitusiyaya zidd olduğu kimi, əslində nə hüquqi qüvvəyə minə, nə də parlamentdə ratifikasiya oluna bilər. Belə bir vəziyyətdə yekun sülh müqaviləsinin imzalanması və qüvvəyə minməsi üçün Ermənistan konstitusiyasından müvafiq müddəaların çıxarılması zəruridir. Ermənistan konstitusiyasının 111-ci maddəsinə əsasən isə, ana qanuna dəyişikliklər yalnız və yalnız referendum yolu ilə mümkündür. Bu mənada, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın konstitusiya islahatları barədə danışması və yeni konstitusiyanın qəbulu barədə bəyanatları özlüyündə müsbət impulslar kimi qiymətləndirilə bilər", - deyə parlamentari vurğulayıb.
Müsahibimiz əlavə edib ki, konstitusiyada dəyişikliklərin, yaxud yeni konstitusiyanın effekti o zaman mümkündür ki, hazırda regionda sülh və sabitlik qarşısında əsas əngəllərdən biri kimi çıxış edən Ermənistanın müstəqillik aktına istinad və Ermənistan konstitusiyasında təsbit olunan ərazi iddiaları yeni ana qanunda əks olunmasın:
"Qeyd olunanlar fonunda Ermənistan rəhbərliyinin konstitusion islahatlarla bağlı mövqeyi ümidverici görünür, amma unutmaq olmaz ki, bundan öncə də Paşinyan və komanda üzvləri dəfələrlə praqmatik bəyanatlar vermiş, lakin ardınca bu mövqeyə zidd davranış sərgiləyib. Lakin geosiyasi proseslərin hazırkı təhlükəli inkişaf tendensiyaları və qütblərarası ziddiyyətlərin dərinləşməsi fonunda ermənilər artıq anlamalıdırlar ki, "dənizdən dənizə Ermənistan" mifik ideologiyası və Azərbaycana qarşı davamlı düşmənçilik bu ölkəyə yaxşı heç nə vəd etmir, əksinə hazırda sülh üçün yaranan tarixi şans Ermənistanın dalan dövlət statusundan qurtulması və real dövlətçilik ənənələri formalaşdırması üçün yeganə fürsətdir".
Mərahim Nəsib
