"Gədəbəy" teqi üzrə xəbərlər

Gədəbəy: mis, qızıl və aşıq musiqisinin qovuşduğu qərb dağ diyarı

Gədəbəy ölkənin qərbində, Kiçik Qafqazın ətəklərində yerləşir. Rayon sərin iqlimi, meşələri, filiz yataqları və azərbaycanlı, alman və rus izlərinin bir-birinə qarışdığı mədəniyyəti ilə tanınır. Turistlər, tarixçilər və region sakinləri üçün bu, respublikanın ən səciyyəvi dağlıq əraziləri sırasındadır.

Haradadır və nə ilə seçilir

Rayon təpələr və dağ silsilələri arasında, zəngin otlaqları və bulaqları olan torpaqlarda yerləşir. Yayda burada düzənliyə nisbətən xeyli sərin olur, ona görə isti mövsümdə Bakıdan və qonşu rayonlardan istirahətə gələnlər çoxdur. Rayonun bir hissəsi Ermənistanla sərhədə yaxındır, bu da ona xəritədə xüsusi mövqe verir.

Alman izi və mis zavodları

XIX əsrin ortalarında Gədəbəy indiki Azərbaycan ərazisindəki ilk sənaye mərkəzlərindən birinə çevrildi. 1860-cı illərdə burada Simens ailəsi ilə bağlı mis əritmə zavodu işə düşdü, yaxınlıqda isə alman kolonistləri məskunlaşdı. O dövrü bu gün köhnə binalar və yerli sakinlərin yaddaşı xatırladır. Bu epizod göstərir ki, filizlə zəngin diyar sərmayəçiləri hələ çox əvvəl cəlb edirdi.

Təkin sərvətləri və iqtisadiyyat

Gədəbəy respublikanın mədənçıxarma mərkəzlərindən biri olaraq qalır. Burada mis və qızıl hasil edilir, Gədəbəy yatağı rayonun hüdudlarından çox uzaqlarda tanınır. Filiz sənayesindən başqa, əhali heyvandarlıqla məşğul olur, kartof becərir, arıçılıq edir. Regional iqtisadiyyat üçün bu məşğuliyyətlər ənənəvi gəlir mənbəyi sayılır.

Mədəniyyət və ənənələr

Gədəbəy aşıq sənətinin nəzərə çarpan mərkəzlərindən biri hesab olunur. Aşıqlar saz müşayiəti ilə mahnı və dastan ifa edir, yerli toylar və bayramlar da indi canlı musiqisiz keçmir. Diyara özünəməxsusluq verən başqa bir məqam molokanlar tərəfindən salınmış rus kəndi Slavyankadır. Burada qonşu kəndlərə bənzəməyən adətlər, danışıq tərzi və mətbəx qorunub saxlanılıb.

Səyyah hara getməlidir

Əsas marşrut dağ yolları, seyrangahlar, meşə cığırları və göllər ətrafında qurulur. Piyada gəzintini sevənlər yamaclarla yürüşləri seçir, tarixlə maraqlananlar isə alman və rus tikililəri olan kəndlərə baş çəkir. Yerli mətbəxlə tanışlıq üçün quzu ətindən hazırlanan yeməkləri, ev süd məhsullarını və dağ balını dadmaq lazımdır. Səfərdən əvvəl yolların vəziyyətini dəqiqləşdirmək məsləhətdir, xüsusilə mövsümlərarası dövrdə.

Xəbər gündəliyində rayon

Gədəbəy bir neçə səbəbdən xəbərlərdə yer alır: mədənçıxarma layihələri, yol tikintisi, kəndlərin abadlaşdırılması, kənd təsərrüfatı və sərhəd zonasındakı hadisələr. 2020-ci ildən sonra Ermənistanla sərhədin delimitasiyası mövzusu ümumi regional gündəmin tərkib hissəsinə çevrilib. Son hadisələrdən xəbərim olmaya bilər, ona görə aktual statusu cari nəşrlər üzrə yoxlamaq lazımdır.