Bakı Metropoliteni: Tarixi və stansiyaları 

"Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti - Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən yeraltı dəmir yolu nəqliyyat sistemidir. 1967-ci ildə istifadəyə verilən Bakı metrosu Yaxın Şərqdə və SSRİ-də (Moskva, Leninqrad, Kiyev və Tbilisidən sonra) yaradılan beşinci metropoliten sistemidir.

Tarixi İcmal: İlk qatardan bu günə

Bakıda metropolitenin inşasına ötən əsrin 30-cu illərində qərar verilsə də, İkinci Dünya müharibəsi bu prosesi ləngitmişdir. İlk xətt - "Bakı Soveti" (indiki "İçərişəhər") – "Nəriman Nərimanov" mənzili 6 noyabr 1967-ci ildə 5 stansiya ilə istismara verilmişdir.

İnkişafın əsas mərhələləri:

1967–1980: Qırmızı və Yaşıl xətlərin əsas hissələrinin inşası.

2000-ci illər: Müstəqillik dövründə "Həzi Aslanov", "Nəsimi", "Azadlıq prospekti" və "Dərnəgül" stansiyalarının açılışı.

2016: İlk mərkəzləşdirilmiş idarəetməyə malik Bənövşəyi xəttin ("Avtovağzal" və "Memar Əcəmi-2") istifadəyə verilməsi.

Struktur və Texniki Göstəricilər

Hazırda Bakı Metropoliteni 3 xətdən və 27 stansiyadan ibarətdir. Yolların ümumi uzunluğu 40 kilometrdən çoxdur.

Mövcud Xətlər:

Qırmızı Xətt (1-ci xətt): "İçərişəhər" – "Həzi Aslanov" (ayrılan qol: "Bakmil").

Yaşıl Xətt (2-ci xətt): "Xətai" – "Dərnəgül". (Hazırda müvəqqəti olaraq Qırmızı xəttlə kəsişir).

Bənövşəyi Xətt (3-cü xətt): "Xocəsən" – "8 Noyabr". Bu xətt ən müasir qatarların və platformaüstü təhlükəsizlik sistemlərinin tətbiqi ilə fərqlənir.

Modernləşmə və Perspektiv Planlar

Bakı Metropoliteninin 2030-cu ilə qədər olan perspektiv inkişaf sxeminə əsasən, metronun ümumi şəbəkəsi 5 xətdən (əlavə Mavi və Sarı xətlər) və 76 stansiyadan ibarət olmalıdır.

Yaxın gələcəyin hədəfləri:

Xətlərin ayrılması: Yaşıl və Qırmızı xətlərin müstəqil fəaliyyətinin təmin edilməsi ("Cəfər Cabbarlı" stansiyasının yenidən qurulması).

Yeni qatarlar: "Transmaşholdinq" (və ya digər tərəfdaşlar) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində sərnişin salonunda kondisioner sistemi və birbaşa keçidi olan 81-765/766 tipli müasir vaqonların sayının artırılması.

Ödəniş sistemi: "BakıKart" sisteminin təkmilləşdirilməsi, təmassız bank kartları və QR-kod vasitəsilə ödənişlərin tam tətbiqi.

Metropolitenin Memarlığı

Bakı metrosu təkcə nəqliyyat vasitəsi deyil, həm də yeraltı memarlıq muzeyidir. "Nizami" stansiyası dahi şairin əsərlərindən motivlər əsasında hazırlanmış mozaikaları ilə dünyada ən gözəl metro stansiyalarından biri hesab olunur. "Koroğlu", "İçərişəhər" və "8 Noyabr" stansiyaları da milli və modern üslubun sintezi ilə seçilir.

Maraqlı fakt: Bakı Metropolitenində eşidilən musiqili anonslar hər stansiyanın adına uyğun xalq mahnısı və ya bəstəkar əsərindən fraqmentlərdir (məsələn: "Bakı" – "Küçələrə su səpmişəm", "Gənclik" – "Qaytağı").

Yekun

Bakı Metropoliteni QSC bu gün paytaxtın ekoloji təmiz, sürətli və iqtisadi cəhətdən ən səmərəli nəqliyyat növü olaraq qalır. Davam edən tikinti işləri və rəqəmsal yeniliklər yaxın onillikdə Bakının ən ucqar nöqtələrinin belə vahid metro şəbəkəsinə bağlanacağını vəd edir.