Mənzil satışı prosedurunda yeni güzəşt tətbiq oluna bilər. Bununla bağlı Vergi Məcəlləsinə dəyişiklik təklif olunur. Belə ki, bina tikintisi ilə məşğul olan və ya mənzil bazarının digər iştirakçısı olan ƏDV ödəyiciləri tərəfindən vətəndaşlardan nağdsız qaydada alınan mənzillərin təkrar satışı zamanı 3 il müddətinə ƏDV-nin ticarət əlavəsindən hesablanması təklif olunur.
Vergi ödəyiciləri tərəfindən müvafiq orqana edilən müraciətlərdə qaldırılan əsas məsələlərdən biri bina tikintisi ilə məşğul olan və ya mənzil bazarının digər iştirakçısı olan əlavə dəyər vergisi ödəyiciləri tərəfindən vətəndaşlardan alınan mənzillərin təkrar satışı əməliyyatları üzrə yaranan ƏDV yükünün yüksək olması ilə bağlı olub.
Hazırda bu cür mənzillərin satışı komisyon ticarəti formasında deyil, mənzillərin yenidən alınması və sonradan satılması kimi rəsmiləşdirilir. Nəticədə sözügedən əməliyyatlar üzrə ƏDV tam satış dəyərindən hesablanır ki, bu da faktiki olaraq yalnız satıcının əldə etdiyi ticarət əlavəsinə deyil, mənzilin ümumi qiymətinə vergi tətbiq edilməsinə səbəb olur.
Görəsən, bu dəyişikliklər mənzil qiymətlərinin artmasına səbəb ola bilər?
Məsələ ilə bağlı Oxu.Az-a danışan Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) sədri Vüqar Oruc bildirib ki, dəyişiklik olunarsa, vergi yükünün müəyyən qədər azalmasına səbəb olacaq və bu da qiymətin formalaşmasına təsir göstərə bilər.
Qeyd olunur ki, əvvəllər qiymətlər həmin verginin tam nəzərə alınması şərti ilə formalaşırdısa, indi vəziyyət müəyyən qədər fərqli ola bilər:
"Amma nəzərə almaq lazımdır ki, mənzillərin qiymətini ilk növbədə bazarın özü tənzimləyir. Vergi yükü azaldıqdan sonra da bazarın müəyyən hissəsinə, konkret ərazidəki mənzillərə müraciətlərin sayı artırsa, tələb güclənirsə, avtomatik qiymət azalmasından söhbət gedə bilməz. İlk növbədə yadda saxlamaq lazımdır ki, ölkədə, xüsusilə də Bakı şəhərinin daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin formalaşması tərəflərin - alıcı və satıcının davranışından, müraciətlərin sayından və sövdələşmə zamanı edilə biləcək endirimlərdən asılıdır. Vergi güzəştləri bu və ya digər formada tərəflər üçün daha əlverişli şərait yaradır. Amma bunun qiymətə birbaşa təsir göstərəcəyini iddia edə bilmərik. Hesablama baxımından, şirkət mənzili 150 min manata alır, 170 min manata satır və ticarət əlavəsi 20 min manat təşkil edir. Yeni mexanizm tətbiq olunsa, ƏDV 170 min manatdan deyil, 20 min manatlıq ticarət əlavəsindən hesablanacaq. Bu, əlbəttə, şirkətlər və tikinti sektoru üçün olduqca uğurlu dəyişiklik olar".
V.Oruc bildirib ki, bu, tikinti sektoru üçün çox önəmlidir:
"Bu sahəyə yönəlik təşviq proqramları olmalıdır ki, sektor daha da fəallaşsın, tikinti həcmi artsın, daha çox bina və mənzil inşa olunsun. Bununla da bazardakı tələb qarşılansın və qiymətlər kəskin şəkildə artmasın. Bu addım da tikinti şirkətlərinin təşviqi baxımından nəzərdə tutulan tədbirlərdən biridir. Burada söhbət üçillik müddətdən gedir və bunu xüsusi vurğulamaq lazımdır. Bu prosesin təkrar mənzil bazarına da təsiri olacaq. Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, tətbiq olunan yeniliklər ümumilikdə vətəndaşın mənafeyinə xidmət etməli, eyni zamanda sahibkarın da maraqları nəzərə alınmalıdır. Çünki ölkədə iqtisadi fəallığı təmin edən əsas tərəflər məhz sahibkarlardır. Düşünürəm ki, yeni təklif mənzillərin əlçatanlığı üçün şərait yaradacaq, lakin birbaşa ucuzlaşmaya səbəb olmayacaq. Tikinti sektorunun təşviqi baxımından əhəmiyyətli hesab olunan bu dəyişiklik son nəticədə həm vətəndaşın, həm də sahibkarın mənafeyinə müsbət təsir göstərəcək. Əsas məqsəd tikinti sektorunun təşviq olunmasıdır. Sektorun təşviqi nəticəsində tikinti həcmi artarsa, bu, son nəticədə vətəndaşın tələbatının ödənilməsinə xidmət edəcək. Tikinti həcminin artması bazardakı tələbi qarşıladığı üçün qiymətlərin normallaşmasına da gətirib çıxara bilər".
