Ağdərə rayonu: inkişafın yeni mərhələsi

Ağdərə rayonu - Azərbaycan Respublikasının zəngin tarixə, strateji coğrafi mövqeyə və böyük iqtisadi potensiala malik inzibati-ərazi vahididir. Ölkənin Qarabağ bölgəsində yerləşən bu rayon, son illərdə özünəməxsus ikinci doğuluşunu yaşayır və gələcək infrastruktur həmçinin kənd təsərrüfatı layihələri üçün mühüm qovşaq kimi diqqəti cəlb edir.

Tarixi kontekst və statusun bərpası

Ağdərə rayonu (keçmiş Mardakert) ilkin olaraq 1992-ci ildə, Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra həyata keçirilən inzibati islahatlar çərçivəsində ləğv edilmiş, onun əraziləri isə qonşu Tərtər, Kəlbəcər və Ağdam rayonları arasında bölüşdürülmüşdü. Lakin 2023-cü ilin sonlarında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Ağdərə rayonunun şəhər mərkəzi Ağdərə olmaqla yenidən müstəqil inzibati-ərazi vahidi kimi təsis edilməsi haqqında qanunu təsdiqlədi.

Bu addım, tarixi ədalətin bərpası və azad edilmiş ərazilərdə dövlət idarəçiliyinin optimallaşdırılması istiqamətində mühüm bir mərhələ oldu. Rayonun əvvəlki sərhədlərinin qaytarılması mərkəzləşdirilmiş planlaşdırma, irimiqyaslı yenidənqurma və regionun ölkənin ümumi iqtisadi sisteminə inteqrasiyası üçün yeni imkanlar açdı.

Coğrafi mövqeyi və təbii resursları

Ağdərə rayonu Qarabağın dağətəyi və dağlıq massivlərində strateji mövqe tutur. Regionun relyefi əsasən dağlıqdır ki, bu da onun iqlim xüsusiyyətlərini və təbii müxtəlifliyini böyük ölçüdə şərtləndirir. Rayon ərazisindən həm Ağdərənin, həm də ətraf aran bölgələrinin su təminatında mühüm rol oynayan Tərtərçay kimi vacib su arteriyaları axır.

Regionun ən mühüm coğrafi və infrastruktur obyektlərindən biri Sərsəng su anbarıdır. Nəhəng tutuma malik olan bu hidrotexniki qurğu bütövlükdə Qarabağ iqtisadi rayonunun energetikası və suvarma sistemi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.

Region həmçinin öz təbii sərvətləri ilə də tanınır. Ağdərə rayonunun təki polimetal filizləri, qızıl, mis, eləcə də yüksək keyfiyyətli tikinti materialları daxil olmaqla zəngin faydalı qazıntı yataqlarını gizlədir. Bu yataqlar üzərində nəzarətin bərpası dağ-mədən sənayesinin inkişafı üçün möhkəm təməl yaradır.

İqtisadi potensialı və perspektivləri

Ağdərə rayonunun dirçəlişi Qarabağın yenidən qurulması üzrə irimiqyaslı dövlət proqramlarının icrası ilə birbaşa bağlıdır. Orta müddətli perspektivdə regionun iqtisadiyyatı bir neçə əsas sütuna söykənəcək:

- Kənd təsərrüfatı: Çay vadilərindəki münbit torpaqlar və Sərsəng su anbarının su ehtiyatlarına çıxış bitkiçilik, üzümçülük və heyvandarlığın inkişafı üçün mükəmməl şərait yaradır.

- Energetika və su resursları: Sərsəng SES-in modernləşdirilməsi və "yaşıl" texnologiyaların tətbiqi rayonu tamamilə ekoloji cəhətdən təmiz enerji ilə təmin etməyə imkan verəcək.

- Turizm: Unikal təbiət, təmiz dağ havası və tarixi abidələrin çoxluğu ekoturizm, trekinq və sanatoriya-kurort istirahətinin inkişafı üçün zəmin yaradır.

Hazırda Ağdərə rayonunda minatəmizləmə, müasir avtomobil yollarının tikintisi, elektrik xətlərinin çəkilməsi və dağıdılmış infrastrukturun bərpası istiqamətində aktiv işlər aparılır. "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə öz yurdlarına qayıtması Azərbaycanın bu füsunkar və strateji əhəmiyyətli guşəsinə yeni nəfəs verəcək.