Bruney

Bruney: sultanlığın qızıl qübbələri, Borneonun qədim cəngəllikləri və Bakı ilə dialoq

Ekvatorial Borneo (Kalimantan) adasının şimal-qərb sahillərində yerləşən və rəsmi adı "Sülh məskəni" kimi tərcümə olunan Bruney-Darüssalam Dövləti Cənub-Şərqi Asiyada firavanlığın və islam monarxiya ənənələrinin unikal oazisidir. Ərazisinə görə kiçik, lakin son dərəcə zəngin olan bu dövlət şərq saray həyatının nağılvari dəbdəbəsini, qorunub saxlanılan relikt tropik meşələri və planetin ən yüksək həyat səviyyələrindən birini özündə birləşdirir.

Kampanq-Ayer su şəhəri, bakirə Ulu-Temburonq və paytaxtın parlaqlığı

Bruneyin təzadları ölkə ilə tanışlığın ilk anlarından insanı valeh edir. Paytaxt Bandar-Seri-Beqavan islam memarlığının şah əsərlərini və müasir infrastrukturu ahəngdar şəkildə birləşdirir. Ölkənin əsas görməli yerlərindən biri kimi Bruney çayı üzərində min ildən çoxdur mövcud olan və tez-tez Şərqin Venesiyası adlandırılan Kampanq-Ayer — nəhəng dirəklər üzərində qurulmuş qəsəbə qəbul edilir. On minlərlə sakin kilometrlərlə taxta körpülərlə birləşən, öz məktəbləri, məscidləri və yanğınsöndürmə məntəqələri olan su üzərindəki evlərdə yaşayır. Regiondakı bir çox qonşularından fərqli olaraq, Bruney öz cəngəlliklərini toxunulmaz saxlamışdır: Ulu-Temburonq Milli Parkı ölkənin yaşıl incisi sayılır və nəhəng ekvatorial ağacların çətirlərindən yuxarı qalxan asma körpülərə çatmaq üçün yalnız ənənəvi uzun qayıqlardan istifadə olunur.

Bolkiah sülaləsi, dəniz imperiyasının əzəməti və suverenlik yolu

Bruney dövlətçiliyinin tarixi kökləri XIV əsrə gedib çıxır. Orta əsrlərdə sultanlıq faktiki olaraq bütün Borneo adasına və müasir Filippin adalarının bir hissəsinə nəzarət edərək qüdrətli dəniz ticarət dövləti kimi çıxış edirdi. Hakimiyyətdə olan Bolkiah sülaləsi altı əsrdən çox fasiləsiz tarixə malik olmaqla dünyanın ən qədim hakim sülalələrindən biridir. Britaniya protektoratı dövrünü geridə qoyan ölkə 1984-cü ildə dinc yolla tam dövlət suverenliyini bərpa etdi. Hazırkı monarx Sultan Həsənəl Bolkiah dövlət başçısı, baş nazir və dini lider funksiyalarını özündə birləşdirərək milli kursun sabitliyini və davamlılığını təmin edir.

MİB fəlsəfəsi, Ömər Əli Seyfəddin məscidi və ambuyat ənənəsi

Ölkənin mədəni kodu malay adət-ənənələrini, islam şəriət qaydalarını və taxt-taca sədaqəti özündə birləşdirən "Melayu İslam Beraca" (Malay İslam Monarxiyası) milli konsepsiyasına əsaslanır. Süni laqun üzərində ucalan təmiz qızıl qübbəli möhtəşəm Sultan Ömər Əli Seyfəddin məscidi və dünyanın ən böyük yaşayış dövlət başçısı iqamətgahı olan İstana Nurul İman sarayı ölkənin əsas vizual simvollarıdır. Qastronomiya ənənəsində saqo palması nişastasından hazırlanan ambuyat xüsusi yer tutur; bu təam çandas adlı bambuk çubuqları ilə kəskin balıq və meyvə souslarına batırılaraq yeyilir. Güclü dövlət dəstəyi sayəsində Bruney vətəndaşları pulsuz təhsil və səhiyyədən yararlanır, gəlir vergisindən isə tam azaddırlar.

Neft-qaz ehtiyatları və Azərbaycanla çoxtərəfli dialoq

Sultanlığın iqtisadi qüdrəti ölkəni qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (MTQ) bazarının öncüllərindən birinə çevirən zəngin şelf neft və təbii qaz yataqlarına söykənir. Bruney və Azərbaycanın xarici siyasət xətləri nüfuzlu beynəlxalq platformalarda sıx kəsişir. Hər iki dövlət İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində fəal həmrəylik nümayiş etdirir, suverenliyi, beynəlxalq hüquq prinsiplərini və dayanıqlı enerji inkişafını ardıcıl surətdə müdafiə edirlər. Qlobal səviyyədə, o cümlədən iqlim gündəliyi və sivilizasiyalararası dialoq məsələlərində Bakının təşəbbüslərinə göstərilən qarşılıqlı dəstək ikitərəfli diplomatik və iqtisadi əlaqələrin ardıcıl inkişafı üçün möhkəm təməl yaradır.